نمایش همه
  • هومی بابا دیروز ۱۰:۱۱

    چگونه جایگاه فرهنگی مدرنیته به‌سوی موقعیتی پسااستعماری چرخش می‌کند؟

    نژاد، زمان و بازنگری مدرنیته

    تاریخ رؤیاهای کهن مدرنیته را باید در تشریح لحظۀ استعماری و پسااستعماری یافت. در مواجهه با تلاش‌های معطوف به بهنجارسازی لحظۀ استعماری واجد تأخیر زمانی، می‌توانیم تبارشناسی‌ای برای پسامدرنیته به دست دهیم که حداقل به‌لحاظ اهمیت با تاریخ معماگونۀ امر متعالی یا کابوس عقلانیت در آشوویتس برابری کند.

  • الازهر ۱۳۹۶-۰۲-۰۲ ۱۰:۱۸

    بررسی وضعیت اجتماعی - دینی دانشگاه «الازهر»؛

    توهم استقلال یا مرجعیت دینی؟

    بی اعتباری الازهر پس از دهه ۹۰ و در حین شکل گیری گروه های تندروی اسلامی به حدی رسید که مردم ناچارا دست به دامن گروه های سلفی البته با چهره ی ای جدید شدند. زیرا الازهر دیگر دچار چندین جریان مختلف ِ اندیشه شده است.

  • فرار مغزها ۱۳۹۶-۰۱-۳۰ ۱۲:۴۱

    بازنگری در تعریف رایج از «فرار مغزها»(۲)؛

    مرز میان «فرار مغزها» و «قرار مغزها»

    پدیدۀ «فرار مغزها» پدیده مختص نخبگان (استادان و دانشجویان نخبه) نیست، بلکه عموم مردم ما حداقل قابل قبولی از ظرفیت ذهنی خود را صرف مطالعه در مورد مسائل اولویت‎دار جامعه نمی‎کنند؛ به‌عنوان مثال، مردمی که سال‎های سال سریال‎های عمر تلف ‌کن تلویزیونی (چه داخلی و چه خارجی) را دنبال کرده اما حتی یک ساعت در مورد مسائل ریشه‎ای و اولویت‎دار ایران که مستقیماً به خود آن‌ها، فرزندانشان و نسل‎های بعدی مربوط می‎شود، مطالعه نمی‎کنند نیز از مصادیق بارز «فرار مغزها» محسوب می‎شوند.

  • کار ۱۳۹۶-۰۱-۲۹ ۱۰:۰۹

    نقدی به سخنان علی زمانی در برنامۀ چشم شب روشن؛

    چرا ما نمی‌توانیم مفهوم کار در نظر فلاسفۀ یونان را درک کنیم؟

    از نظر فلاسفۀ یونانی کار یدی کار به‌رغم میل و ارادۀ آزاد بشر است و نمی‌تواند آن‌ها را تحول بخشد و به همین دلیل آن را کار بردگان و نه کار انسان‌های آزاد می‌دانستند؛ و در طول تاریخ این دیدگاه گسترش یافته و سبب طبقۀ اجتماعی پایین افرادی شده که کار یدی می‌کرده‌اند. رقابت اقتصادی هم این وضعیت را ثبات بخشیده است.

  • فرار مغزها ۱۳۹۶-۰۱-۲۶ ۱۰:۲۰

    بازنگری در تعریف رایج از «فرار مغزها»(۱)؛

    آیا وجه اصلی «فرار مغزها» وجه «مکانی/جغرافیایی» آن است؟

    برخلاف تعریف رایج از پدیدۀ «فرار مغزها» که در آن بر وجه «جغرافیایی یا مکانی» مسئله تأکید می‎شود، به نظر می‎رسد وجه اصلی و مهم‎تر این پدیده جنبۀ «موضوعی» آن باشد. در این تعریف، «فرار مغزها» پدیدۀ نامبارکی است که در آن نخبگان یک جامعه به جای متمرکز شدن بر «مسائل واقعی و اولویت‎دار جامعه»، قوای ذهنی خود را صرف مسائل کم‌اهمیت‎تر می‎کنند. از این نقطه‌نظر، «فرار مغزها» فرار از «مسائل جامعه» است و نه فرار از «مرزهای جغرافیایی کشور».

