مارکسیسم

کل اخبار:60

  • هابسبام ۱۳۹۵-۰۶-۱۳ ۱۲:۵۶

    ترجمه فصل یازدهم کتاب «درباره‌ی تاریخ» اثر اریک هابسبام/ حسن مرتضوی؛

    مارکس و تاریخ

    مارکسیسم چنان جریان غالب در تاریخ را دگرگون کرده که امروزه مشکل بتوان گفت که اثر خاصی را یک مارکسیست نوشته یا غیرمارکسیست؛ مگر اینکه مؤلف خود موضع ایدئولوژیکش را تبلیغ کرده باشد. این موضوع هیچ جای افسوس ندارد. من چشم به راه زمانی هستم که هیچ‌کس نپرسد آیا مؤلفان مارکسیست هستند یا خیر؛ زیرا در این صورت مارکسیست‌ها می‌توانند از دگرگونی تاریخ به‌واسطه‌ی ایده‌های مارکس رضایت‌خاطر داشته باشند.

  • آلبریتون ۱۳۹۵-۰۴-۳۰ ۱۱:۴۳

    نقدی بر کتاب «دیالکتیک و واسازی در اقتصاد سیاسی»؛

    مارکسیسم و آفت هگل

    فی‌الواقع آلبریتون صرفاً یک فیلسوف هگلی‌مشرب است که درخصوص ذات و هستی یکتای سرمایه، اباطیلی سرهم می‌کند. کتاب آلبریتون را تنها می‌توان نظریه‌پردازی سطح انتزاعی تحلیل به‌شمار آورد. آلبریتون نمی‌گوید که این ترهات هستی‌شناختی بناست چه واقعیتی را در جهان خارج توضیح دهد.

  • العروی ۱۳۹۵-۰۴-۲۷ ۰۹:۱۵

    نگاهی کوتاه به پروژه فکری عبدالله العروی؛

    در نقد عقل سنتی

    پروژه‌ی فکری عبدالله عروی بر محور «عقل موروثی» متمرکز است و بر همین اساس عقل سنتی را مورد نقد قرار می‌دهد؛ او «ریشه‌ی ناکامی» جهان اسلام را نتیجه‌ی تعالیم اسکولاستیک Scolastique می‌داند، همانی که محمد آرکون نیز بر آن تأکید می‌کند و بر این باور است که استمرار این عقل ممتد از زمان گسست با میراث روشن‌فکری، سرّ واپس‌گرایی ما است.

  • لاکاتوش ۱۳۹۵-۰۴-۲۲ ۰۸:۵۹

    نگاهی به برنامه‌ی پژوهشی لاکاتوش؛

    یک بازسازی عقلانی از پیشرفت علم

    لاکاتوش بسط و توسعه‌ی مدل و الگوی خود از رشد علم را بر مبنای مدل پوپری و تصحیح آن دنبال می‌کند. سادگی مدل لاکاتوش از سادگی مدل پوپری کمتر است، ولی در واقع نوعی پیشرفت نسبت به مدل پوپری محسوب می‌شود. پوپر مدلی برای رشد علم ارائه کرد که طی آن، علم از رهگذر رشته‌ای از حدس‌ها و کوشش‌ برای ابطال حدس‌ها پیشرفت می‌کرد و طرح لاکاتوش در حقیقت در صدد تکمیل این مدل برآمد.

  • شهریار ۱۳۹۵-۰۴-۰۶ ۱۸:۰۰

    شهریار جدید

    آنتونیو گرامشی

    شهریار جدید از رساله‌های مهم گرامشی، خوانشی نوآورانه و بدعت‌گونه از رساله‌ی شهریار نیکولو ماکیاولی، نویسنده و سیاستمدار ایتالیایی، درباره‌ی اصول سیاست و آیین کشورداری است.

  • مارکس ۱۳۹۵-۰۴-۰۵ ۱۰:۴۴

    ترجمه‌ی مدخل کارل مارکس از دانشنامه راتلج؛

    کارل مارکس فقط شبیه کارل مارکس است

    مارکس و انگلس به دسته‎ی متفکران مدرنیست روشنگر تعلق داشتند، این دسته از متفکران به جریان پیشرفت اجتماعی و همچنین کمال‎پذیری نوع بشر اعتقاد دارند، آن‌ها بر این باورند که تمام علوم انسانی، قابلیت تغییر‎پذیری دارند و همچنین معتقدند که پیشرفت‎های فناوری، الزامات مادی لازم جهت تحول اجتماعی را فراهم خواهد آورد؛ به‌واسطه‎ی چنین دیدگاه‎هایی است که متفکران مذکور را می‎توان در دسته‎بندی متفکران خوش‌بین جای داد.

