نمایش همه
  • دریدا دیروز ۱۶:۱۷

    نگاهی به کتاب «نوشتار و تفاوت»؛

    اثر ژاک دریدا چه دیر! چه زود!

    دریدا هم در پس‌زمینه این دوران باقی می‌ماند هم پیش‌فرض‌های پس‌زمینه‌ای را که بدان تعلق داشت تا نهایت منطقی خود به پرسش می‌کشد و با این پرسش‌گری آهسته، روشمند و منسجم مفصل‌هایشان را یکی‌یکی از هم می‌گشاید. او فلسفه زبان‌محور را تا آستانه‌هایش پیش می‌برد بی‌آنکه به تمامی از این آستانه‌ها بگذرد. نحوه درگیری دریدا با «ساختارگرایی» نمونه‌ای از این امر است.

  • هومی بابا دیروز ۱۰:۱۱

    چگونه جایگاه فرهنگی مدرنیته به‌سوی موقعیتی پسااستعماری چرخش می‌کند؟

    نژاد، زمان و بازنگری مدرنیته

    تاریخ رؤیاهای کهن مدرنیته را باید در تشریح لحظۀ استعماری و پسااستعماری یافت. در مواجهه با تلاش‌های معطوف به بهنجارسازی لحظۀ استعماری واجد تأخیر زمانی، می‌توانیم تبارشناسی‌ای برای پسامدرنیته به دست دهیم که حداقل به‌لحاظ اهمیت با تاریخ معماگونۀ امر متعالی یا کابوس عقلانیت در آشوویتس برابری کند.

  • الازهر ۱۳۹۶-۰۲-۰۲ ۱۰:۱۸

    بررسی وضعیت اجتماعی - دینی دانشگاه «الازهر»؛

    توهم استقلال یا مرجعیت دینی؟

    بی اعتباری الازهر پس از دهه ۹۰ و در حین شکل گیری گروه های تندروی اسلامی به حدی رسید که مردم ناچارا دست به دامن گروه های سلفی البته با چهره ی ای جدید شدند. زیرا الازهر دیگر دچار چندین جریان مختلف ِ اندیشه شده است.

  • فرار مغزها ۱۳۹۶-۰۱-۳۰ ۱۲:۴۱

    بازنگری در تعریف رایج از «فرار مغزها»(۲)؛

    مرز میان «فرار مغزها» و «قرار مغزها»

    پدیدۀ «فرار مغزها» پدیده مختص نخبگان (استادان و دانشجویان نخبه) نیست، بلکه عموم مردم ما حداقل قابل قبولی از ظرفیت ذهنی خود را صرف مطالعه در مورد مسائل اولویت‎دار جامعه نمی‎کنند؛ به‌عنوان مثال، مردمی که سال‎های سال سریال‎های عمر تلف ‌کن تلویزیونی (چه داخلی و چه خارجی) را دنبال کرده اما حتی یک ساعت در مورد مسائل ریشه‎ای و اولویت‎دار ایران که مستقیماً به خود آن‌ها، فرزندانشان و نسل‎های بعدی مربوط می‎شود، مطالعه نمی‎کنند نیز از مصادیق بارز «فرار مغزها» محسوب می‎شوند.

  • کار ۱۳۹۶-۰۱-۲۹ ۱۰:۰۹

    نقدی به سخنان علی زمانی در برنامۀ چشم شب روشن؛

    چرا ما نمی‌توانیم مفهوم کار در نظر فلاسفۀ یونان را درک کنیم؟

    از نظر فلاسفۀ یونانی کار یدی کار به‌رغم میل و ارادۀ آزاد بشر است و نمی‌تواند آن‌ها را تحول بخشد و به همین دلیل آن را کار بردگان و نه کار انسان‌های آزاد می‌دانستند؛ و در طول تاریخ این دیدگاه گسترش یافته و سبب طبقۀ اجتماعی پایین افرادی شده که کار یدی می‌کرده‌اند. رقابت اقتصادی هم این وضعیت را ثبات بخشیده است.