  • طباطبایی ۱۳۹۶-۰۱-۲۳ ۱۰:۰۱

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»سید جواد طباطبایی/(۷)؛

    اندیشۀ سیاسی چیست و به چه دردی می‌خورد؟

     ایراد اساسی ما این است که یک زبان می‌دانیم (فرض بر دانستن)، اما هیچ‌یک از زبان‌هایی که این منابع اصلی را تولید کردند، یعنی فرانسه، آلمانی، ایتالیایی (در اندیشۀ سیاسی جدید)، یونانی (در اندیشۀ سیاسی قدیم) را نمی‌دانیم. تا زمانی که این‌ها را ندانیم هرگز نخواهیم توانست اندیشیدن درست را یاد بگیریم، چون اساس و پایه‌ها در آنجاست.

  • غزالی ۱۳۹۶-۰۱-۲۱ ۱۰:۰۱

    بحثی در باب تاثیر ابن رشدیان در به وجودآمدن سکولاریسم؛

    غزالی و یک نبیرۀ ناخوانده به نام سکولاریسم

    این یادداشت کوتاه به‌ هیچ‌ عنوان قصد ندارد ادعا کند که سکولاریسم نتیجۀ ناخودآگاه کارهای فکری غزالی و ابن‌رشد است، مطمئناً در دوران رنسانس عوامل عدیده‌ای مانند اقتصاد بورژوازی، اومانیسم فرهنگی و هنری عصر رنسانس، پیش‌گامان علوم تجربی جدید مانند گالیله، نهضت پروتستانتیسم و... نقش داشته‌اند؛ ولی باید این نکته را مدنظر داشت که نظریۀ حقیقت مضاعف ابن‌رشدیان قرون‌وسطی ازجمله تسهیلگران گفتمانی راهی بود که سرانجام در غرب مسیحی به سکولاریسم ختم شد.

  • ابراهیم توفیق ۱۳۹۶/۰۱/۲۰

    گفت‌وگو با ابراهیم توفیق؛

    لهجه های مدرنیته

    در واقع گفتمان علمی ما با جامعه بی ارتباط است. اتفاقاتی که در واقعیت می افتد را نمی تواند بازتاب بدهد چون دستگاه مفهومیش از چنین ظرفیتی برخوردار نیست. اگر در حوزه ی علم ما اتفاقی نمی افتد یا فهمی وجود دارد که ما حالا به آن نقد می کنیم به معنای این نیست که در دل جامعه اتفاقی نمی افتد. معضل  این است که بین این دو پیوندی وجود ندارد. یعنی نهاد علم، بجای تولید دانش درباره امر اجتماعی، آن را پنهان و از دسترس خارج می سازد.

  • احمد گل محمدی ۱۳۹۶-۰۱-۱۹ ۱۰:۱۹

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»احمد گل‌محمدی/(۶)؛

    دولت در دانشگاه: از کارسازی تا کارگزاری

    آنچه ما در عرصۀ علوم انسانی به‌ویژه علوم سیاسی با آن مواجهیم، می‌شود گفت عمدتاً شبه‌علم است؛ یعنی در اینجا علم به آن معنایی که فلاسفۀ علم تعریف کرده‌اند و معیارش را پایبندی متدولوژیک می‌دانند چندان محلی از اعراب ندارد.