  • زیبایی شناسی ۱۳۹۵-۰۲-۲۸ ۱۱:۵۴

    زیبایی‌شناسی و سیاست گفتارهایی درباره‌ی زیبایی‌شناسی انتقادی

    فردریک جیمسون

    زیبایی‌شناسی انتقادی، همواره این حقیقت فرارفتن از تاریخ سیاسی را در مواجهه با دغدغه‌های بنیادی مکتب فرانکفورت ثابت کرده است و محکوم به تکرار مجادلاتی درون خود مارکسیسم است.

  • ۱۳۹۵-۰۲-۲۷ ۱۱:۴۰

    فوكو مقاومت می كند

    آيا مي‌توان از فوكوي كلي حرف زد؟ به همين قياس آيا از يك ماركس كلي مي‌توان حرف زد؟ به‌طور كلي آيا مي‌توان يك انديشمند را در كليت آن به كار بست؟

  • فوکو ۱۳۹۵-۰۲-۱۹ ۱۰:۴۴

    درآمدی بر چیستی تبارشناسی در اندیشه‌ی فوکو (۲)؛

    قدرت و رابطه‌ی آن با سوژه

    در تبیین جدیدی که فوکو ارائه می‌دهد قدرت نه پدیده‌ای منفی و نه مثبت است که دارای کاربردی دوگانه است که در عین تحدیدکننده بودن مولد نیز می‌باشد. قدرت مفهومی هنجاری نیست، لذا ذاتاً نه خوب است نه بد.در واقع فوکو این تفکر را از نیچه وام گرفته وبه بسط آن پرداخته است. «به عقیده‌ی نیچه می‌توان با توسل به آن هویت‌هایی را به وجود آورد. با کمک قدرت می‌توان چیزهای بزرگی به چنگ آورد»

  • سرمایه داری ۱۳۹۴-۱۲-۲۵ ۱۱:۲۱

    سرمایه‌داری چگونه عمل می کند؟

    گورکنان سرمایه‌داری

    تصورات مبهم از سرمایه‌داری نمی‌توانند توضیح دهند مشخصه نظام سرمایه‌داری در تمایز از دیگر صورت‌های اجتماعی چیست، و این تا حدودی به جهت طفره‌رفتن از پرسش دیگری است: در بدو امر نظام سرمایه‌داری از کجا پیدا شد. اگر سرمایه‌داری همیشه وجود داشته - به اشکال مختلف - یا اگر فرایند مشخصی برای تغییر تاریخی از جوامع غیر‌سرمایه‌داری به سرمایه‌داری در کار نباشد چیزی نمی‌توان درباره وجه تمایز سرمایه‌داری گفت.

  • پوپر ۱۳۹۴-۱۱-۲۱ ۱۰:۰۳

    کارل پوپر/ پیش‌بینی و پیشگویی در علوم اجتماعی(۱)؛

    نومیدی تاریخیگران ناامید

    درک و تفهیم اینکه علوم اجتماعی نمی‌توانند تحولات تاریخی آینده را پیشگویی کنند برخی نویسندگان عصر نوین را به یأس و نومیدی سوق داده است و به دفاع از خردگریزی (irrationalism) سیاسی برانگیخته است، آنان با تشخیص ویژگی قدرت پیشگویی با سودمندی عملی، علوم اجتماعی را غیرمفید اعلام می‌کنند. اما هنوز نیازی با یأس منطقی وجود ندارد، تنها کسانی که نمی‌توانند تمایز بین پیش‌بینی معمولی را از پیشگویی تاریخی تشخیص دهند، به‌عبارت‌دیگر، تنها تاریخیگران (تاریخیگران ناامید) امکان دارد به چنین یأس منطقی دچار شده باشند.

