شناسهٔ خبر: 27420 - سرویس دیگر رسانه ها

روایتی از تهرانِ بی‌تاریخ، تهران ِبسته

«تهران، بی‌گاه» عنوان مجموعه عکس‌های مهران مهاجر، عکاس، منتقد هنری و چهره شناخته‌شده در ترجمه متون فلسفه و نقد هنر است که سه دوره کاری وی را دربرمی‌گیرد. از این کتاب شنبه 27 دی‌ماه ساعت 15 در گالری اِی.جی رونمایی می‌شود و همزمان با این مراسم، نمایشگاهی از عکس‌های این هنرمند در همین گالری افتتاح خواهد شد.

به گزارش فرهنگ امروز به نقل از ایبنا؛ عكس‌های این كتاب ۱۳۶ صفحه​ای، برگزیده‌ای از سه مجموعه‌ كه در سه دوره‌ متفاوت كارشده‌اند، هستند. مجموعه‌ اول به دوران دانشجویی مهران مهاجر بازمی‌گردند و اغلب آنها در سال ۱۳۶۸ عكاسی شده‌اند. مجموعه دوم به سال ۱۳۸۷ و آغاز ۱۳۸۸ مربوط می‌شوند و مجموعه‌ی سوم كه خلاصه‌تر است، در چند ماهه‌ اخیر عكاسی شده است.

مهاجر این سه مجموعه عکس​ را به ترتیب «مناظر شهری تهران»، «تهران، بی‌تاریخ» و «تهرانِ بسته» نامیده است و در مقدمه کتاب چنین توضیح می‌دهد: «اگرچه این فاصله‌ی زمانیِ بیست‌وچند ساله عكس‌ها را از هم دور می‌كند، اما چیزهایی هم هست كه آن‌ها را به هم نزدیك می‌كند. یكی از این چیزها اتفاقاً همین گسست در زمان است. به دنبال همین «گسستِ زمانی» است كه حافظه‌ی عكس شكل می‌گیرد و به خیلی چیزها شكل می‌دهد.»

وی همچنین این مجموعه عکس‌ها را بر مبنای الگوی «عکاسی خیابانی» معرفی کرده و می‌نویسد: «بیست‌وچند سال پیش گفته‌ها و آموزه‌های نوآورانه‌ی یحیی دهقانپور ما را سر شوق می‌آورد و كلام گرم بهمن جلالی ارزش مستندنگاری را درگوش‌ِمان طنین می‌انداخت. عكس‌هایمناظر شهری تهران حاصل این شوق و این طنین و دست‌و‌پا زدن‌های عكاس است كه می‌كوشد در این میانه نگاه شخصی خود را پیداكند.»



مهاجر در ادامه مقدمه با اشاره به این‌که عکس‌های کتاب تنها گرته‌برداری از فضاهای تهران نبوده، بلکه محصول کلنجار فضاها با دوربین یا نگاه عکاس هستند، می‌آورد: «تهران این عكس‌ها شهر چندان پیدایی نیست. مكان و زمان شهر چندان متعین نیست. درست كه این تصاویر عكس‌اند و به‌ واسطه‌ی این عكس‌بودگی قاعدتاً باید حامل جزئیات زیادی باشند. اما این جزئیات را تنها در گوشه كنار این عكس و آن عكس می‌توان دید. فضاهای خالی بسیارند و آدم‌ها كم. اما فكر می‌كنم هنوز هم این عكس‌ها علی‌رغم کم‌بودن اجزاء شناسنامه‌دار، چیزی از تهران ــ شهر مركزی ایران و شهری كه حامل خیلی از معناهای فرهنگی و اجتماعی این سال‌ها است ــ می‌گویند. چیزی كه مومی‌شكل است و چندان سهل و آسان به چشم نمی‌آید.»

از پس این تیرگی شهر را می بینم

وی همچنین درباره مجموعه «تهرانِ بسته» (فصل سوم کتاب) که تازه​ترین عکس‌های مهاجر را از تهران دربر می​گیرد، می‌نویسد: «در تهرانِ​بسته بیش‌تر نشسته‌ام و از درون فضای بسته، تهران را دیده‌ام. در این نشستگی، دیگر چیز زیادی از شهر باقی نمانده است. آن فضای خالی كه در مجموعه‌ی نخست چیره بود و در دومی بی‌شكل‌تر و سیال‌تر شد، در این عكس‌ها در تیرگی ‌ِانبوه فرو رفته و این تیرگی میل آن دارد كه همان اندك ته‌مانده‌ی شهر را هم در خود فرو برد. منِ​ هنوز خیلی دوست دارم در خیابان بچرخم و عكس بگیرم اما انگار مرا واداشته‌اند تا از پس این تیرگی شهر را ببینم و در پی آن، هم شهر نادیده می‌ماند و هم من و هم دوربین»