  • ادموند هوسرل ۱۳۹۶-۰۱-۱۹ ۰۹:۳۲

    بررسی دقایق تأویل پدیدارشناسانۀ ادموند هوسرل؛

    پدیدارشناسی با الهام از شک دکارتی

    هوسرل برای دستیابی به اتقانی که متناسب با فلسفه باشد، معتقد است که باید به شناختی آغازین دست یابیم که «خود- داده» باشد و از جای دیگری گرفته نشده باشد. او برای یافتن این اصل بنیادین فلسفه، با الهام از شک دکارتی به‌عنوان یک متفکر آغازین که او نیز همچون هوسرل علوم موجود را نامعتبر می‌دانست و با توسل به مراحل شک، زمینۀ کافی برای دستیابی به «اگو» را فراهم کرده بود، وارد عمل می‌شود

  • تاجیک ۱۳۹۶-۰۱-۱۵ ۰۹:۳۲

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»محمدرضا تاجیک/(۵)؛

    هستی‌شناسی انتقادی خودمان

    اگر ما نتوانیم از این دیگرآیینی به یک نوع خودآیینی سیر بکنیم (این خودآیینی این بومیگری‌ای نیست که امروز در جامعۀ دانشگاهی ما مطرح می‌شود، این خودآیینی این است که بالاخره برسیم به همان مقام و منزلت سوژگی که بتوانیم به جای خود و برای خود سخن بگوییم) و واقف نشویم که این تاری که ما را به کنشی به نام فکر و تفکر وصل می‌کند وفاداری ارتدکس‌مشرب نه به آموزه‌های مدرن است و نه به آموزه‌های پست‌مدرن.

  • پرویز صداقت ۱۳۹۶-۰۱-۱۴ ۱۰:۵۰

    پرویز صداقت/ نقد و بررسی کتاب «گذار از سرمایه‌داری» اثر سعید رهنما؛

    در جست‌وجوی ناکجاآباد

    از بدو استقرار و تحکیم نظام سرمایه‌داری تلاش برای تصور کردن بدیل این نظام هم وجود داشته است. نخستین تلاش‌ها مربوط به کوشش‌های سوسیالیست‌های تخیلی برای ترسیم نظام بدیل بوده است. این کوشش‌ها اساساً تلاش در جهت طراحی «فضا»یی بدیل بود که در آن سامان‌یابی یک جامعه‌ی غیرسرمایه‌دارانه امکان‌پذیر باشد.

  • نوذری ۱۳۹۶-۰۱-۱۴ ۱۰:۱۰

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»حسینعلی نوذری/(۴)

    دیالکتیک مناسبات قدرت و اندیشه سیاسی در چشم‌انداز الگوهای چهارگانه

    همواره میل بدنۀ اصلی‌ای که خودش را مدعی و مالک قدرت می‌داند این است که امکان توزیع قدرت را منتفی بداند و از آن جلوگیری کند. اما از آن طرف دیگران به تعبیری خواهان آن هستند که این قدرت توزیع و پراکنده شود

  • مردیها ۱۳۹۵-۱۲-۲۴ ۰۹:۳۰

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»مرتضی مردیها/(۳)

    شیوع گرایش‌های فکری چپ جدید در فضای دانشگاهی ایران

    اسمش پست‌مدرنیسم باشد، ساختارگرایی باشد، پساساختارگرایی باشد، واکاوی باشد و حتی لایه‌هایی از مطالعات زنان، فمینیسم رادیکال و محیط‌زیست‌گرایی رادیکال... هیچ فرقی نمی‌کند، دلش را که بشکافید هستۀ سخت مارکسیسم، مانیفست ۱۸۴۸ آشکار می‌شود.

  • ۱۳۹۵-۱۲-۲۳ ۱۲:۲۰

    نویسنده‌ رمان عاشقانه‌ «پل‌های مدیسون‌ کانتی» درگذشت

    رابرت جیمز والر، نویسنده‌ی رمان عاشقانه‌ی «پل‌های مدیسون‌ کانتی» در ۷۷ سالگی درگذشت.

  • میرموسوی ۱۳۹۵-۱۲-۲۳ ۰۹:۵۵

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»سیدعلی میرموسوی/(۲)؛

    ادعاهای پسااسلام‌گرایی و فقه سیاسی در ایران معاصر

    ادعاهای پسااسلام‌گرایی موجب شد که اولین تحولی که ایجاد شود این باشد که اساساً فقه خود نمی‌تواند نظریه‌ای در ارتباط با دولت ارائه دهد. اساساً نظریۀ دولت امری است فرافقهی و شما بایستی از دیگر دانش‌های سیاسی برای نظریۀ دولت بهره ببرید و خود همین گرایش را تقویت کرد که ما بایستی به حوزه‌های دیگر دانش به‌ویژه فلسفۀ سیاسی و علم سیاست به تعبیر امروزی رجوع کنیم.