  • دایره المعارف بزرگ اسلامی ۱۳۹۶-۰۱-۲۸ ۱۲:۰۸

    نقدی بر ویرایش دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی؛

    ویرایش از منظر دائرة‌المعارف بزرگ (!)

    صورت چاپ‌شدۀ مقالۀ مقالۀ نگارندۀ این سطور در این دائرة‌المعارف بزرگ (!) مرا بسیار حیرت‌زده کرد و با توضیحات اینجانب برای خوانندگان این مجله و گردانندگان دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی نیز پر از شگفتی خواهد بود. این‌همه خطا و غلط آشکار آن هم تنها در ۳ ستون دایرة‌المعارفی که نشان از کم‌سوادی و بی‌مسئولیتی دارد، جز شگفتی، حس تأسف و تأثر مرا نیز برانگیخته است.

  • اورول ۱۳۹۶-۰۱-۲۷ ۱۰:۰۱

    آنچه اورول در شمال انگلستان کشف کرد؛

    از اسکله ویگان تا اورول، نویسنده‎ای جهانی

    اما واقعیت اصلی در مورد سوسیالیسم دموکراتیک اورول بدون تردید این است که او به آن باور داشت و سوسیالیسم دموکراتیک به او احساس داشتن یک مأموریت را می‌داد، مأموریتی که وقتی به این باور رسید که در جنگ داخلی بارسلونا عملاً می‌بیندش، حاضر بود به خاطر آن زندگی‌اش را هم فدا کند؛ این باور بیشتر دستاوردهای ادبی‌اش ازجمله دو اثر مشهورش را شکل داد و غنا بخشید.

  • فرار مغزها ۱۳۹۶-۰۱-۲۶ ۱۰:۲۰

    بازنگری در تعریف رایج از «فرار مغزها»(۱)؛

    آیا وجه اصلی «فرار مغزها» وجه «مکانی/جغرافیایی» آن است؟

    برخلاف تعریف رایج از پدیدۀ «فرار مغزها» که در آن بر وجه «جغرافیایی یا مکانی» مسئله تأکید می‎شود، به نظر می‎رسد وجه اصلی و مهم‎تر این پدیده جنبۀ «موضوعی» آن باشد. در این تعریف، «فرار مغزها» پدیدۀ نامبارکی است که در آن نخبگان یک جامعه به جای متمرکز شدن بر «مسائل واقعی و اولویت‎دار جامعه»، قوای ذهنی خود را صرف مسائل کم‌اهمیت‎تر می‎کنند. از این نقطه‌نظر، «فرار مغزها» فرار از «مسائل جامعه» است و نه فرار از «مرزهای جغرافیایی کشور».

  • طباطبایی ۱۳۹۶-۰۱-۲۳ ۱۰:۰۱

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»سید جواد طباطبایی/(۷)؛

    اندیشۀ سیاسی چیست و به چه دردی می‌خورد؟

     ایراد اساسی ما این است که یک زبان می‌دانیم (فرض بر دانستن)، اما هیچ‌یک از زبان‌هایی که این منابع اصلی را تولید کردند، یعنی فرانسه، آلمانی، ایتالیایی (در اندیشۀ سیاسی جدید)، یونانی (در اندیشۀ سیاسی قدیم) را نمی‌دانیم. تا زمانی که این‌ها را ندانیم هرگز نخواهیم توانست اندیشیدن درست را یاد بگیریم، چون اساس و پایه‌ها در آنجاست.

