سیاست‌گذاری علم‌وفرهنگ

رتبه بندی دانشگاه

نگاهی به آئین‌نامه جدید ارتقاء اعضاء هیات علمی وزارت علوم که از اول دی لازم الاجراست؛

بوق حمام و مسئله‌ای به نام ابتذالِ ارتقاء

حکایتِ تولید ۱۰.۰۰۰ مقاله علمی، پژوهشی، حکایتِ تاجرزاده‌ی نابخردی است که به توصیه پدر که تجارت خریدن کالای ارزان و فروختن آن به قیمتی بالاتر است، گوش سپرد و با دیدن قیمت ناچیز بوق حمام در شهری دیگر و تفاوت قیمت آن در شهر خود، تمام سرمایه‌اش را بوق حمام خرید، غافل از اینکه در شهر خود تنها یک حمام وجود دارد‎! از تنظیم‌کنندگان آئین‌نامه‌ای چنین مضحک نیز باید پرسید در شهر شما چند حمام وجود دارد؟

  • فکر می‌کنیم که تمدن ایران را می‌شناسیم! ۸ روز قبل

    نگاهی تطبیقی به اهداف و رویکردهای کرسی ایران‌شناسی در آمریکا و ایران در گفت‌وگو با تورج دریایی؛

    فکر می‌کنیم که تمدن ایران را می‌شناسیم!

    ایران مانند کشورهای همسایۀ ما نیست که در قرن گذشته به وجود آمده باشند. نام کشور و تمدن ایران داستانی دیرینه است. این سخنان به‌خاطر احساسات ناسیونالیستی نیست، بلکه حقیقتی است که در کمک به تمامیت ارضی ایران نقش ایفا می‌کند. داشتن دانش دربارۀ ایران به نحوۀ رفتار با اقوام و گروه‌های مختلف ایران کمک می‌کند.

  • رویکرد جزیره‌ای به علوم ۱ ماه قبل

    تاملی بر سیاست‌گذاری در حوزه علم؛

    رویکرد جزیره‌ای به علوم

    رویکرد جزیره‌ای به مسائل علمی و معرفتی که موجب نابودی نگرش وحدت‌یافته به علم می‌شود و آن را به حوزه‌های جدا از هم تقسیم می‌کند، اغلب متّکی به موجه‌گرایی در معرفت‌شناسی است؛ این اندیشه متکی به این پیش‌فرض است که عقلانیت نیازمند مبنایی برای موجه‌سازی است.اغلب می‌گویند که تنها و فقط دعاوی و مواضعی را قبول می‌کنیم که با مرجعیت عقلی موجه شده باشند. حالا این مرجعیت از کجا می آید؟

  • بوق حمام و مسئله‌ای به نام ابتذالِ ارتقاء ۲ ماه قبل

    نگاهی به آئین‌نامه جدید ارتقاء اعضاء هیات علمی وزارت علوم که از اول دی لازم الاجراست؛

    بوق حمام و مسئله‌ای به نام ابتذالِ ارتقاء

    حکایتِ تولید ۱۰.۰۰۰ مقاله علمی، پژوهشی، حکایتِ تاجرزاده‌ی نابخردی است که به توصیه پدر که تجارت خریدن کالای ارزان و فروختن آن به قیمتی بالاتر است، گوش سپرد و با دیدن قیمت ناچیز بوق حمام در شهری دیگر و تفاوت قیمت آن در شهر خود، تمام سرمایه‌اش را بوق حمام خرید، غافل از اینکه در شهر خود تنها یک حمام وجود دارد‎! از تنظیم‌کنندگان آئین‌نامه‌ای چنین مضحک نیز باید پرسید در شهر شما چند حمام وجود دارد؟

  • سیطره کمیت بر آموزش عالی ما ۲ ماه قبل

    روش تحقیق در گفت‌وگو با مقصود فراستخواه؛

    سیطره کمیت بر آموزش عالی ما

    به قول پروین؛ جرم راه رفتن نیست، ره هموار نیست. سیطره کمیت بر آموزش عالی ما سبب شده که بچه‌ها چون راهی دیگر پیش روی خود نمی‌بینند به دانشگاه سرازیر می‌شوند. ساختارهای متمرکز و ناکارآمد ما است که دانشگاه را به گیشه بلیت برای ورود به بازار کار، بدل کرده است؛ بازاری پر فیس و افاده که حقیقتا بازار نیست چون در قبضه دولت است و سرسنگین است از سرگردانی متقاضیان کار در وانفسای بیکاری.

