تیتر1 صفحه اول

شعیری

گزارشی از سخنرانی حمیدرضا شعیری در نشست «نشانه‌شناسی تاریخ» (۴)؛

رابطه‌ی تاریخ با نشانه به‌مثابه رخداد

تاریخ به دلیل توجه غافلگیرکننده‌ای که دارد، می‌تواند به‌مثابه یک رخداد در جایی شکل گیرد که نشانه‌ها یا هنوز آمادگی استقبال از آن را ندارند یا زمانی دارند که به معرفی آن رخداد تاریخی بپردازند؛ در این حالت، تاریخ بیشتر جوهر نظام نشانه‌ای را تشکیل می‌دهد.

اسراییل

بحثی در باب اسرائیل و آزادی آکادمیک (۱)؛

لابی‌های اسرائیل و دانشجویان

گفتمان و رفتار ضداسرائیلی در کلاس درس و در نشست‌های گروه‌های علمی و دانشگاهی در دانشگاه کالیفرنیا سانتاکروز، معادل تبعیض نهادی علیه دانشجویان یهودی است که به اذیت و آزار عاطفی و فکری آن‌ها منجر شده است و تأثیری منفی بر تجربه‌ی آموزشی آن‌ها بر در دانشگاه گذاشته است ... تبعیض نهادی علیه دانشجویان یهودی هیچ نشانه‌ای دال بر کاهش نشان نداده و از برخی جهات با گذشت زمان وخیم‌تر نیز شده است.

عبدالکریمی

یادداشتی از بیژن عبدالکریمی در نقد کتاب «فلسفه تحول تاریخ در شرق و غرب اسلامی» اثر موسی نجفی؛

سیطره نااندیشگی و بی‌اخلاقی در فضای فرهنگی جامعه ما

این نقد در واقع به چالش کشیدن برخی از دانشگاهیان، حوزویون و اهل فضل کشورمان است که هم‌سو با گفتمان حاکم بر قدرت سیاسی اندیشیده، می‌کوشند به مشروعیت‌بخشی و بازسازی این گفتمان بپردازند. لذا نقد اثر دکتر نجفی به مثابه الگو و نمونه‌ای از نقد همه آن کسانی است که به نام دانشگاه، حوزه و فعالیت‌های علمی و آکادمیک در صدد بازتولید گفتمان مذکور می‌باشند.

  • مارکس ۱۳۹۵-۰۴-۰۵ ۱۰:۴۴

    ترجمه‌ی مدخل کارل مارکس از دانشنامه راتلج؛

    کارل مارکس فقط شبیه کارل مارکس است

    مارکس و انگلس به دسته‎ی متفکران مدرنیست روشنگر تعلق داشتند، این دسته از متفکران به جریان پیشرفت اجتماعی و همچنین کمال‎پذیری نوع بشر اعتقاد دارند، آن‌ها بر این باورند که تمام علوم انسانی، قابلیت تغییر‎پذیری دارند و همچنین معتقدند که پیشرفت‎های فناوری، الزامات مادی لازم جهت تحول اجتماعی را فراهم خواهد آورد؛ به‌واسطه‎ی چنین دیدگاه‎هایی است که متفکران مذکور را می‎توان در دسته‎بندی متفکران خوش‌بین جای داد.

  • مردگان ۱۳۹۵-۰۴-۰۵ ۱۰:۳۱

    گفت‌وگوی تیموتی شنک و تامس لاکویر دربارۀ کتاب «عملکرد مرده؛ تاریخ فرهنگی جنازه‌ها»؛