  • غزالی ۱۳۹۶-۰۱-۲۱ ۱۰:۰۱

    بحثی در باب تاثیر ابن رشدیان در به وجودآمدن سکولاریسم؛

    غزالی و یک نبیرۀ ناخوانده به نام سکولاریسم

    این یادداشت کوتاه به‌ هیچ‌ عنوان قصد ندارد ادعا کند که سکولاریسم نتیجۀ ناخودآگاه کارهای فکری غزالی و ابن‌رشد است، مطمئناً در دوران رنسانس عوامل عدیده‌ای مانند اقتصاد بورژوازی، اومانیسم فرهنگی و هنری عصر رنسانس، پیش‌گامان علوم تجربی جدید مانند گالیله، نهضت پروتستانتیسم و... نقش داشته‌اند؛ ولی باید این نکته را مدنظر داشت که نظریۀ حقیقت مضاعف ابن‌رشدیان قرون‌وسطی ازجمله تسهیلگران گفتمانی راهی بود که سرانجام در غرب مسیحی به سکولاریسم ختم شد.

  • ابراهیم توفیق ۱۳۹۶/۰۱/۲۰

    گفت‌وگو با ابراهیم توفیق؛

    لهجه های مدرنیته

    در واقع گفتمان علمی ما با جامعه بی ارتباط است. اتفاقاتی که در واقعیت می افتد را نمی تواند بازتاب بدهد چون دستگاه مفهومیش از چنین ظرفیتی برخوردار نیست. اگر در حوزه ی علم ما اتفاقی نمی افتد یا فهمی وجود دارد که ما حالا به آن نقد می کنیم به معنای این نیست که در دل جامعه اتفاقی نمی افتد. معضل  این است که بین این دو پیوندی وجود ندارد. یعنی نهاد علم، بجای تولید دانش درباره امر اجتماعی، آن را پنهان و از دسترس خارج می سازد.

  • احمد گل محمدی ۱۳۹۶-۰۱-۱۹ ۱۰:۱۹

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»احمد گل‌محمدی/(۶)؛

    دولت در دانشگاه: از کارسازی تا کارگزاری

    آنچه ما در عرصۀ علوم انسانی به‌ویژه علوم سیاسی با آن مواجهیم، می‌شود گفت عمدتاً شبه‌علم است؛ یعنی در اینجا علم به آن معنایی که فلاسفۀ علم تعریف کرده‌اند و معیارش را پایبندی متدولوژیک می‌دانند چندان محلی از اعراب ندارد.

  • ادموند هوسرل ۱۳۹۶-۰۱-۱۹ ۰۹:۳۲

    بررسی دقایق تأویل پدیدارشناسانۀ ادموند هوسرل؛

    پدیدارشناسی با الهام از شک دکارتی

    هوسرل برای دستیابی به اتقانی که متناسب با فلسفه باشد، معتقد است که باید به شناختی آغازین دست یابیم که «خود- داده» باشد و از جای دیگری گرفته نشده باشد. او برای یافتن این اصل بنیادین فلسفه، با الهام از شک دکارتی به‌عنوان یک متفکر آغازین که او نیز همچون هوسرل علوم موجود را نامعتبر می‌دانست و با توسل به مراحل شک، زمینۀ کافی برای دستیابی به «اگو» را فراهم کرده بود، وارد عمل می‌شود

  • فلسفه اسلامی ۱۳۹۶-۰۱-۱۶ ۰۹:۴۶

    دفاع پیتر آدمسون از اصالت فلسفه اسلامی؛

    اگر توماس آکویناس فیلسوف است، متکلمین اسلامی هم فیلسوف هستند

    افراد زیادی هستند که فلسفۀ قرون‌وسطی را نمی‌پسندند، مشخصاً به علت محتوای دینی که دارد؛ اما از نظر من فلسفه جایی است که آن را پیدا کنید و این سبک‌سری است که مباحث فلسفی که اندیشمندان مطرح می‌کنند فقط به دلیل اینکه طرحی دینی دارند نادیده گرفته شوند، چه آن طرح از دل مسیحیت بیرون بیاید (آکویناس)، یهودیت (ابن‌میمون)، هندوئیسم (معرفت‌شناسی نیایا یا فلسفۀ ذهن ودانتا) و یا اسلام.

