نمایش همه
  • شیروانی ۱۳۹۷/۰۵/۲۹

    گفت‌‍وگو با محمد شیروانی در باب سینمای آوانگارد (۱)؛

    تاریخ سینما یعنی تاریخ امرِ نو

     از نظر من تاریخ سینما یعنی همان تاریخ آوانگاردیسم، در واقع تاریخ امر نو. ما وقتی از تاریخ سینما حرف می‌زنیم مدام داریم به جریان‌هایی اشاره می‌کنیم که درگیر امر نو بودند و سعی داشتند عادت معمول را به چالش بکشند؛ پس وقتی از امر نو یا همان آوانگاردیسم حرف می‌زنیم آن چیز دیگر سنت نیست.

  • آلن تورن دیروز ۰۹:۴۸

    نگاهی به کتاب پارادایم جدید آلن تورن؛

    چرخش‌های پارادایمی

    تورن در پیوند با موضوع سوژه بحث تاریخمندی را طرح می‌کند. شاید یکی از نقدهایی که بتوان به این اثر وارد دانست، عدم ارائۀ تعریفی جامع از همین مفهوم تاریخمندی است. در نتیجه این ابهام خواننده ناگزیر است تا مباحث مختلف طرح‌شده در آثار این اندیشمند را کنار هم قرار دهد تا به تصویری نسبتاً جامع از مفهوم یادشده دست یابد.

  • اسطوره ۱۳۹۷-۰۵-۲۷ ۱۱:۲۹

    یادداشت مدیرمسئول:

    قهرمان سازی، پوشالی یا واقعی

    قهرمان‌سازی از شخصیت‌ها اگر مستند بر ادله قابل اعتنا باشد به خودی خود مغموم نیست بلکه می‌تواند الگویی برای ساختن نسلی یا جامعه‌ای باشد که تشنه پیشرفت و توسعه است.بر عکس چنانچه قهرمان سازی در بستر مشکلات اقتصادی و اجتماعی و فشارهای موجود در جامعه شکل گیرد بعضا بر اساس حب و بغض شرایط به انحراف کشیده خواهد شد.

  • قران ۱۳۹۷/۰۵/۲۷

    گفت‌وگو با یوسف خان‌محمدی دربارۀ تلاش‌های نواندیشان دینی در خصوص تفسیر سیاسی قرآن؛

    تفسیر یا تدبر

    عموماً نواندیشان دینی تأکید دارند که نام آثار خود را تفسیر نگذارند بلکه تدبر در قرآن بگذارند؛ معتقد بودند تفسیر به تکرار می‌افتد اما تدبر نه. اکثر آن‌ها اسم این آثاری که تولید کرده‌اند را تفسیر نگذاشته‌اند؛ برای مثال آیت‌الله طالقانی نام کتاب خود را پرتوی از قرآن می‌گذارد، سنگلجی کلید فهم قرآن، خرقانی نتیجۀ 12 سال تفسیر خود را محو الموهوم و صحو المعلوم می‌گذارد.

  • مرگ ۱۳۹۷-۰۵-۲۴ ۱۱:۰۵

    روانکاوی مفهوم مرگ؛

    پدر و مرگ: آفرینندگان هستی آدمی

    ادبیات عرفانی ما و سایر ملل پر است از توصیه های ترک دنیا و سخت گیری به خود برای بهره مندی از زندگی جاویدان در آخرت. و این همان همانند سازی با مرگ است و یا به عبارت قرآن: خوردن مرگ! و چه زیباست که این خوردن مرگ و خوردن پدر با هم تداعی می‌شوند. فروید در توتم و تابو به زیبایی هر چه تمام تر خوردن پدر را توسط پسران قبیله اولیه به عنوان راهی آدم خوارانه برای درونی سازی پدر توصیف نموده است.

  • علی حاتمی ۱۳۹۷-۰۵-۲۳ ۱۲:۰۷

    نگاهی به سینمای علی حاتمی؛

    تاریخ مصور یا چهل تکۀ تاریخی؟

    حاتمی بارها این موضع را تکرار کرده است که بیش از تاریخ خود را ملزم به «رعایت مبانی درام» می‌دانسته و همواره کوشیده است که «تاریخ را به قواره درام دربیاورد». این در حالی است که منتقدان می‌گویند در برخی از این دستکاری‌های تاریخی، در نهایت چیزی هم عاید «درام» نشده است.