    مردگان زنده؛ تاریخ فرهنگی جنازه‌ها

    مناقشات فراوانی دربارۀ مرگ و تدفین اکثر چهره‌های بزرگ روشنگری در فرانسه درگرفت. جنجالی‌ترین و بدنام‌ترینِ این مناقشات در مرگ و خاک‌سپاری ولتر رخ داد. در خاک‌سپاری ولتر دو مسئلۀ ‌مرتبط به‌ هم وجود داشت: نخست اینکه آیا او در بستر احتضار، تشریفات مذهبی دم مرگ را انجام داده و از دیدگاه‌های خود عدول کرده یا نه؛ دوم اینکه اگر چنین کرده، آیا این کار را به‌دلیل آن انجام داده که نهایتاً فهمیده است مرگ بیرون از کلیسا به‌معنی مرگ در نکبت و فلاکت است یا به‌سبب ترس از اینکه جنازه‌اش به‌شایستگی دفن نشود، دست به نوعی نیرنگ زده و آداب مزبور را به جای آورده است؟

  • فلسفه جسمانی ۱۳۹۵-۰۴-۰۲ ۱۰:۰۹

    درباره كتاب «فلسفه جسمانی»، نوشته جورج لیكاف و مارك جانسون؛

    یاری‌كردن حقیقت

     آیا زندگی یك بسته شكلات است؟ آیا زمان یك رودخانه است؟ آیا ذهن یك ماشین است؟ تنها در دنیای عجیب استعاره مهم نیست كه زندگی آب ‌نمی‌شود، زمان شما را خیس ‌نمی‌كند، ذهن نیازی به روغن‌كاری ندارد. اما جهان استعاره واقعاً جهان قدرت‌مندی است. ارسطو علنی اعلان می‌كند كه «بهترین چیز این است كه در كاربرد استعاره چیره‌دست باشی. چیزی كه نمی‌توان آن را از دیگران آموخت، چیزی كه نشان نبوغ نیز هست».

  • نوذری ۱۳۹۵-۰۴-۰۱ ۱۱:۴۳

    حوزه عمومی به روایت حسینعلی نوذری و مسعود پدرام؛

    جایگاه روشنفكران سپهر عمومی است

    جایگاه روشنفكر در سپهر عمومی است و باید به این مساله خودآگاهی پیدا كند. اما اینكه این چگونه می‌توان این فضاها را شكل داد مساله ای مهم است. .. این فضاها جای روشنفكر است و اگر این اتفاق بیفتد، مشكلات جامعه حل می‌شود یعنی هم‌افزایی و انباشت افكار توسعه اخلاقی در جامعه ایجاد می‌كند.

  • لاوجوی ۱۳۹۵-۰۴-۰۱ ۰۹:۵۳

     نقدی بر روش‌شناسی مکتب کمبریج؛

    مکتب کمبریج: تقلیل ثابت‌های فلسفی به نسبیت‌های تاریخی

    اتصال بیش از حد متن به بافتار، الزاماتی از جهان واقعی را بر متن بار می‌کند و مفسر مجبور است تا برای مرتبط کردن متن به واقعیت، نهایت تلاش مذبوحانه‌ی خود را به کار بندد. اگرچه من نمی‌خواهم به‌تمامه‌ بر ایده‌ی واژه‌نمادی ضروری/ logographic necessity که اشتراوس از آن دفاع می‌کند صحه بگذارم، اما باید گفت که اگر قصد نویسنده (بنا به دلایل سیاسی...) پنهان کردن برخی آموزه‌ها و ایجاد ابهامی خودخواسته بوده باشد چه؟

  • هنر نقاشی ۱۳۹۵-۰۳-۳۱ ۰۹:۴۶

    تاملی بر پدیدارشناسی هنر - نقاشی (۴)؛

    نتایج بحث؛ تحقق حقیقت در هنر

    یک اثر هنری بر پایه‌ی معنای عالم بنیان می‌گیرد. در هر اثر هنری حقیقت شیء‌‌ در اثر به ظهور می‌رسد ... و عالمی بنیان نهاده می‌شود و به بیانی لایه‌های پدیدار شده و به ظهور می‌آید (هایدگر, اثر هنری و حقیقت). این ظهور و پدیدار هایدگری را می‌توان به نامستوری و یا کشف حجاب تفسیر کرد؛ تحقق حقیقت نیز در واقع همین نامستوری و انکشاف و پدیدار آمدن است و از این طریق است که در اثر هنری حقیقت تحقق می‌یابد.