  • در میان دانشگاه و جامعه ایستاده‌ایم ۲ ماه قبل

    گزارشی از نشست نقد و بررسی کارنامه مجله فرهنگ امروز در پژوهشگاه علوم انسانی(۴)؛

    در میان دانشگاه و جامعه ایستاده‌ایم

    اینکه محتوای مجله‌ای مثل فرهنگ امروز با رویکردی فلسفی و تاریخی (به گفتۀ دکتر نمک‌دوست) پیوندش با موضوعات بیرونی نمایان نیست، برای فرهنگ امروز که بین ژورنالیسم و فلسفه ایستاده است، نکتۀ لزوماً منفی‌ای نیست، هرچند که ما هم در فرهنگ امروز تولید محتوای مجله را در خلأ انجام نمی‌دهیم...

  • پایانی برای تفکر ۲ ماه قبل

    نقدی به مقاله‌نویسی در علوم انسانی؛

    پایانی برای تفکر

    یک مقالۀ خوب در علوم انسانی در بهترین حالتش، شرح و تفسیر یک مفهوم، روش یا بصیرت در نظام فکری یک متفکر است؛ یعنی متنی منقطع و دست‌چندم که کعبۀ آمالش یا ارائۀ نظام‌مند وجهه‎ای از تفکر یک متفکر است و یا تلاشی است برای ساده‌سازی گلوگاه‎های پرابلماتیک یک تفکر، برای هضم آسان آن توسط هاضمه‎های حساس! مقاله در نهایت خود وجودی لغیره دارد؛ یا ابزاری کمک آموزشی است، یا وسیله‎ای است برای تثبیت وضعیت موجود فکری: پایانی برای تفکر!

  • مناسبات علوم اجتماعی با ژورنالیسم ۲ ماه قبل

    گزارشی از نشست نقد و بررسی کارنامه مجله فرهنگ امروز در پژوهشگاه علوم انسانی(۳)؛

    مناسبات علوم اجتماعی با ژورنالیسم

    آن دسته از همکاران دانشگاهی که برچسب سطحی بودن به ژورنالیسم می‌زنند، به دلیل ضعف‌های علمی و شناختی آن‌ها از حوزۀ علوم اجتماعی و انسانی است؛ آن‌ها تاریخ علوم اجتماعی را نمی‌شناسند، آن‌ها به این وقوف ندارند که همۀ نظریه‌پردازان، فعالان حوزۀ عمومی بودند و در واقع بخشی از اعتبار نظریه‌ها برخاسته از میزان مؤثر بودن آن نظریه بر تحولش در حوزۀ عمومی است نه صرفاً بر اساس آن چیزی که در حوزۀ آکادمیک پذیرفته شده یا نشده است.

  • برنده‌ها و بازنده‌های کالایی‌سازی آموزش عالی در ایران چه کسانی‌اند؟ ۲ ماه قبل

    محمد مالجو؛

    برنده‌ها و بازنده‌های کالایی‌سازی آموزش عالی در ایران چه کسانی‌اند؟

    وقتی دولت از اجرای وظیفه‌ای که اصل سی‌ام قانون اساسی بر عهده‌اش نهاده است عقب‌نشینی می‌کند، کسانی باید جای دولت را بگیرند. این جای‌گزینی در ایران با خصوصی‌سازی آموزش عالی رخ نداده است. در حد اطلاعات من، دست‌کم تا این اواخر حتا آجری از بخش دولتیِ آموزش عالی به بخش خصوصی واگذار نشده است. در عوض، اولاً به بخش خصوصی اجازه‌ی کار در قلمرو آموزش عالی داده شده و ثانیاً بخش‌های پایین‌دستی، خصوصاً خدماتی چون خوابگاه‌ها و بوفه‌ها و حمل‌ونقل و امثالهم، مشمول برون‌سپاری به رده‌های گوناگونِ پیمانکاران بخش خصوصی شده است.