  • جمادی ۱۳۹۶/۰۱/۱۵

    گفت‌وگو با سیاوش جمادی؛

    فلسفه سینما: از هایدگر تا کیارستمی

    کارکرد ایدئولوژیک یا رهایی بخش- اگر دومی از سینما ساخته باشد- نه به ذهن و نیت کارگردان مربوط است، نه به ناخودآگاه فیلم یا فیلمساز به لحاظ روانکاوی. سینما به‌لحاظ ساختاری توده‌ای یا مردمی است و کارکرد ایدئولوژیک به آن چیزی است که به مردم منتقل می‎شود و هم در ایران و هم در جهان فیلم‌های بسیاری با کارکردهای مؤثر ایدئولوژیکی ساخته می‎شوند؛ سینما در کل ایدئولوژی بالقوه بوده و سینمای کیارستمی چون ضدسینمای تاکنونی سلبا و نفیا علیه سینمای تاکنونی است. 

  • تاجیک ۱۳۹۶-۰۱-۱۵ ۰۹:۳۲

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»محمدرضا تاجیک/(۵)؛

    هستی‌شناسی انتقادی خودمان

    اگر ما نتوانیم از این دیگرآیینی به یک نوع خودآیینی سیر بکنیم (این خودآیینی این بومیگری‌ای نیست که امروز در جامعۀ دانشگاهی ما مطرح می‌شود، این خودآیینی این است که بالاخره برسیم به همان مقام و منزلت سوژگی که بتوانیم به جای خود و برای خود سخن بگوییم) و واقف نشویم که این تاری که ما را به کنشی به نام فکر و تفکر وصل می‌کند وفاداری ارتدکس‌مشرب نه به آموزه‌های مدرن است و نه به آموزه‌های پست‌مدرن.

  • پرویز صداقت ۱۳۹۶-۰۱-۱۴ ۱۰:۵۰

    پرویز صداقت/ نقد و بررسی کتاب «گذار از سرمایه‌داری» اثر سعید رهنما؛

    در جست‌وجوی ناکجاآباد

    از بدو استقرار و تحکیم نظام سرمایه‌داری تلاش برای تصور کردن بدیل این نظام هم وجود داشته است. نخستین تلاش‌ها مربوط به کوشش‌های سوسیالیست‌های تخیلی برای ترسیم نظام بدیل بوده است. این کوشش‌ها اساساً تلاش در جهت طراحی «فضا»یی بدیل بود که در آن سامان‌یابی یک جامعه‌ی غیرسرمایه‌دارانه امکان‌پذیر باشد.

  • نوذری ۱۳۹۶-۰۱-۱۴ ۱۰:۱۰

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»حسینعلی نوذری/(۴)

    دیالکتیک مناسبات قدرت و اندیشه سیاسی در چشم‌انداز الگوهای چهارگانه

    همواره میل بدنۀ اصلی‌ای که خودش را مدعی و مالک قدرت می‌داند این است که امکان توزیع قدرت را منتفی بداند و از آن جلوگیری کند. اما از آن طرف دیگران به تعبیری خواهان آن هستند که این قدرت توزیع و پراکنده شود

  • پوستر ۱۳۹۵-۱۲-۲۵ ۱۰:۲۱

    بسته پیشنهادی «فیلم » فرهنگ امروز؛

    سینمای امروز، تکرار سینما و لذت آن

    برای پیشنهاد فیلم به مخاطب راه‌های گوناگونی وجود دارد. بهترین‌های سال، معرفی فیلم های کلاسیک، فارسی زبان و غیرفارسی و ... . اما این بار فرهنگ امروز در پیشنهاد فیلم‌ها تصمیم گرفت بهترین‌ها را انتخاب کند با تنوعی متفاوت...

  • عکس تیتر ۱۳۹۵-۱۲-۲۵ ۱۰:۲۱

    بسته پیشنهادی «کتاب» فرهنگ امروز؛

    همراه با بهار و کتاب

    کتاب‌های خوب بسیاری را می‌توان برای خواندن در تعطیلات نوروز پیشنهاد داد. فرهنگ امروز از میان همه کتابهای مهمی که در سال گذشته منتشر شدند کتاب‌های زیر را برای همراهی مخاطبان خود در تعطیلات سال جدید پیشنهاد می‌دهد که شامل موضوعات نظری حوزه علوم انسانی و همچنین تعدادی رمان و نمایشنامه است.