  • انگلیس ۱۳۹۷-۰۵-۲۲ ۱۰:۳۱

    مروری جدید بر کتاب منتقدان فرهنگ؛

    راه‌حل روشنفکرانه برای «مسئلۀ فرهنگ انگلیس»

    نگاه روشنفکران ادبی و هنری رمانتیک قرن نوزدهم به فرهنگ (برخلاف اسلافشان) نگاهی غالب شد؛ نگاهی که به نقش هنرمند در جامعه می‌پرداخت. آن‌ها رسالت خود را در حفظ فرهنگ انگلستان و غنا بخشیدن به آن در روند مدرنیته می‌دانستند و مشکلات فرهنگی، آموزشی و اجتماعی جامعه را بر اساس ادراک خود از جامعۀ آن زمان تحلیل می‌کرد.

  • مصدق ۱۳۹۷-۰۵-۲۱ ۱۱:۴۷

    شماره ۲۳ فرهنگ امروز منتشر شد؛

    مواجهۀ اخلاق با سیاست

    موضوع محوری این شماره حول ارتباط اخلاق و سیاست است که به مطالعه موردی شخصیت، منش و رویکرد سیاسی و اخلاقی مصدق در طول زندگی سیاسی و همچنین اخلاق زیستن در کنار اخلاق سیاسی در حیطۀ فردی و عمومی‌اش می‌پردازد و تلاش دارد این شخصیت را به‌مثابه سوژه‌ای علمی به دور از هر نوع قضاوتی مورد مداقه قرار دهد...

  • مشروطه ۱۳۹۷-۰۵-۱۷ ۱۰:۴۶

    مروری بر رویدادهای انقلاب مشروطه توأم با پیگیری سویه‌های تئوریک آن‌ها (۲)؛

    روشنفکران و مدرنیزاسیون خشن

    جریان روشنفکری اینک متوجه هندسۀ زیربنایی ایران شده بود. انگار توافقی نانوشته ایجاد گردید که تا این ساخت زیربنایی تغییر نکند، کشور آمادۀ پیشرفت در عرصه‌های گوناگون نمی‌شود. روشنفکران به‌سرعت تیپ عوض کردند و پدیدۀ روشنفکر-کارمند رخ نمود. آن‌ها خود را آمادۀ یک مدرنیزاسیون اساسی و خشن در تمامی عرصه‌های هندسۀ اجتماعی ایران می‌کردند.

  • مددی ۱۳۹۷-۰۵-۱۶ ۱۲:۲۳

    انتشار بخشی از خاطرات مجید مددی به بهانۀ درگذشت او؛

    تب‌آلود به خواندن ادامه می‌دادم!

    اکنون دانشجوی رسمی و تمام‌وقت دانشگاه بودم و با کارت دانشجویی‌ام اغلب یا در کتابخانه مطالعه می‌کردم و یا در ساختمان اتحادیۀ دانشجویان می‌پلکیدم. از این جلسه به جلسۀ انجمن‌های دانشجویان چپ می‌رفتم و با شرکت در این جلسات هم دانش سیاسی خود را بالا می‌بردم و دوستان فعال سیاسی و علاقه‌مند به مطالعه پیدا می‌کردم. با شروع درس‌ها، از طریق مسئولان اتحادیه خبر یافتم که ادارۀ فرهنگ با درخواست من مبنی بر انتقال کمک‌هزینۀ تحصیلی از کورس پیشین در کالج به دانشگاه منچستر موافقت و مدت آن را نیز تمدید کرده است.

  • آدورنو ۱۳۹۷-۰۵-۱۵ ۱۱:۲۴

    «هنر» و «حقیقت» در نظریه زیباشناختی آدورنو؛

    نقش رهایی‌بخش هنر

    باور "آدورنو" به نقش­‌هایی که هنر می‌­تواند در بسترهای مختلف زندگی انسان ایفا کند، متفاوت از جزم‌اندیشی‌هایی است که فرهنگ و فلسفه سنتی تاکنون آن را به‌مثابه کارکردهایی برای هنر در نظر گرفته است. به اعتقاد آدورنو، مهم‌ترین کارکرد و نقشی که هنر می‌تواند داشته باشد، کارکرد «انتقادی» و نقش «رهایی‌بخشی» آن در راستای تحلیل و نقد ساختارهای سلطه و سرکوب است. از همین‌رو، باور او به نظریه انتقادیِ هنر درباره جامعه و نقش هنر در تغییر آگاهی اجتماعی به آن چیزی باز می­‌گردد که وی آن را «محتوای معطوف به حقیقت» هنر و اثر هنری می‌نامد.