  • قانعی راد ۱۳۹۵-۰۳-۳۰ ۰۹:۳۵

    گزارشی از سخنرانی محمدامین قانعی‌راد در نشست «تجربه ایرانی مواجهه با علوم انسانی مدرن» (۳)؛

    جامعه‌شناسی در پرتو کینه روشنفکران

    بنابراین، برخلاف الگوی امریکایی و فرانسوی، جامعه‌شناسان در ایران هیچ‌گاه نتوانستند با توسعه آن‌طور که باید و شاید پیوند بخورند، بلکه بیشتر ناقد توسعه بودند. حتی احسان نراقی، هیچ‌گاه با رژیم شاه و با غرب عقد اخوت نبستند، فقط جلال آل‌احمد نبود که غرب‌گرایی را نقد می‌کرد، نراقی هم به این کار مبادرت می‌ورزید. جامعه‌شناسی در سال ۱۳۵۷ را باید در پرتوی کینه‌ای که در شرایط پساشکست در دل روشن‌فکران کشور نسبت به امریکا و پهلوی وجود داشت، نگریست.

  • احسان شریعتی ۱۳۹۵-۰۳-۲۹ ۱۵:۱۳

    پاسخ‌های احسان شریعتی به انتقادهای مطروحه از علی شریعتی؛

    مدافعِ پدر

    شریعتی با تکیه بر یک میراث عرفانی ایرانی خراسانی و نیز آموزه‌های مدرن است که می‌کوشد نگاه دینی خود را پی بریزد. از همین منظر است که البته به سراغ نقد اسلام فقاهتی- حقوقی هم می‌رود و نیز سراغ دینداری عوام. اما این احکام چگونه به‌روز می‌شود؟ با یک تحول عمیق و شکل‌دادن پارادایمی جدید در فقه. تا وقتی این کار صورت نگرفته، ما دچار فقهی سنتی هستیم. او به رعایت فرم البته پایبند است اما می‌گوید ظواهر نمی‌توانند معنای مستقل داشته باشند.

  • پاکتچی ۱۳۹۵-۰۳-۲۹ ۱۰:۱۶

    گزارشی از سخنرانی احمد پاکتچی در نشست «نشانه‌شناسی تاریخ» (۳)؛

    رفتار دوره‌های نشانه‌ای

    می‌دانیم که متن‌های تولیدشده پیش از دوره‌ها خود را نافرهنگ می‌انگارند، مگر اینکه عناصری از دوره‌های پیشین را در درون خود جایابی کرده باشند؛ اگر بتوانند عناصری بلغزند و وارد دوره‌ی جدید شوند، می‌توانند قسمتی از فرهنگ باشند. سؤال ما این است جایابی عناصر پیشین در دوره‌ی جدید چه گونه‌هایی دارد و چه نسبتی میان این‌ گونه‌ها با مقاطع مختلف دوره‌ی نشانه‌ای وجود دارد؟

  • ابراهیم توفیق ۱۳۹۵-۰۳-۲۶ ۱۰:۴۴

    گزارشی از سخنرانی ابراهیم توفیق در ​نشست نقد و بررسی کتاب «سرقت تاریخ» (۲)؛

    جک گودی به چه كار ما می آید؟

    به نظرم معضلی در این میان وجود دارد. یعنی حد و حدود كار گودی برای من مساله دار است. این جاست كه می خواهم به پاسخ این سوال بپردازم كه گودی به چه كار ما می آید؟ گودی در تاكید ویژه اش بر تشابهات، جایی به نقد چند اثر از كسانی چون میدهام، نوربرت الیاس و برودل می پردازد و متفكران برجسته ای را در حوزه تاریخ و جامعه شناسی بیرون می كشد و با نقد آنها نقدی را به كل بدنه علم، حتی علم انتقادی وارد می آورد.