  • مردیها ۱۳۹۵-۱۲-۲۴ ۰۹:۳۰

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»مرتضی مردیها/(۳)

    شیوع گرایش‌های فکری چپ جدید در فضای دانشگاهی ایران

    اسمش پست‌مدرنیسم باشد، ساختارگرایی باشد، پساساختارگرایی باشد، واکاوی باشد و حتی لایه‌هایی از مطالعات زنان، فمینیسم رادیکال و محیط‌زیست‌گرایی رادیکال... هیچ فرقی نمی‌کند، دلش را که بشکافید هستۀ سخت مارکسیسم، مانیفست ۱۸۴۸ آشکار می‌شود.

  • میرموسوی ۱۳۹۵-۱۲-۲۳ ۰۹:۵۵

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»سیدعلی میرموسوی/(۲)؛

    ادعاهای پسااسلام‌گرایی و فقه سیاسی در ایران معاصر

    ادعاهای پسااسلام‌گرایی موجب شد که اولین تحولی که ایجاد شود این باشد که اساساً فقه خود نمی‌تواند نظریه‌ای در ارتباط با دولت ارائه دهد. اساساً نظریۀ دولت امری است فرافقهی و شما بایستی از دیگر دانش‌های سیاسی برای نظریۀ دولت بهره ببرید و خود همین گرایش را تقویت کرد که ما بایستی به حوزه‌های دیگر دانش به‌ویژه فلسفۀ سیاسی و علم سیاست به تعبیر امروزی رجوع کنیم.

  • مجله ۱۳۹۵-۱۲-۲۲ ۰۹:۵۵

    هدیه‌ای برای نوروز ۹۶/ شماره ۱۶ فرهنگ امروز منتشر شد؛

    مراد فرهادپور زیر ذره‌بین

    نقد کارآمدی پروژۀ فکری مراد فرهادپور را باید یکی از مهمترین بخش‌های شماره نوروزی فرهنگ امروز دانست.«پاره های یک عقل افسرده» عنوان این پرونده با موضوعی ملتهب است که مقاله بلند سیدجواد طباطبایی در نقد مرادفرهادپور را باید مهمترین مطلب این پرونده دانست.

  • محمدجواد غلامرضاکاشی ۱۳۹۵-۱۲-۲۲ ۰۹:۵۳

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»/محمدجواد غلامرضا کاشی(۱)؛

    چشم‌اندازهای تفکر سیاسی ایرانی معطوف به اینجا و اکنون ما

     اساساً جامعۀ جدید جامعۀ خلق سوژه‌های مدرن است؛ این فرایند نه فقط رو به کاهش نمی‌رود بلکه هر روز رو به افزایش است. سوژه‌ها حتی هرکدامشان یک سرشت هم ندارند، چه‌بسا در طول مدت‌زمانی که زندگی می‌کنند بارها غایت خودشان را از زندگی بازتعریف می‌کنند؛ بنابراین جامعۀ سیاسی مدرن علی‌الاصول قرار است بر یک بستر آشوبناک بنا شود.

  • قران ۱۳۹۵-۱۲-۲۱ ۱۰:۰۶

    آیا باید از دوران تفسیر قرآن عبور کنیم؟

    قرآن‌شناسی ‌کاربردی

    دیگر می‌باید از دوران تفسیری عبور کنیم و پا به دوران پساتفسیری بگذاریم؛ در این دوران ما دیگر تفسیر صرف متن مقدس را برنمی‌تابیم و کاربردپذیری آن در عصر معاصر را جدی می‌گیرم. ما در دوران سوم به حضور قرآن در زندگی اینجا-اکنونی اهتمام می‌ورزیم و روشمندانه این متن قدسی را به چنگ می‌آوریم.