  • تلویزیون ۱۳۹۷-۰۵-۱۴ ۰۹:۴۰

    نقدی بر عملکرد صداوسیما؛

    جامعه‌پذیری کازینو

    بحث ما بیشتر وجه فرهنگی قضیه است و اینکه کشورهای توسعه‌یافته تلاش می‌کنند فرهنگ کوشش و مبارزه برای دست یافتن به اهداف را در میان نسل‌های مختلف ترویج دهند؛ اما در ایران، تلویزیون به‌عنوان یکی از رسانه‌های نسبتاً قدرتمند جامعه‌پذیری در پی جا انداختن فرهنگ پول آسان و فرهنگ کازینویی است.

  • مشروطه ۱۳۹۷-۰۵-۱۳ ۱۰:۳۸

    مروری بر رویدادهای انقلاب مشروطه توأم با پیگیری سویه‌های تئوریک آن‌ها (۱)؛

    ما و میراثی که منتظر تصمیم است

    مسیر انطباق شریعت اسلام با تجدد، نه تفکیک لوتری، بل همان راهی بود که آخوند خراسانی رفت؛ یعنی استفادۀ هوشمندانه و پیشرو از اجتهاد. راه وی در یک قرن اخیر کمتر دنبال شده، ولی تجربه نشان داده که راه‌های دیگری که روحانیون در مشروطه پیش رو نهادند به کجا رسیده است و دیر یا زود حوزه‌های علمیۀ ایران و سایر حوزه‌های شیعی باید به سراغ مجرایی بروند که آخوند خراسانی بنا نهاد.

  • قومیت ۱۳۹۷-۰۵-۰۷ ۱۴:۱۸

    مطالعه روندهای سیاسی اخیر در حوزه قوم گرایی؛

    ناحیه‌گرایی، قوم‌گرایی و مرکزگریزی

    ناحیه‌گرایی یکی از اشکال به چالش کشیدن مشروعیت نظام و تصمیمات سیاسی و اداری آن است. در چارچوب ناحیه‌گرایی مدیران یا فعالان سیاسی همواره انتظارات و خواسته‌های بی‌انتهایی را مطرح می‌کنند که محور اصلی آن دخالت کمتر مرکزیت سیاسی کشور در امور ناحیه و تفویض اختیار بیشتر است. مطالبات نامشروع این روند اگر با مدیریت مرکز روبرو شود، موجب می‌شود که ناحیه‌گرایان خود را با شرایط موجود تطبیق دهند در غیر این صورت پس از مستجاب شدن هر مطالبه، خواسته‌های بیشتری در صف انتظار قرار دارند.

  • صمدیان ۱۳۹۷-۰۵-۰۶ ۱۰:۱۴

    به یاد عباس کیارستمی، مروری بر فیلم «۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه»؛

    همه فیلم ببینیم؛ ۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه

    به ‌نظر می‌رسد این فیلم، فیلمی است برای روز مبادا، فیلمی که از همان لحظۀ اول انتظار را در جان و روح مخاطب می‌اندازد تا لحظه‌ای که او آن را ۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه دیده است ولی باز منتظر است. شاید که سیف‌الله صمدیان از راش‌های دیگر چند تا دیگر فیلم دربارۀ کیارستمی و از کیارستمی و برای کیارستمی بسازد.

