اندیشه

استالین

نگاهی به آشفتگی متفکران و هیئت حاکمۀ شوروی دربارۀ منطق صوری در نیمۀ نخست قرن بیستم(۱)؛

استالین و منطق صوری

از نظر هگل منطق صوری ایستا و نتایج آن کاذب و نادرست بود. هگل منطق را امری تاریخی و انسانی می‎پنداشت که در بهترین حالت باید بازتابندۀ حرکت و پویایی جهان باشد؛ از طرفی موضوع نظام منطق ارسطویی جزئیات بود، اما از نظر هگل منطق باید از کلیات شروع کند.

  • "خود از برون نگری" ایرانی! دیروز ۱۱:۵۶

    توضیحی در خصوص وضعیت سیاسی ما ایرانیان؛

    "خود از برون نگری" ایرانی!

    اگر "خود از برون‌نگری"گرفتار زیاده‌روی و افراط شود انسان را از درون تهی می‌سازد. اصالت آدمی به این است که برایندی صرف از محیط و نگاه‌ها و راه‌های رفته دیگران نباشد. اگر ما خود را نبینیم و نتوانیم واقعیت خویش را کشف کنیم بعید است دیگران بتوانند آنرا آشکار سازند.حکایت جوامع هم کم و بیش چنین است.

  • عواقب ناآگاهی فلسفی-الهیاتی برای نظریه‌پردازان اجتماعی ۳ روز قبل

    پیوندهای جامعه‌شناسی و فلسفه؛ مارکس در آثار کارل لوویت؛

    عواقب ناآگاهی فلسفی-الهیاتی برای نظریه‌پردازان اجتماعی

    آنچه لوویت را نسبت‌به مقاصد مارکسیسم مشکوک کرده، این است که مارکس با فهم غلط نسبت‌به فلسفۀ هگل و جهلی تقریباً کامل در مقابل فلسفۀ تاریخ پیش از خود و تاریخ‌نویسی رفرمیستی و سکولار موجود درون سنت مسیحی، بلوایی به‌پا می‌کند که در آن هرچیز به ضد خود بدل می‌شود و علاوه بر این، غلیان احساسات فراواقع‌گرایانۀ مسیانیستی در میان مردم بار دیگر به‌حد اعلای خود می‌رسد.

  • تئوری‌پردازی در انزوا ۷ روز قبل

    گزارشی از گفت‌وگوی علی میرسپاسی با حسین بشیریه؛

    تئوری‌پردازی در انزوا

    من اصلاً اطلاع نداشتم که اسکس مرکز مارکسیسم است، ولی وقتی رفتم، دیدم آقایانی چون ارنستو لاکلائو در آنجا بودند. در آن زمان که من رفته بودم یک منازعۀ فکری بین دو نحله وجود داشت، یکی مارکسیست‌های غربی یا اروپایی بودند که عقاید آلتوسر و گرامشی را تدریس می‌کردند؛ اما یک جریان آمریکایی رفتارگرایی هم پیدا شده بود که در ارقام و اعداد و به روش پوزیتیویستی بحث می‌کردند. این‌ها در دپارتمان ما در رقابت بودند؛ در نتیجه من مجبور شدم هم درس‌های لاکلائو را بگیرم و هم درس‌های گروه پوزیتیویستی را.

  • در ستایش دفاع پارتیزانی از فلسفه سیاسی ۸ روز قبل

    گفتگو با یاشار جیرانی درباره تجربه ترجمه اندیشه‌های لئو اشتراوس؛

    در ستایش دفاع پارتیزانی از فلسفه سیاسی

    اشتراوس بالاتر از همه پارتیزان و مدافع این تصویر از شیوه‌ی زندگی فلسفی است؛ تصویری که بنا به تعریف با مفهوم سعادت فردی و در نهایت با «معنا» گره می‌خورد: در این معنا فلسفه (دقیقاً از آن‌جایی که نه یک رشته بلکه یک شیوه‌ی زندگی است) والاترین امکان سعادت انسانی است که بالاتر از انواع نازل‌تر سعادت اخلاقی-سیاسی قرار می‌گیرد. به نظرم این دفاع اشتراوس از شیوه‌ی زندگی فلسفی، یا احیای چنین دفاعی توسط او در قرن بیستم، جذاب‌ترین و رادیکال‌ترین عنصر اندیشه‌ی اوست.