  • مددی ۱۳۹۴-۰۹-۰۷ ۱۳:۱۹

    صوت/ مارکسیسم و علم تاریخ

    مجید مددی

  • فاستر ۱۳۹۴-۰۸-۲۴ ۰۹:۵۴

    جان بلامی فاستر؛

    امپریالیسم جدید

    پیروزی چشمگیر نظریه‌ی مارکسیستی امپریالیسم در قرن بیستم را می‌توان در قدرت‌اش در وارسی پدیده‌هایی از این قبیل توضیح داد: نقش سرمایه‌ی انحصاری، رقابت درون سرمایه‌داری که به دو جنگ جهانی منجر شد، بستن راه توسعه برای بخش عمده‌ای از کشورهای جنوب، بیرون کشیدن مازاد اقتصادی از کشورهای پیرامونی، مداخله‌ی نظامی مکرر، ظهور اشرافیت کارگری در مرکز این نظام، ظهور عناصر وابسته در کشورهای توسعه‌نیافته در اتحاد با سرمایه‌ی خارجی و امواج انقلابی در کشورهای پیرامونی.

  • هاروی ۱۳۹۴-۰۷-۰۴ ۱۰:۰۱

    مقدمه دیوید هاروی بر کتاب «هفده تناقض و پایان سرمایه‌داری»؛

    بحران سرمایه‌داری و این‌بار ...

    بحران‌ها برای بازتولید سرمایه‎‌داری امری ضروری‌اند. در جریان بحران است که ناپایداری‌های سرمایه‌داری به چالش کشیده می‌شوند، تغییر شکل می‌یابند و از نو طراحی می‌شوند، تا نسخه جدیدی از ماهیت سرمایه‌داری ارائه دهند.

  • مددی ۱۳۹۴/۰۶/۳۰

    گفت‎وگو با مجید مددی؛

    آلتوسر، مارکس دوم

    «لویی آلتوسر» پس از کارل مارکس در حقیقت دومین مارکس در جهان است و یا به گفته‎ی بسیاری از اندیشه‎وران بزرگ‎ترین فیلسوف قرن بیست و بیست‎ویکم. آلتوسر در سخنان خود اغلب به این موضوع اشاره می‎کند که «من در پاسخ به پرسش مارکسیسم چیست، می‎گویم باید پرسید مارکسیسم چه نیست»؛ و با بیان اینکه مارکسیسم، اومانیسم، هیستوریسم و اکونومیسم نیست اعلام می‎کند «مارکسیسم علم است نه ایدئولوژی».

  • هیلفردینگ ۱۳۹۴/۰۶/۲۶

    نقد اقتصاد سياسی سرمايه‌داری در گفت‌وگو با محمدرضا معينی، استاد دانشگاه ماساچوست؛

    پوست ‌اندازی سرمايه‌داری

    برخی متفكرانی كه بعد از ماركس آمدند تلاش كردند تا از یك طرف با وفاداری به كلیات نظریه اقتصاد سیاسی ماركسی و از طرفی با تلاش در جهت گسترش آن گوشه‌ای از این بنای ناتمام را به سرانجام برسانند. فرآیند تكمیل البته هرگز چندان هموار نبوده و نخواهد بود ... كتاب سرمایه مالی هیلفردینگ یكی از نمونه‌های برجسته چنین تلاشی است برای روزآمد كردن نظریه اقتصاد سیاسی ماركسی با توجه به تغییراتی كه سرمایه‌داری در انتهای قرن نوزدهم میلادی و اوایل قرن بیستم آنها را تجربه می‌كرد.

  • ۱۳۹۴-۰۶-۱۸ ۱۸:۴۰

    زندگی و زمانه جلال آل احمد در گفت وگو با عبدالله انوار

    او كاملا ادبیات ماركسیستی را خوانده بود، یعنی در واقع به دلیل اینكه عضو حزب توده بود، مجبور بود این ادبیات را بخواند. آن زمان خواندن كتاب‌های ماركس برای كسانی كه عضو حزب بودند واجب بود.

  • نوذری ۱۳۹۴-۰۶-۰۹ ۱۲:۳۳

    صوت/ نقد کتاب «ساختن تاریخ» (۲)

    حسینعلی نوذری

  • فیاض ۱۳۹۴/۰۵/۱۰

    ابراهیم فیاض در گفت‌وگو با «فرهنگ امروز»؛

    علوم انسانی فروشی نیست!