  • تهجم ۱۳۹۷-۰۵-۰۳ ۱۱:۵۵

    نقدی روانکاوانه بر مسئله جهانی‌شدن (۲)؛

    شرق شناسی مدرن و تهاجم فرهنگی

    تهاجم فرهنگی‌ در درازمدت و به‌طور غیرمحسوس اتفاق می‌افتد و زمانی‌ آن ‌را می‌فهمیم که دیگر دیر شده است. نزدیک به ۴۰ سال انقلاب، ۸ سال جنگ و چندین دهه تحریم و نبودن سوپاپ‌های اطمینان باعث می‌شود که مملکتی در مرز ترکیدن باشد و چه بهتر که این ترکیدن کانالیزه شود و انرژی‌ حاصل از آن در مصرف‌گرایی تخلیه شود؛ و اینجاست که ساخت و ترویج آرام‌آرام این نوع از برنامه‌ها و نشان دادن سبک زندگی‌ متفاوت کمک شایانی به سوق دادن فرهنگ یا ملتی به‌سوی دل‌خواه می‌کند.

  • داروین ۱۳۹۷-۰۵-۰۲ ۱۱:۰۷

    نگاهی به کتاب مواجهه با داروین؛

    تاریخ رویارویی با داروین

    بسیاری از علمای مسیحی غربی که معنای تحت‌اللفظی متون مقدس را تنها روایت پذیرفتنی دربارۀ فرایند شکل‌گیری گونه‌های زنده می‌پنداشتند، نظریۀ داروین را از بستر علمی خود جدا و آن را صرفاً نظریه‎ای خداناباورانه می‌دیدند. پیوند ماده‌گرایی با نظریۀ داروین این برداشت را قوت بخشید و این نظریه نه به‌عنوان نظریه‌ای علمی که در جست‌وجوی تبیین طبیعی پدیده‌های زیستی است، بلکه به‌عنوان نوعی ایدئولوژی مادی ضددین شهرت یافت؛ بدین‌ترتیب، علمای مسیحی با ماده‌گرایان هم‌صدا شدند که نظریۀ داروین به ماده‌گرایی و ماده‎گرایی به بی‌دینی منتهی می‌شود.

  • جهانی شدن ۱۳۹۷-۰۵-۰۱ ۱۴:۴۴

    نقدی روانکاوانه بر مسئله جهانی‌شدن (۱)؛

    روح استعمارگری فرهنگی در قالب جسم ایرانی‌

    در دوران پسااستعماری دیگر نمی‌توان انتظار داشت که دولت‌ها به کشورهای پرقدرت لشکرکشی‌ کنند و آنجا را غصب کرده و مردمش را به بردگی بگیرند و فرهنگ خود را در آنجا مستقر کنند، بلکه این بار خودی‌ها در قالب آواتارها (اشاره به فیلم جیمز کامرون) استعمار را از طریق رسانه‌ها به درون مرزوبوم‌های کشورهای خودشان و این بار تحت لوای «جهانی‌شدن» یا «دهکدۀ جهانی»‌ می‌برند.

  • آل مهدی ۱۳۹۷/۰۴/۳۱

    پاسخ‌های محمد آل‌مهدی به پرسش‌های «فرهنگ امروز» دربارۀ جایگاه طه حسین در جریان روشن‌فکری جهان عرب؛

    راهبر روشن‌فکریِ جهان عرب

    عنصر اساسی اندیشۀ طه حسین، مدرنیته است. اما بنا به شرایط آن روزگار و تحت‌تأثیر روشنگری فرانسوی، تنها مدرنیتۀ اروپایی را می‌پذیرفت و چون تنها مدرنیتۀ اروپایی، مدرنیته است و پیشرفت مصر تنها در پیوستن به آن است و تنها کسانی که خردی از جنس خرد اروپایی داشته باشند، می‌توانند به این مدرنیته برسند، پس بر هویت اروپایی مصر اصرار داشت و وابستگی آن را به شرق رد می‌کرد.

  • هگل ۱۳۹۷-۰۴-۳۰ ۱۱:۱۷

    پاسخ‌های استیون هیکس به پرسش‌های «فرهنگ امروز»؛

    هراس از هگل

    هگل سم است. انسان‌شناسی‌اش خام‌دستانه و هولناک است. هراس‌آورتر از آن، فلسفه‌اش است. در نظر بیاورید که آرای او بخشی از جهان فلسفی آلمانی در قرن نوزدهم است که برجستگانش کانت، هگل، مارکس و نیچه هستند. آری! همۀ این فلاسفه بخشی از جهان مدرن هستند، اما با هم یک سنت ضدروشنگری را می‌سازند که به علم و فناوری بدگمان است، فردیت‌ستیز است (حتی نیچه) و ضدلیبرال.