  • محمدجواد غلامرضاکاشی ۱۳۹۵-۱۲-۲۲ ۰۹:۵۳

    گزارشی از همایش «وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر»/محمدجواد غلامرضا کاشی(۱)؛

    چشم‌اندازهای تفکر سیاسی ایرانی معطوف به اینجا و اکنون ما

     اساساً جامعۀ جدید جامعۀ خلق سوژه‌های مدرن است؛ این فرایند نه فقط رو به کاهش نمی‌رود بلکه هر روز رو به افزایش است. سوژه‌ها حتی هرکدامشان یک سرشت هم ندارند، چه‌بسا در طول مدت‌زمانی که زندگی می‌کنند بارها غایت خودشان را از زندگی بازتعریف می‌کنند؛ بنابراین جامعۀ سیاسی مدرن علی‌الاصول قرار است بر یک بستر آشوبناک بنا شود.

  • قران ۱۳۹۵-۱۲-۲۱ ۱۰:۰۶

    آیا باید از دوران تفسیر قرآن عبور کنیم؟

    قرآن‌شناسی ‌کاربردی

    دیگر می‌باید از دوران تفسیری عبور کنیم و پا به دوران پساتفسیری بگذاریم؛ در این دوران ما دیگر تفسیر صرف متن مقدس را برنمی‌تابیم و کاربردپذیری آن در عصر معاصر را جدی می‌گیرم. ما در دوران سوم به حضور قرآن در زندگی اینجا-اکنونی اهتمام می‌ورزیم و روشمندانه این متن قدسی را به چنگ می‌آوریم.

  • اندرو فینبرگ ۱۳۹۵-۱۲-۱۸ ۰۸:۰۳

    پاسخ اندرو فینبرگ به پرسش‌های فرهنگ امروز؛

    تکنولوژی علیه تبعیض

    جنبش ۶۸ شورش علیه تکنوکراسی بود. جنبش دانشجویی، هم تکنوکراسی سرمایه‌دارانه و هم کمونیسم را رد کرد. آن‌ها از خودمدیریتی جامعه به‌وسیلۀ اعضا طرفداری می‌کردند. منظورم این است که از بین بردن مدیریت بوروکراتیک جامعه به نفع دموکراسی محل کار، هنوز هم به‌نظرم ایدۀ خوبی است.

  • طباطبایی ۱۳۹۵-۱۲-۱۵ ۱۲:۱۳

    سخنرانی سیدجواد طباطبایی در نشست «دولت، نظریه و سیاست»؛

    رفع یک ابهام حقوقی

    در کشور ما نظام سیاسی به نوعی است که من به‌شخصه درست متوجه نمی‌شوم که دولت را به چه می‌توانیم بگوییم؛ دولت آیا رهبری است؟ رهبر نمایندۀ دولت ایران به‌حساب می‌آید؟ خب اصل بر این است که این‌طور است؛ اما می‌دانیم که رهبری در ایران به این معنا دولت نیست؛ یعنی حکومت هست که در آخرین لحظه بسیاری از تصمیمات را می‌گیرد. بنابراین اینکه تاکنون نتوانسته‌ایم این را روشن کنیم علتش این است که دولت در ایران در واقع محل دولت یا بهتر بگویم حاکمیت ملی هنوز از نظر من جایش روشن نیست که در کجاست.