  • راست‌های سرسخت و داستان سه یار دبستانی ۸ روز قبل

    به بهانه ترجمه‌های جدید از آثار لئو اشتراوس در ایران؛

    راست‌های سرسخت و داستان سه یار دبستانی

    پری اندرسون در یکی از آثار خود، از چهار اندیشمند قرن بیستم با عنوان «راست‌های سرسخت» یاد کرده است. او در این نامگذاری، به وجوه مشترک میان لئو اشتراوس، کارل اشمیت، مایکل اوکشات و فردریش آگوست فون هایک توجه نشان داده است. فارغ از صحت این دسته‌بندی و نسبت میان لیبرالیسم و محافظه‌کاری، چند سالی است که سه تن از دانش‌آموختگان علم سیاست در ایران به طور جدی به ترجمه آثار این راست‌های سرسخت روی آورده‌اند.

  • ابرقهرمان نسل سوخته ۱۰ روز قبل

    بهزاد جامه‌بزرگ/ دربارۀ خدمت و خیانت بابک احمدی به تکوین اندیشۀ معاصر ایران؛

    ابرقهرمان نسل سوخته

    تألیف-ترجمه‌های بابک احمدی اگر در مقطعی به مصداق پادشاهی یک‌چشم در شهر کورها می‌توانست در عصر خود راهنمایی و ارشاد کند، امروزه نمی‌تواند چندان گره‌گشا باشد. آثار احمدی از نقطه‌ای که امروز در آن ایستاده‌ایم به‌طور جدی می‌تواند مورد نقادی قرار گیرد. «آشفتگی و بی‌معنایی»، ترجیع‌بند نقدهای بسیاری بوده است که طی دو دهۀ گذشته دربارۀ آثار احمدی نوشته شده است.

  • شترگاوپلنگ ۱۵ روز قبل

    حامد صفاریان/ نقدی بر مقاله «مفهوم گزارۀ نظرورزانه در هگل» به قلم محمدتقی طباطبایی؛

    شترگاوپلنگ

    «طباطبایی در این مقاله افزون بر تخطی پرشمار و آشکار از اصول نگارش مقالات علمی، تصور و تلقی درستی از سوژه در برنهاد فراکران‌نگر هگل به‌دست نمی‌دهد، و آن‌را با «من اندیشنده» خلط کرده، و نقش این «من اندیشنده» را نیز به چیزی شبیه به من در نزد دکارت، یا حداکثر به مفهوم کانتیِ خوداندریافت (Apperzeption) فرومی‌کاهد.

  • تاریخ‌نگاری تامپسونی چگونه راهی است؟ ۲۰ روز قبل

    محمد مالجو/ درباره‌ انتشار ترجمه‌ فارسی «تکوین طبقه‌ کارگر در انگلستان» اثر ادوارد تامپسون؛

    تاریخ‌نگاری تامپسونی چگونه راهی است؟

    هم‌دلی تامپسون با تهی‌دستان و فرودستان و دگراندیشان و دگرباشان و آرمان‌هاشان به‌هیچ‌وجه به این‌جا نمی‌رسید که تقدیس‌شان کند. اگر آرمان‌هاشان را والا می‌انگاشت، اما خطاهاشان را هم‌دلانه به تیغ نقد می‌کشید، بس بی‌محابا، بدون واهمه از جزم‌اندیشان. تکریم جان‌های شیفته‌ای که برای تحقق آرمان‌های والا در گذشته‌ها به خاک و خون درغلطیدند در تقدیس‌شان نیست، در شناسایی نقصان‌هاشان و اجتناب از تکرار خطاهاشان در اکنون است.

  • افق در تأویل و تفسیر ۲۱ روز قبل

    چیزها، چه و چگونه هستند؛

    افق در تأویل و تفسیر

    ملازمۀ فهمیدن به زبان آوردن معناست، زیرا شالوده و مکانیسم فهم و موضوعات مورد فهم زبانی بوده؛ یعنی هم فهم در قالب زبان محقق می‌گردد و هم موضوع مورد فهم از سنخ زبان است. هستی‌ای که می‌تواند به فهم درآید زبان است. جهان برای فهمیده شدن باید همواره همسو با محور زبان قرار بگیرد. هستی این امکان را دارد که در زبان خودش را نمودار و عرضه کند. زمانی که می‌خواهیم چیزی را بفهمیم و چیستی آن را مورد پرسش قرار می‌دهیم، در واقع آن را به عرصۀ زبان افکنده‌ایم؛ به همین دلیل فهمیدنی است.