  • علوم انسانی دیجیتال ۱۳۹۷-۰۴-۲۷ ۱۰:۰۴

    محدودیت‌های علوم انسانی دیجیتال (۲)؛

    مسئولیت‌پذیری روشنفکرانه در مقابله با سونامی دیجیتال

    بنابراین درحال‌حاضر بهترین کاری که علوم انسانی می‌تواند انجام دهد، این است که سونامی دیجیتال را نپذیرد، بلکه آن را نقد کرده و در برابر آن ایستادگی کند. این لادیسم نیست. این مسئولیت‌پذیری روشنفکرانه است.

  • نوئل کرول ۱۳۹۷-۰۴-۲۶ ۱۰:۰۲

    نوئل کرول/ ترجمه انشاء الله رحمتی؛

    حقیقت در هنر

    استدلال‌های زیبایی‌شناسانه علیه مدعیات هنری درخصوص معرفت، قاطع‌تر از استدلال‌های معرفتی نیستند. استدلال وجه مشترک، به درستی ملاحظه می‌کند که اینگونه نیست که همه آثار هنری به قسمی باشند که ارزیابی آنها برحسب معرفتی که منتقل می‌سازند، مقتضی [و دارای موضوعیت] باشد. همه آنها، ابزارهایی برای انتقال معرفت نیستند. ماهیت همه آنها این نیست. بنابراین، اگر ارزیابی زیبایی‌شناسانه با هویت یک اثر هماهنگ شود، در آن صورت معرفت چیزی نیست که باید برای مثال در ارزیابی بسیاری از کوارتت‌های زهی به کار بست. 

  • روانکاوی ۱۳۹۷-۰۴-۲۵ ۱۱:۵۷

    تاملاتی پیرامون وظیفه روان کاوی؛

    درماندگی و اخلاق

    چیزی که انسان حس می کند، شکست و ناتوانی است. حس این که هیچ ارزشی ندارد، حس هیچی بودن، حتی حس خجالت، حس این که نمی داند مسیر کجاست، جهت زدودگی، و به خصوص ترس. آیا ترس علامت درماندگی نیست؟ می توانیم بگوییم ترس قدمی بیرونی تر است، یعنی وقتی انسان دارد از درماندگی خارج می شود.

  • علوم انسانی ۱۳۹۷-۰۴-۲۴ ۱۱:۲۰

    محدودیت‌های علوم انسانی دیجیتال (۱)؛

    طبقه‌ای به نام علوم انسانی دیجیتال

    منصفانه نیست که بیانیه‌های ضد علوم انسانی این رشته را به تمام حوزۀ علوم انسانی دیجیتال تعمیم دهیم، زیرا این رشته فاقد یک جوهر مشترک است. علوم انسانی دیجیتال یک گونه نیست، بلکه در بهترین حالت یک طبقه است. این رشته دربرگیرندۀ طیف وسیعی از فعالیت‌هاست که ارتباط ناچیزی با یکدیگر دارند.

  • حسن  ذوالفقاری ۱۳۹۷/۰۴/۲۳

    گفت‌وگو با حسن ذوالفقاری در مورد جایگاه مکاتب ادبی در ایران؛

    آفتی به نام لذت متن‌خوانی

    در ادبیات فارسی هیچ‌گاه شکوفایی یا افول مکتب‌های ادبی به آن مفهومی که در ادبیات غرب پیش آمد، نبوده است. بخش عمدۀ ادبیات نوین ایران برگرفته از ادبیات ‎رئالیستی روسیه است؛ ازاین‌رو، بیشتر آثاری که نویسندگان پیشرو ایران پدید آورند جنبۀ ‎رئالیستی دارند، مانند «شوهر آهو خانم» نوشتۀ علی‎محمد افغانی.