  • کمبریج ۱۳۹۵-۰۳-۲۶ ۱۰:۱۷

    گزارشی از نشست روش‌شناسی مکتب کمبریج (۲)؛

    طرح شیوه‌ی جدید در تاریخ‌نگاری اندیشه‌ی سیاسی

    مکتب کمبریج نه تنها قادر به طرح شیوه‌ی جدید در تاریخ‌نگاری اندیشه‌ی سیاسی بوده، بلکه تفسیرهایی در مورد دولت مدرن، آزادی، ویرتو، جمهوری‌خواهی، رنسانس و غیره ارائه داده است که منجر به پرتوافکنی نوری رو به ظلمت گذشته‌ی تاریخی اندیشه‌ی سیاسی شده است؛ مکتبی که از نیمه‌ی دوم قرن بیستم میلادی تا اکنون توانسته بر تاریخ‌نگاری توده‌ای سنت فرانسوی و مدخل‌نویسی واژگانی سنت آلمانی برابری و حتی برتری یابد.

  • جامعه شناسی ۱۳۹۵-۰۳-۲۵ ۰۹:۴۶

    گزارشی از اولین مجمع اتحادیه انجمن‌های علمی دانشجویی علوم اجتماعی کشور (۳)؛

    گذر از ديوار دانشگاه و جامعه

    آیا می‌توان امیدوار بود روزی بینش مهارت پژوهشی از ابتدا به کودکان آموزش داده شود و ما بتوانیم دیواری نداشته باشیم و جامعه‌شناسی مردم‌مدار را عمومی کنیم؟

  • هنر ۱۳۹۵-۰۳-۲۴ ۱۰:۰۷

    تاملی بر پدیدارشناسی هنر - نقاشی (۳)؛

    فهم هنر

    پدیدارشناسی، اثر هنری را به‌‌خودی‌‌خود‌ و بدون ارجاع به عوالم دیگر تفسیر می‌کند. به کار گرفتن پدیدارشناسی در حوزه‌ی زیباشناسی به شرایط ادراک حسی و وجود اثر هنری می‌پردازد؛ بنابراین، فهم اثر هنری‌ همچون یک پدیده به معنای معلق‌ گذاشتن ارزش‌هایی است که در نظر داریم. پدیدارشناسی نسبت به ارزش‌شناسی یک گام عقب است، زیرا ادعاهای اثبات‌ناپذیر درباره‌ی‌ اثر را در نظر نمی‌گیرد و یک گام به جلو، زیرا به حقیقت یا آنچه واقعاً می‌توان درباره‌ی اثر هنری‌ فی حد ذاته مطرح کرد، نزدیک می‌شود. هدف پدیدارشناسی، حس کردن‌ و فهمیدن اثر است.

  • آقاجری ۱۳۹۵-۰۳-۲۴ ۱۰:۳۱

    گزارشی از سخنرانی هاشم آقاجری در ​نشست نقد و بررسی کتاب «سرقت تاریخ» (۱)؛

    علیه غول های نظریه پرداز غربی

    گودی تاریخ جهان را بر اساس منطق سرقت یا ربایش تاریخ می نگرد، بدین معنا كه غرب با یك سلسله تمهیدات نظری كوشیده است تاریخ بشریت را به نفع مفاهیم و مقولات خودش مصادره كند و خاستگاه مهم ترین پدیده ها، مثل آزادی، فردیت، دموكراسی، عشق، زندگی مدنی، علم، دانش، تكنولوژی و مفاهیمی از این قبیل را غرب معرفی كرده است به گونه ای كه در پدید آمدن این پدیده ها شرق اساسا هیچ مداخله ای ندارد. گودی این منطق را در هم می شكند و بر اساس رهیافتی مردم شناختی- باستان شناختی نگاه همه جانبه تری به تاریخ جهان می اندازد.