مهران مهاجر در ادامه این مقدمه درباره ویژگی دیگر عکس‌های کتاب می‌نویسد: «چیز دیگری كه فكر می‌كنم در این سه مجموعه وجود دارد نوعی بازی با خود عكاسی یا نوعی اندیشیدن به سازو‌كار دوربین و شیوه‌ی مواجهه‌ی آن با دنیای پیش روی‌اش است. ساخت تصویری مركز گریز و برجسته‌سازیِ نقش اجزاء گوشه‌های عكس‌ در فصل اول (مناظر شهری)، تكیه‌دادن دوربین به دیوار در فصل دوم (تهران، بی‌تاریخ) و در پی آن چیرگی یك سطح تخت در نیمه‌ای از عكسِ به ژرفا‌رونده، عدم وضوح جزئیات و رنگ‌های غیر‌طبیعی در همین مجموعه و كمینه‌شدن عناصر بازنمودی در فصل سوم (تهرانِ​بسته)، نمونه‌هایی از به اصطلاح این تأمل در عكاسی یا بهتر بگویم بازی‌گوشی در عكاسی است.»

همچنین رضا شیخ منتقد و مدرس عکاسی هم بر این کتاب یادداشت نوشته است.
 
کتاب «تهران، بی​گاه»  شنبه، ۲۷ دی​ماه ۱۳۹۳ ساعت ۱۵ در گالری Ag (ای جی) واقع در خیابان ولیعصر، خیابان زعفرانیه، خیابان مقدس اردبیلی، خیابان پسیان، شماره ۳ رونمایی می​شود. همچنین از همان روز در این گالری نمایشگاهی از عکس​های مهران مهاجر تا ۸ بهمن ماه برپا خواهد بود.



این کتاب در ۱۳۶ صفحه تمام گلاسه با شمارگان هزار نسخه و بهای ۴۹ هزار توما از سوی انتشارات مانوش روانه بازار شده است. طراحی گرافیک کتاب را مهرنوش پوریزدان​پناه بر عهده داشته و ابراهیم صافی ناظر فنی آن بوده است.

کارنامه کتابی مهران مهاجر 
مهران مهاجر متولد ۱۳۴۳، عکاس، منتقدهنری، مترجم و فارغ‌التحصیل رشته عکاسی از دانشگاه تهران است که در حوزه‌های زبان‌شناسی و فرهنگ‌نویسی نیز فعالیت داشته و دارد. مجموعه عکس «تهران، بی‌گاه» بعد از مجموعه «کتاب چشم ۱۰» که عکس‌روزنامه‌های مهران مهاجر بوده، دومین کتابی است که از آثار عکاسی او به چاپ می‌رسد.

بر اساس اطلاعات وب‌سایت کتابخاه ملی تاکنون کتاب‌های زیر با ترجمه یا تالیف او منتشر شده‌اند.

- «ال‍ف‍ب‍ای‌ ارت‍ب‍اطات» - دی‍وی‍د گ‍ی‍ل‌ و ب‍رج‍ی‍ت‌ ادم‍ز - م‍ت‍رج‍م‍ان‌ رام‍ی‍ن‌ ک‍ری‍م‍ی‍ان‌، م‍ه‍ران‌ م‍ه‍اج‍ر، م‍ح‍م‍د ن‍ب‍وی - م‍رک‍ز م‍طال‍ع‍ات‌ و ت‍ح‍ق‍ی‍ق‍ات‌ رس‍ان‍ه‌ه‍ا‏‫‏، ۱۳۸۴
 
- «بازداش‍ت‌ پ‍ی‍ش‌ از م‍ح‍اک‍م‍ه‌، اص‍لاح‍ات‌ و راه‌ح‍ل‌ه‍ا: بهترین روش‌های اجراشده در سطح‌ ب‍ی‍ن‌ال‍م‍ل‍ل‍ی‌ ب‍رای‌ ک‍اه‍ش‌ زم‍ان‌ ب‍ازداش‍ت‌ پ‍ی‍ش‌ از م‍ح‍اک‍م‍ه‌ و ب‍ه‍ب‍ود ش‍رای‍ط ح‍ب‍س‌« - ام‍ی‍ل‍ی‌ چ‍ان‍گ‌... [و دی‍گ‍ران‌]؛ م‍ت‍رج‍م‌ م‍ه‍ران‌ م‍ه‍اج‍ر - وف‍اق‌، ۱۳۸۴
 