    اگر علوم انسانی تأویل شود به علوم تجربی، به شدت خشن و خشونت‌زا می‌شود؛ چراکه انسان را تا حد یک شیء تقلیل می‌دهد، که خود مارکس هم با آن به مخالفت می‌پردازد، انسان تبدیل به کالا می‌شود و خریدوفروش به وجود می‌آید؛ این ساختاری است که در فاشیسم به وجود آمد و بعد از آن مارکسیسم علمی در شوروی به آن پیوست ...دانشگاه‌های ما صورتکی از علوم انسانی دارند، اما کار اصلی آن‌ها همان علوم پزشکی و فنی است.

  • اکبر معصوم بیگی ۱۳۹۴-۰۵-۰۶ ۱۷:۲۵

    صوت/ نقد کتاب «ساختن تاریخ» (۱)

    اکبر معصوم‎بیگی

  • آلتوسر ۱۳۹۴-۰۵-۰۵ ۰۹:۰۷

    مجید مددی؛

    مارکسیسم و علم تاریخ

    برخلاف تصور شاید همه‌ی ما، تاریخ صرفاً گزارش رویدادها نیست، تاریخ فرایند است، چیز «thing» نیست و این فرایند قوانین خود را دارد؛ در نتیجه تاریخ نه سوژه‌ی انسانی دارد و نه خدایان در آن نقشی دارند، بلکه خود بر اساس قوانین و قانونمندی‌های خودش عمل می‌کند که باید آن‌ها را کشف نمود. ؟ آلتوسر در تحقیقات خود به این نتیجه می‌رسد و می‌گوید موتور تاریخ مبارزه‌ی طبقاتی در جوامع انسانی است. آلتوسر وقتی می‌گوید مارکس قاره‌ی تاریخ را کشف کرد و علم تاریخ «Historical materialism» را به وجود آورد، این علم در حقیقت هنوز مارکسیسم نیست بلکه بخشی از آن است

  • محیط زیست 2 ۱۳۹۴-۰۴-۲۰ ۱۰:۳۷

    گفتاری از محمدامین قانعی‌راد در خصوص «الگوهای توسعه، عدالت و محیط‌ زیست»؛

    مارکسیسم تاریخی، عامل جهانی تخریب محیط زیست

    فقط تفکر دکارتی نبود که توسط فروغی به ایران آمد، یک تفکر دیگر تفکر چپ مارکسیستی بود که توسط حزب توده وارد ایران شد و یک نوع عدالت توده‌گرایانه در کشور شکل داد. رکن سوم هم اندیشه‌ی دینی بود که بعد از انقلاب خود را بین نیروهای چپ مذهبی نشان داد. البته باید تأکید کنم برای همه‌ی این مسائلی که مطرح می‌کنم مارکسیسم، عدالت، مذهب و غیره یک کلمه‌ی متعارف هم بگذارید.

  • ۱۳۹۴-۰۲-۳۰ ۱۳:۲۰

    کتاب‌های "چپ" کی و چگونه وارد ایران شدند؟

    متن پیشِ‌رو صرفا سرگذشتِ آمدنِ کتاب‌های چپ به ایران است. ترجمه‌شان؛ آغاز نگارش بخشی از داستان‌های ایرانی تحت‌تاثیر این اندیشه؛ بالا رفتن شماره‌گان‌شان و آغاز رکود در سال‌های بعداز انقلاب.

  • ۱۳۹۴-۰۲-۱۳ ۱۵:۳۰

    مراد فرهاد‌پور از «لوکاچ و مارکسیسم هگلی» می‌گوید

    «مؤسسه‌ی مطالعات سیاسی ـ‌ اقتصادی پرسش» دوره «لوکاچ و مارکسیسم هگلی» را با سخنرانی مراد فرهاد‌پور از بیستم اردیبهشت امسال برگزار می‌کند.

  • مارکسیسم جامعه شناسانه ۱۳۹۴-۰۲-۰۵ ۱۱:۴۰

    نقدی بر کتاب «مارکسیسم جامعه‎شناسانه» نوشته مایکل بوراوی؛

    مارکسیسم اخته شده‌ی پسامارکسیست‌ها!