  • اسکینر- پاکاک ۱۳۹۵-۰۳-۲۳ ۱۰:۳۴

     گزارشی از نشست روش‌شناسی مکتب کمبریج (۱)؛

     کمبریجی‌ها چه می‌گویند؟

    مهم‌ترین مسئله‌ای که مکتب کمبریج در تاریخ‌نگاری فکری با آن مواجه بود، اینکه: «چگونه می‌توان به فهم اندیشه‌ی سیاسی در گذشته، به خصوص اوایل دوران مدرن، نایل شد؟» گرچه در خصوص این مسئله، پاسخ‌های متفاوتی از سوی مکاتب تاریخ‌نگاری داده شده بود، اما از نظر این مکتب، پاسخ‌های مذکور به جای فهم گذشته‌ی تاریخی، خود به مانع فهم تبدیل شده‌اند، به‌صورتی‌که هیچ‌گاه قادر به پا گذاشتن به اقلیم تاریخی اندیشه‌ی فکری نبوده‌اند.

  • عکس ۱۳۹۵-۰۳-۲۲ ۱۱:۴۳

    چگونه از يک پديدارشناسی ماهوی بهره گيريم؟

    پديدارشناسی عکس

    اینکه هر عکسی مصنوعی فرهنگی است بدان معنی است که درون یک زمینه پدیدار می‌شود، حتی اگر آن زمینه ناشناخته باشد. این دقیقا معمای زمینه‌ای غایب است که می‌تواند عکسی را جالب توجه کند، به‌گونه‌ای که فقدان زمینه بیش از پیش اثبات می‌کند که چگونه زمینه، خود یک خصیصه‌‌ ماهوی عکس است. علاوه بر این، نگرانی‌های کالایی شدن و آیا عکاسی اصلا هنر است یا نه، که دست‌کم از والتر بنیامین به این سو تاملات پیرامون عکاسی را با سوءظن احاطه کرده‌اند، تنها زمانی تجلی می‌یابد که این خصیصه تصدیق شده باشد.

  • فیرحی ۱۳۹۵-۰۳-۱۹ ۱۳:۵۸

    «در آستانه تجدد» با سخنرانی داود فيرحی، عباس منوچهری و جواد كاشی؛

    فقه و ظهور دولت مدرن

    سوال اساسی این است كه تاریخ چه گفت؟ آیا بالاخره علامه نایینی چیزی را جلو برد یا شیخ فضل‌الله؟ من گمان می‌كنم پروژه شیخ فضل‌الله متحقق شد و علامه نایینی در عمل توفیق چندانی نداشت، اگر چه به چندین شكل بعدا بازخوانی شد و بازسازی شد و تداوم یافت. علامه امینی می‌كوشد از متن سنت قرائتی ارایه دهد تا نشان دهد كه حكومت در بدو سنت ما با عدالت، آزادی، برابری، الگوی مشاركتی و... همراه بوده است و بعدا اتفاقاتی رخ داده است كه از این ایده‌ها دور شده است.

  • هنر ۱۳۹۵-۰۳-۱۹ ۱۰:۰۴

    تاملی بر پدیدارشناسی هنر - نقاشی (۲)؛

    قدرت هنر

    هنر وسیله‌ای برای مشروعیت‌دهی به قدرت-نظم اجتماعی برخاسته از حاکمیت، بیان واقعیت‌های کتمان‌شده در اعصار برای برانگیزاندن تفکر و ثبت برشی از وقایع تاریخی را می‌توان برشمرد. آثار هنری می‌توانند کارکرد سیاسی و انقلابی برای درهم‌شکستن و تغییر شرایط را به‌نحوی‌که اقتدار اثر به‌وسیله‌ی تجربه‌ی زیست مردم از بین برود و امکان تجربه‌ی هنری به میان توده‌های مردم برگردد تا از این طریق امکان تجربه‌ی جمعی را که هنر نخبه‌گرا توسط سرمایه‌داران دریغ شده بود، به بستر جامعه بازگردانده شود.