- «بایگانی و تن: دو جستار در جامعه‌شناسی تاریخی عکاسی» - آلن سکولا‏‫ - آگه‏‫ ، ۱۳۸۸
 
- «ب‍ه‌ س‍وی‌ زب‍ان‌ش‍ن‍اس‍ی‌ ش‍ع‍ر: ره‌ی‍اف‍ت‍ی‌ ن‍ق‍ش‌گ‍را» - م‍ه‍ران‌ م‍ه‍اج‍ر، م‍ح‍م‍د ن‍ب‍وی‌ -  ن‍ش‍ر م‍رک‍ز، ۱۳۷۶ و آگه ۱۳۹۳
 
- «دان‍ش‌ن‍ام‍ه‌ی‌ ن‍ظری‍ه‌ه‍ای‌ ادب‍ی‌ م‍ع‍اص‍ر» - ای‍رن‍اری‍م‍ا م‍ک‍اری‍ک‌ - ت‍رج‍م‍ه‌ی‌ م‍ه‍ران‌ م‍ه‍اج‍ر، م‍ح‍م‍د ن‍ب‍وی‌ - آگ‍ه‌‏‫‏، ۱۳۸۴
 
- «صورت‌بندی‌های فرهنگی جامعه‌ی مدرن» - رابرت باکاک - ترجمه‌ی مهران مهاجر -آگه، ۱۳۸۶
 
- «عکاسی» - استیو ادواردز – ترجمه مهران مهاجر - ماهی‏‫، ۱۳۹۰
 
- «ف‍ره‍ن‍گ‌ م‍ع‍اص‍ر ان‍گ‍ل‍ی‍س‍ی- ف‍ارس‍ی» - م‍ح‍م‍درض‍ا ب‍اطن‍ی‌ - دس‍ت‍ی‍اران‌ ف‍اطم‍ه‌ آذرم‍ه‍ر، م‍ه‍ران‌ م‍ه‍اج‍ر، م‍ح‍م‍د ن‍ب‍وی‌ - ف‍ره‍ن‍گ‌ م‍ع‍اص‍ر‏‫، ۱۳۷۶
 
- «ک‍ت‍اب‌ چ‍ش‍م‌ ۱۰»- ع‍ک‍س‌ روزن‍ام‍ه‌ه‍ای‌ م‍ه‍ران‌ م‍ه‍اج‍ر - ب‍ه‌کوش‍ش‌ ن‍ادر طب‍س‍ی‍ان‌، ح‍س‍ن‌ اش‍راف‌ اس‍لام‍ی‌، س‍اع‍د م‍ش‍ک‍ی‌ - م‍اه‌ ری‍ز، ۱۳۸۰
 
- «مفاهیم بنیادی تاریخ هنر» - ویراسته‌ی رابرت س.نلسن و ریچارد شیف‏ - ترجمه‌ی محمد نبوی، مهران مهاجر - مینوی خرد‏‫، ۱۳۹۲
 
- «مفاهیم بنیادی نظریه فرهنگی» - اندرو ادگار، پیتر سج‌ویک - ترجمه‌ی مهران مهاجر، محمد نبوی - آگه‏‫، ‏‫‏‏۱۳۸۷
 
- «واژگ‍ان‌ ادب‍ی‍ات‌ و گ‍ف‍ت‍م‍ان‌ ادب‍ی‌ ان‍گ‍ل‍ی‍س‍ی‌ - ف‍ارس‍ی‌ ف‍ارس‍ی‌ - ان‍گ‍ل‍ی‍س‍ی» - گ‍ردآوری‌ و ت‍دوی‍ن‌ م‍ه‍ران‌ م‍ه‍اج‍ر و م‍ح‍م‍د ن‍ب‍وی‌ - آگ‍اه‌، ۱۳۸۱
 
- «ه‍رم‍ن‍وت‍ی‍ک‌ م‍درن‌: گ‍زی‍ن‍ه‌ی‌ ج‍س‍ت‍ارها» – فریدریش نیچه، پل ریکور، گادامر و دیگران - ترج‍م‍ه‌ی‌ ب‍اب‍ک‌ اح‍م‍دی‌، مهران مهاجر و محمد نبوی -  ن‍ش‍ر م‍رک‍ز‏‫، ۱۳۷۹