    چیزی که مارکسیسم جامعه‌شناسانه موعظه می‌کند، گونه‌ای رفتار آشتی‌جویانه اجتماعی است در جامعه‌ای که هنوز دشمنی طبقاتی به عیان‌ترین شکل آن، وجود دارد و هیچ تحول و تغییری که در آن روی دهد، بدون ترس از منجر شدنش به انقلاب سیاسی نیست و دلیل خشونت هم ناشی از این امر است.

  • ۱۳۹۴-۰۱-۲۳ ۱۳:۵۰

    نسبت آوینی و مارکسیسم در مناظره نبوی و فراستی

    آیین افتتاحیه نخستین جشنواره فیلم کوتاه سما و دومین همایش تصویر قلم با موضوع ردِ اندیشه های شهید آوینی در سینمای ایران با حضور مسعود فراستی و اکبر نبوی منتقد عصر روز شنبه ۲۲ فروردین در سالن یک سینما فلسطین برگزار شد.

  • کالینیکوس بخش اول ۱۳۹۴-۰۱-۲۳ ۱۱:۴۵

    نقد کتاب «ساختن تاریخ»/ بخش اول؛

    کالینیکوس و درآمیختن مارکسیسم با فلسفه‌ی تحلیلی

    کالینیکوس اساساً نه معتقد است انسان‌ها اسیر دست تاریخند، نه معتقد است که بر اساس موضع فردگرایانه انسان همه‌کاره است... کالینیکوس اظهار می‌کند که بر طبق فردگرایی روش‌شناختی ساختارها باید برحسب افراد تبیین شود، ... در این گفته‌ی کالینیکوس یک دیالکتیکی وجود دارد بین فاعلیت، عاملیت، کنشگری افراد و سوژه‌ها.

  • نوذری ۱۳۹۳-۱۰-۲۴ ۱۰:۵۵

    نقد و بررسی «گذر از عهد باستان به فئودالیسم»/ بخش دوم؛

    اندرسن، مارکسیسم و تاریخ‌نگاری

    آنچه کار پری اندرسن را از دیگر متفکران و نظریه‌پردازان در حوزه‌ی مطالعات تاریخی در دوران اخیر جریان‎ها متمایز می‎کند، این است که او قطعا به سنت مارکسیسم غربی تعلق دارد به خصوص به سنت مارکسیسم انتقادی غربی و همه‎ی تلاشش، تلاشی است برای نشان دادن پویایی درونی و منطق پویای درونی مارکسیسم. بنابراین این داعیه که او از مارکسیسم جدا شده یا با مارکسیسم فاصله گرفته به هیچ وجه تعبیر درستی نیست.

  • سیدهاشم آقاجری ۱۳۹۳-۱۰-۱۶ ۱۱:۵۲

    نقد و بررسی «گذر از عهد باستان به فئودالیسم»/ بخش نخست؛

    سیستم جهانی در «گذارها»

    پری اندرسون تنوع را در گذارها از دوران باستان تا فئودالیسم می‎بیند و واقعیت آن است که هرچه به سرمایه‎داری نزدیک‎تر می‎شویم از این تنوع‎ها کاسته می‎شود و سرمایه‎داری به یک فرماسیون جهانی تبدیل می‎شود که منطق و سیطره‌ی خود را امروز بر همه‎ی جهان و سیاره‌ی زمین گسترانیده است.

  • آلتوسر ۱۳۹۳-۱۰-۰۸ ۰۹:۴۵

    مجید مددی/مروری کوتاه بر تاریخ شکل‌گیری جریان چپ نو؛

    از لنین تا آلتوسر

    یکی از انتقادهای اصلی حزب کمونیست چین به حملات خروشچف در جریان کنگره‌ی بیستم و سیاست‌های مسالمت‌جویانه او پس از آن، رخنه‌ی نوعی اندیشه‌ی تجدیدنظرطلبانه، رویزیونیستی، در کل بدنه‌ی حزب کمونیست شوروی بود که حزب کمونیست چین و کمونیست‌های طرف‌دار چین آن را برنمی‌تابیدند. آن‌ها معتقد بودند که رهبران شوروی فهم و دیدگاه‌شان از نظریه‌ی مارکسیستی به گونه‌ای بنیادی تغییر کرده و اصول اساسی مارکسیسم و در رأس آن مبارزه‌ی طبقاتی و دیکتاتوری پرولتاریا را به دست فراموشی سپرده‌اند.