  • دانشگاه ترک برداشته است ۲ ماه قبل

    صورت‌بندی‌های جدید در دانشگاه ایرانی در گفت‌وگو با عباس کاظمی؛

    دانشگاه ترک برداشته است

    نظام آموزش و پرورش و مدارس ما افراد را برای ورود به دانشگاه آماده کرده و نه برای ورود به بازار کار. به همین خاطر است که گفتیم تا دو دهه قبل ادامه تحصیل به مثابه نردبان بود و حالا ادامه تحصیل به معنای بقا و دوام آوردن و زنده بودن است. عاقلانه‌ترین راهی که برای حفظ هویت برای جوانان ما باقی مانده، ماندن در دانشگاه است تا راهی برای مهاجرت یا بازار کار برای‌شان پیدا شود اما همین فرهنگ انتظار خود می‌تواند زمینه ایدئولوژهای‌ جدید اعتراض در دانشگاه شود.

  • زبان ملّی و برنامۀ آموزش زبان‌های محلی ۲ ماه قبل

    سیدجواد طباطبایی؛

    زبان ملّی و برنامۀ آموزش زبان‌های محلی

    متولیان باید بدانند که این اجبار به تغییر هویت مردم آذربایجان عین از خود بیگانه ساختن آنان است، زیرا مردمی که هزار سال شاهنامه، دیوان حافظ و گلستان سعدی خوانده‌اند به آسانی به این جعل هویت برای خود تن در نخواهند داد و از این «تدبیرِ» داهیانۀ دولت جز «ناامیدی» از تدبیرهای او حاصل نخواهد شد! وانگهی، اگر، چنان‌که برخی از رندان بر آنند، دولت «تدبیر و امید» دنبال جمع‌آوری رأی مردم این مناطق است، سخت در اشتباه است و می‌تواند امیدوار باشد که، اگر امکان اطلاع رسانی دربارۀ این توهینی که با این جعل تاریخ و سابقۀ زبانی به مردم آذربایجان می‌شود وجود داشته باشد، شکست او در این استان‌ها حتمی است!

  • تأملات روزنامه‌نگاران از جنس تنزل دادن شناخت نیست ۲ ماه قبل

    گزارشی از نشست نقد و بررسی کارنامه مجله فرهنگ امروز در پژوهشگاه علوم انسانی(۲)؛

    تأملات روزنامه‌نگاران از جنس تنزل دادن شناخت نیست

    در هر مرحله‌ای روزنامه‌نگار سعی می‌کند در آن وضعیت زمانی حداکثر شناخت را بدهد. بنابراین، تأملات روزنامه‌نگاران از جنس تنزل دادن شناخت و رقیق کردن شناخت نیست، بلکه روایتی از شناخت است که یکی از تعهدات آن ضرب‌الاجل است و این تفاوت ما با دانشمندان است.

  • بازاندیشی در دانشگاه ۲ ماه قبل

    تبدیل دانشگاه‌ها از دانشگاه‌ کلان به دانشگاه خرد چه مزایایی دارد؟

    بازاندیشی در دانشگاه

    تأثیر واقعی دانشگاه‌های خرد فراتر از تعداد دانشجویان، در راهکار و جانشین محسوسی است که برای جزمیات شایع در آموزش عالی ارائه می‌دهد و دانشگاه‌های سنتی را به قبول برخی، اگرنه همۀ عملکردهای خود، وادار می‌کند. نخست اینکه دانشگاه‌های خرد هرگونه بروکراتیزه کردن را به چالش می‌کشند. دوم، دانشگاه‌های خرد در برهه‌ای که دانشگاه‌ها با بی‌اعتناعی در حال ایجاد اثر گلخانه‌ای هستند و غیرمسئولانه بر سوخت‌های فسیلی و دیگر عوامل اصلی در ایجاد تغییرات آب‌وهوایی سرمایه‌گذاری می‌کنند، بر مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی تأکید دارند.

  • خروج علم از آکادمی ۲ ماه قبل

    گزارشی از نشست نقد و بررسی کارنامه مجله فرهنگ امروز در پژوهشگاه علوم انسانی(۱)؛

    خروج علم از آکادمی

    مجلۀ فرهنگ امروز از مجلاتی است که در حوزۀ علوم انسانی کار می‌کند و می‌خواهد دانش علوم انسانی را به عرصۀ عمومی ببرد و محملی برای ترویج علوم انسانی باشد. اصولاً در برخورد با این جنس از ژورنالیسم می‌باید چند پرسش را مطرح کرد. جواب دادن به این پرسش‌ها شاید تعیین کند که مجلۀ فرهنگ امروز چه مقداری در کنار مجلات دیگر مثل مهرنامه و اندیشه پویا توانسته است اندیشۀ علوم انسانی را به درون جامعه ببرند و بین ما و فیزیکالیسم فاصله بیندازند.