  • صنعتی ۱۳۹۷-۰۴-۲۰ ۱۰:۳۹

    تحلیل روانشناختی «سه قطره خون» صادق هدایت/ محمد صنعتی؛

    آرزوی کام نایافته

    آیا «سه قطره خون» روایت یک جنایت است؟ یا گزارش یک گناه؟ یا تصویر مکافات؟‌ یا که سوگنامه آرزوی کام نایافته در تنهایی و بی‌اعتمادی؟ یا داستان یک «دام» است. قصه‌ی صیاد و طعمه و صید، که نمی‌دانی کدام صیاد است؟ کدام طعمه، کدام صید؟ دامی است که صید و طعمه و صیاد را یک‌جا در خود فروبلعیده است. از آنجا که هر سه یکی است، سه‌گانه‌ی واحدی است. تثلیثی است به دام افتاده! واین دام کدام است؟

  • فرگه ۱۳۹۷-۰۴-۱۹ ۱۰:۳۱

    ترجمۀ فصل نخست کتاب «فلسفۀ گوتلوب فرگه» نوشتۀ ریچارد مندلسون؛

    فیلسوف اعداد

    فرگه با تدوین مفهوم برهان و نتیجۀ منطقی و ترتیب در یک زنجیره در مفهوم‌نگاری، تحقیق خود را در بحث‌های مفهوم عدد ترتیبی پیگیری و استراتژی فلسفی خودش را در ۱۸۸۴ در Grundlagen منتشر کرد. او برخلاف مفهوم‌نگاری‌اش، در Grundlagen تقریباً از نمادهای صوری اجتناب کرده است و مستقیماً با نظرات اصلی رایج دربارۀ ریاضیات مشغول شده است. بحث او علیه تجربه‌گرایان معاصر و نظریه‌های طبیعت‌گرایان دربارۀ مفهوم عدد، کوبنده است.

  • بشیریه ۱۳۹۷-۰۴-۱۷ ۱۰:۵۲

    حلقۀ مفقودۀ پیشۀ سیاستگری در ایران امروز؛

    غفلت از غایات

    اگرچه مدعای اصلی بشیریه در جامعۀ ایرانی نسبتاً جدید و کمتر مورد بحث و تفسیر واقع شده است، اما هم در فضای آکادمیک داخلی و هم در فضای آکادمیک جهانی نمونه‌هایی دیگر از چنین مدعایی در طی دهه‎های اخیر مطرح شده است. برای نمونه، «عباس منوچهری» ازجمله محققینی است که در سال‌های اخیر تحقیقات مبسوطی در خصوص ضرورت بازگشت به «تفکر هنجاری» (normative thought) انجام داده است.

  • ادیب سلطانی ۱۳۹۷-۰۴-۱۶ ۱۱:۳۴

    سیاوش جمادی از مقام و رهیافت میرشمس‌الدین ادیب سلطانی در ترجمه می‌گوید (۲)؛

    سخن گفتن کانت به فارسی

    زبان فارسی در ترجمۀ «سنجش خرد ناب»، زبان کانت است که به فارسی سخن گفته است. در این ترجمه، رکود، سترونی و فروبستگی زبان فارسیِ تاکنونی به‌همت یک ایرانی شکسته شده است. او را اگر کاخ بلند ترجمه نامیم، گزاف نگفته‌ایم. دشوارفهمی این ترجمه ازآن‌روست که هم در فرم و هم در درون‌مایه، هم‌اندیشی با کانت را برمی‌انگیزد.

  • حوزه ۱۳۹۷-۰۴-۱۳ ۰۹:۴۳

    تبیینی از نگرش فرهنگستان علوم اسلامی قم در باب جامعه و تمدن اسلامی؛

    تکامل اندیشۀ دینی در مواجهه با مدرنیته

    موضع این جریان در قبال آسیب‌شناسی و ارائۀ راهکار آن است که مشکلات کنونی جامعۀ ایران بعد از انقلاب به‌عنوان داعیه‌دار تأسیس و بنای یک جامعۀ دینی عمدتاً زاییدۀ ناهمخوانی فرهنگ اسلامی و فرهنگ مدرنیته از یک‌سو، تعارض میان سنت‌های اجتماعی جوامع اسلامی با الگوهای توسعۀ غربی از سوی دیگر است؛ ازاین‌رو تنها راه برون‌رفت از این معضلات، حرکت به‌سوی ایجاد جامعه‌ای نوین است که توسعه و تحولات اجتماعی را در راستای تحقق همه‌جانبۀ ارزش‌های اسلامی هدایت کند.