  • اکبری ۱۳۹۵-۰۳-۱۸ ۰۹:۵۷

    گزارشی از سخنرانی محمدعلی اکبری در نشست «نشانه‌شناسی تاریخ» (۲)؛

    تاریخ به‌مثابه خاطره‌ی جمعی

    در پروژه‌ی هویت‌سازی، تاریخ به‌مثابه خاطره در بخش مربوط به یادها، یک گزارش و روایت از سرگذشت و پیشینه‌ی جمعی را می‌خواهد بسازد که این بر اساس اقتضائات قدرت سیاسی ساخته می‌شود و آنچه به‌عنوان تاریخ از آن نام برده می‌شود در واقع سازه‌ی روایتی است ساخته‌شده برای مصرف مطابق با اقتضائات قدرت، برای معنا ساختن در حوزه‌ی قدرت.

  • هنر ۱۳۹۵-۰۳-۱۷ ۱۰:۰۹

    تاملی بر پدیدارشناسی هنر - نقاشی (۱)؛

    مقدمات بحث؛ پرسش از چیستی هنر

    تحول هنر در طول‌ تاریخ‌ نشان می‌دهد که که اثر هنری لزوماً نباید زیبا باشد؛ اما در عصر‌ کلاسیک‌ اثر هنری و زیبایی معادل هم بودند و نشانه‌ی این‌ برابری را در تعبیر هنرهای ‌زیبا باز‌می‌یابیم، در‌ این عصر، زیبا صرفاً یکی از‌ معیارهای‌ اثر هنری‌ نبود‌ بلکه‌ همچون‌ هنجار و آرمان، هنرمندان را در مسیر‌ درست‌ هدایت می‌کرد. پس از پایان یافتن‌ کار هنرمند، فقط به‌واسطه‌ی تجلی امر زیبا بود‌ که‌ می‌شد آفریده‌ی هنرمند را اثر نامید. اما زیبایی‌ آرام‌آرام جای‌ خود را به معیارهای‌ دیگری‌ مثل نومایگی و بهت‌آوری بخشید.

  • منصوربخت ۱۳۹۵-۰۳-۱۶ ۰۹:۵۵

    گزارشی از سخنرانی قباد منصوربخت در نشست «نشانه‌شناسی تاریخ» (۱)؛

    وارونه خوانی نشانه‌های تاریخ در جهان معاصر

    در رویارویی ایران و روس، نشانه‌هایی بروز می‌کنند که من اصطلاح نشانه-مسئله را برای آن جعل می‌کنم. یعنی این نشانه‌ها درعین‌حال که نشانه هستند اما از ظهور مسائل جدید تاریخی حرف می‌زنند. ما در ابتدا توانستیم در دورن دولت قاجاریه کسانی را پیدا کنیم که این نشانه‌ها را درک بکنند، اما کسانی که به وارونه‌خوانی این نشانه‌ها افتادند به مقابله با کسانی پرداختند که این نشانه‌ها را دریافتند.

  • اسکندریه ۱۳۹۵-۰۳-۱۶ ۱۱:۴۶

    نگاهی به تأثیر اسکندریه بر حیات انسان در دورۀ معاصر؛

    اسکندریه، بنیاد جهان مدرن

    یادمان‌های منحصربه‌فرد اسکندریه، یعنی کتابخانه و موزۀ فانوس دریایی در عصر ما بیش از همه به یاد مانده و تجلیل می‌شود؛ اما تأثیر حقیقی این شهر بر حیات انسان در دورۀ معاصر با طراحی کلی آن آغاز می‌شود. دینوکراتس، معمار ارشد اسکندر، تصویر شبکه‌ای شکوهمند را در ذهن پرورانده بود که فضای عمومی و خصوصی، و نیز زمین و دریا را به هم می‌پیوست. از نظر او طراحی شهرها چیزی بیش از تلاش‌های اولیه برای مشخص‌کردن مرزهای مکان مناسب برای ساخت شهر است و طراحان باید به این فکر کنند که شهر چگونه قرار است به وظایف خود عمل کند.