  • میرسپاسی ۱۳۹۵-۱۲-۱۱ ۱۱:۲۷

    علی میرسپاسی چگونه با دمیدن در نبردی بی‌حاصل، فلسفه و تجربه را رودرروی یکدیگر قرار می‌دهد؛

    اوقات عرفی به افق میرسپاسی

    گرچه میرسپاسی پهلوانانه معرکۀ هواداری از مدرنیته را برپا نموده است، زنجیرهایی را به خود می‌بندد که پاره نمی‌شوند و مارهایی را از کوزه بیرون می‌آورد که تماشاگران را می‌گزند. اگر کار روشنفکران در میانۀ امر روزمره است، تکلیف جامعه‌شناسان خارج‌نشین ایرانی چیست و آیا صدور دستورکارهای آنان برای تئاتر سیاست در خیابان، فرقی با فلسفیدن بر کرانه‌های دریای افکار برای یافتن امواج حقیقت دارد؟

  • رجایی ۱۳۹۵/۱۲/۰۸

    عرفان، مولانا و تجدد در گفت‌وگو با فرهنگ رجایی؛

    گرسنگی برای خدا

    اربابان اندیشه و فکر چندین سال است که راسخانه ابرام می‌ورزند که جهان با یک بحران اقتصادی درگیر است. بحران اصلی بشر امروز همان است که همیشه انسان را به خود مشغول داشته و آن جز تشنگی برای یک زندگی موفق از نظر کمّی و معنادار از جهت کیفی نیست.

  • آنتیگونه ۱۳۹۵-۱۱-۳۰ ۱۰:۳۴

    آیا تراژدی با لذت همراه است؟؛

    تراژدی و پدیدارسازی حقیقت

     خواهید پرسید چرا معرفت لذت‌بخش است؟ چون معرفت آن‌چنان‌که تراژدی به ما می‌آموزد و فلسفه تکرارش می‌کند نوعی گریز از تنهایی است، گریز از انزوا و «شرکت جستن در زندگی دیگران و جهان است». پس لذت تراژیک، زاییدۀ معرفت به رنج‌های آدمی در این جهان خاکی است، وقوف به آن و بیچارگی انسان؛ لکن نشان جسارت و زانو نزدن انسان هم هست.

  • فرشته تاریخ ۱۳۹۵-۱۱-۲۳ ۱۰:۱۸

    نقد آرا هگل درباب فلسفه تاریخ؛

    فرشته تاریخ

    هنگامی که همه‌چیز به شیوه هگلی از پیش تعیین شده و گذار از مراحل مختلف تاریخی اجتناب‌ناپذیر اعلام گردیده و وقوع هر رویدادی، حتی نوع جابرانه و ظالمانه آن، برای رسیدن به فرجام نهایی، وآرمانشهر وعده داده شده مثبت و ضروری ارزیابی گردیده، و خلاصه در حالی که همه امیدها و آرزوها به آینده‌یی دور و دراز و خارج از اراده ما واگذار شده، ناگهان بر خلاف همه پیش‌بینی‌ها و حساب و کتاب‌ها، فرشته تاریخ در زمان حال و در «اکنون» ظهور می‌کند و اراده و شعاع تاثیرش تمامی محاسبات و معادلات را برهم می‌ریزد.

  • خدایگان و بندگی ۱۳۹۵-۱۱-۲۱ ۰۵:۵۲

    حامد صفاریان/ نقدی برترجمۀ علیرضا سیداحمدیان از «خدایگانی و بندگی»؛

    دقّ‌البابی برباب نامفتوح هجی کردن هگل

    وقتی می‌بینیم که مترجم این کتاب از یک سو ترجمه‌ای پراشکال از متن ارائه کرده است که نشان از درماندن او در فهم بسیاری از فقرات متن اصلی دارد، اما ازسوی دیگر تفسیری از همان متن عرضه داشته که در کل منسجم است، ناچاریم حکم کنیم که این دو،، یعنی تفسیر و متن اصلی یا ترجمۀ آن، در دو سوی یک گسست پدید آمده‌اند و بالیده‌اند، و بده-‌بستان مستقیمی میان آن دو درکار نبوده است. به دیگر سخن، فهم مفسر، حاصل پژوهش در منابع ثانوی بوده است نه حاصل اجتهاد در خود متن (یا حداقل اجتهاد در متن به موازات منابع ثانوی).