  • اندرو فینبرگ ۱۳۹۵-۱۲-۱۸ ۰۸:۰۳

    پاسخ اندرو فینبرگ به پرسش‌های فرهنگ امروز؛

    تکنولوژی علیه تبعیض

    جنبش ۶۸ شورش علیه تکنوکراسی بود. جنبش دانشجویی، هم تکنوکراسی سرمایه‌دارانه و هم کمونیسم را رد کرد. آن‌ها از خودمدیریتی جامعه به‌وسیلۀ اعضا طرفداری می‌کردند. منظورم این است که از بین بردن مدیریت بوروکراتیک جامعه به نفع دموکراسی محل کار، هنوز هم به‌نظرم ایدۀ خوبی است.

  • وایدا ۱۳۹۵/۱۲/۱۷

    آخرین مصاحبه با آندری وایدا؛

    تمایل به سینمای سیاسی در عصر دموکراسی

    وایدا در سراسر آثارش با کنایه و پوشیده‎گویی که غالباً یک ضرورت بود، بیگانه نبود و تلاش می‌کرد از سانسور بگریزد. چیزی که امروز یک وسیله آشکار و صریح است، در دستان وایدا ابزاری قدرتمند و شیوه‌ای برای بیان غیرمستقیم نشانه‌های پنهانی بود.

  • رسم الخط ۱۳۹۵-۱۲-۱۶ ۱۰:۰۷

    ملاحظاتی درباره‌ی زمینه‌ها و الزامات تغییر خط فارسی؛

    پرسش از پرسش

    بررسیدن چنین موضوعاتی که در نهایت در همه‌ی آن‌ها، رابطه‌ی رسم‌الخط با شکل و روال اندیشیدن مورد واخواست قرار می‌گیرد، باید به مقام اول در مسئله‌ی تغییر خط بدل شود و جای پرسش‌هایی که رابطه‌ی رسم‌الخط با فرآیند آموزش را موضوع می‌کنند بگیرد و آن را به مرتبه‌ی بعدی بکشاند.

  • طباطبایی ۱۳۹۵-۱۲-۱۵ ۱۲:۱۳

    سخنرانی سیدجواد طباطبایی در نشست «دولت، نظریه و سیاست»؛

    رفع یک ابهام حقوقی

    در کشور ما نظام سیاسی به نوعی است که من به‌شخصه درست متوجه نمی‌شوم که دولت را به چه می‌توانیم بگوییم؛ دولت آیا رهبری است؟ رهبر نمایندۀ دولت ایران به‌حساب می‌آید؟ خب اصل بر این است که این‌طور است؛ اما می‌دانیم که رهبری در ایران به این معنا دولت نیست؛ یعنی حکومت هست که در آخرین لحظه بسیاری از تصمیمات را می‌گیرد. بنابراین اینکه تاکنون نتوانسته‌ایم این را روشن کنیم علتش این است که دولت در ایران در واقع محل دولت یا بهتر بگویم حاکمیت ملی هنوز از نظر من جایش روشن نیست که در کجاست.

  • معماری ۱۳۹۵-۱۲-۱۴ ۰۹:۴۰

    پاسخی به نقد و بررسی کتاب «تاریخ معماری رنسانس» (۲)؛

    معماری زبان و زبان معماری

     اصولاً طراحی در معماری متکی به پژوهش و نقد است و نخستین منتقد اثر معماری، خود معمار به شمار می‌رود و چون این روش نوعی به استقبال ناشناخته رفتن و دست‌وپنجه نرم کردن با چیزی است که از قبل وجود ندارد و به‌زودی به مدد ترسیم نقشۀ آن صورت هستی به خود خواهد گرفت، در زبان‌های غربی نام «پروژه» به خود گرفته و از معماری به علوم دیگر سرایت کرده و به‌تدریج حتی در کشورداری و سیاست‌مداری نیز موارد کاربرد فراوان یافته است. دکارت هم نحوۀ فکر کردن معماران را تحسین می‌کرد و میل داشت از آن‌ها تقلید کند.