  • ۱۳۹۵-۱۱-۱۹ ۱۷:۴۰

    کاتوزیان در بوته نقد

    کاتوزیان یک هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و در عین حال مجموعه‌ای از نظریات را وارد عرصه سیاسی- اجتماعی ایران می‌کند که گرچه بی‌سابقه نبوده، اما تئوریزه کردن، تکرار مکرر و بازنمایی آنها در زمینه‌های متفاوت هنر، ادبیات، سیاست، اقتصاد، جامعه‌شناسی و تاریخ اهمیت داشته است و کل علوم اجتماعی و سیاسی ایران را متاثر می‌سازد.

  • حوزه ۱۳۹۵-۱۱-۱۹ ۰۹:۵۷

    گسترش فلسفۀ تحلیلی در جغرافیایی فکری نظیر قم چه تبعاتی خواهد داشت؟

    گفتاری در نسبت فلسفۀ تحلیلی با فلسفۀ اسلامی

    نفس تفکیک فلسفه به قاره‌ای و تحلیلی با راهِ طی‌شدۀ فلسفۀ اسلامی همخوانی ندارد. این تفکیک غربی مبتنی بر تقدم روش و روش‌گرایی نهفته در فلسفه‌های متأخر غربی است؛ چیزی که در روش‌شناسی چندلایۀ حکمت اسلامی بی‌معنی است. تفکیک فلسفۀ اسلامی به چیزی شبیه به قاره‌ای و تحلیلی که در غرب به کار می‌رود، هیچ مابه‌ازایی در تاریخ فلسفۀ اسلامی ندارد.

  • بلا تار ۱۳۹۵-۱۱-۱۶ ۰۹:۳۰

    نقدهایی به ترجمه کتاب «بلاتار، پس از پایان» (۲)؛

    آیا پیامبری موهوم با پیامبر روشن‌بین متفاوت نیست؟

    سینمای بلاتار یا شاید بهتر باشد بگوییم «سینمای زمان بعد»، که در آن داستانها معنای متداول خود را از دست می‌دهند سینمای زندگی است؛ زندگی‌هایی که بلاتار وصف جزئیاتشان را به روایت داستان ترجیح می‌دهد.

  • راسل ۱۳۹۵-۱۱-۱۳ ۰۹:۳۲

    به مناسبت سالگرد درگذشت برتراند راسل؛

    فیلسوف روشنگر انگلیسی

    در جنگ ویتنام راسل به شدت فعالیت‌های روشنگرانه داشت. قتل‌عام دهشتناک پناهگاه‌ها هنوز اتفاق نیفتاده بود که راسل آن را به همراه پیامدهای نه‌چندان طولانی‌مدت شیطانی آن‌ها پیش‌بینی کرد. اما راسل نتوانست بلشویسم نازیسم و هلوکاست سلاح‌های هسته‌ای و جنگ سرد ناسیونالیسم به‌وجودآمده از تجارت اسلحۀ بین‌المللی و بنیادگرایی ناشی از خلأ حسادت‌آمیز بین ملت‌های فقیر و غنی در سال ۱۹۱۴ را پیش‌بینی کند؛ اما حسی زنده در او می‌گفت که شیوع جنگ به معنای باز شدن درهایی به‌سوی فجایعی عظیم به شکل‌های مختلف می‌باشد و دهه‌های زیادی ادامه خواهد یافت.

  • مالجو ۱۳۹۵-۱۱-۱۱ ۱۱:۳۰

    گزارشی از سمینار «درباره برهه‌های جدید انباشت اولیه»؛

    دگردیسی الگوی سلب مالکیت از توده‌ها در ایران امروز

    در تاریخ اقتصادی صدوپنجاه سال گذشته در برخی از کشورها از رهگذر افزایش نرخ استثمار امکان بزرگ‌شدن کیک تولیدی فراهم شده و استثمارشدگان در درازمدت در اثر برخورداری کلیت جامعه از کیکی بزرگ‌تر به وضعیت مطلق بهتری دست یافته‌اند. آیا در ایران، با توجه به ساختار موجود، می‌توانیم شاهد این تجربه باشیم؟ پاسخ من کاملاً منفی است. ا