  • تراژدی تناقض‌ها را هموار می‌کند ۲۲ روز قبل

    گفت‌وگوی فرهنگ امروز با سعید بینای مطلق؛

    تراژدی تناقض‌ها را هموار می‌کند

    افلاطون تراژدی را کنار می‌گذارد و می‌گوید ما نمی‌توانیم بپذیریم حکیم زاری بکند. وقتی با رویداد ناخوشایندی روبه‌رو می‌شود، ناراحت می‌شود، ولی عنان اختیار از دست نمی‌دهد. برای همین من گفته‌ام اگر افلاطون و ارسطو می‌آمدند ایران، اگر مثلاً شاهنامه‌خوانی بود، جنگ سهراب و رستم بود، افلاطون اعتراض می‌کرد و می‌گفت یک قدیس هیچ‌وقت زاری نمی‌کند.

  • فساد، رشوه، زلزله ۲۳ روز قبل

    الهیات محیط زیست در گفت‌وگو با سیدمصطفی محقق داماد؛

    فساد، رشوه، زلزله

    بنده قبول دارم که گناه باعث زلزله شده است، اما با تفسیر خودم این سخن را می‌گویم. بنده در کتاب الهیات محیط‌زیست نوشته‌ام که رابطه اخلاق انسانی با طبیعت رابطه‌ای تنگاتنگ است. در این کتاب یک نظریه ارایه کرده‌ام و گفته‌ام که تاکنون در ذهن همه کس اخلاق را در رابطه انسان با انسان می‌دیدند، در حالی که چنین نیست و اخلاق امری وسیع‌تر است و به رابطه سه جانبه و مثلثی انسان با انسان با طبیعت بازمی‌گردد.

  • مورخ عامه‌پسند نیستم! ۲۷ روز قبل

    گفت‌وگوی فرهنگ امروز با خسرو معتضد؛

    مورخ عامه‌پسند نیستم!

    من احتیاجی به دفاع ندارم، چون هیچ نقطه‌ضعفی ندارم. من هیچ مقامی نمی‌خواهم، بارها دولت‌های مختلف آمدند و گفتند اما من قبول نکردم... من اصلاً دنبال مقام و جاه‌طلبی نیستم. به من پیشنهاد فلان اداره و وزارتخانه می‌شود، اما من در پی این‌ها نیستم. من بیکار نیستم، اگر تا ۲۰ سال دیگر هم زنده باشم کلی کار دارم... اینجا من از ۴ طرف در کتاب محصور شدم، بنابراین اهمیتی نمی‌دهم که دیگران چه می‌گویند.

  • ۲۸ روز قبل

    تحلیل های روانکاونه چند فیلم و اسطوره در نشریه سیاووشان

    در ویژه نامه‌ی نخست شماره سوم نشریه سیاووشان قسمتی از مصاحبه‌ی روان‌کاو صاحب نظر سوییسی، پیتر ویدمر، با روان‌کاو برجسته‌ی ایرانی مقیم آلمان، علی فولادین پیرامون حوزه‌ی میان رشته‌ای روان‌کاوی و اسطوره‌شناسی در تاریخ ایران آمده است.

  • نگاهی روان‌کاوانـــــــه به اسطوره‌ سیاوخـــش ۲۸ روز قبل

    سیدحسین مجتهدی:

    نگاهی روان‌کاوانـــــــه به اسطوره‌ سیاوخـــش

    در این نوشتار، در داستان سیاوخش، عناصر اسطوره و درام در این کهن داستان ایرانی استخراج و استنباط گردید و بر پایه‌ی قسمت نخست از جنبه‌ی روان کاوانه بازخوانی و تفسیر شد و مولفه‌های محورین روان کاوانه‌ای چون عقده‌ی ادیپ، پدر کشی ( نیز پسر- برادرکشی) کهن تخیل ها، ردیادها، سازوکارهای دفاعی روان، پایگاه‌های روان، روابط بین فردی و جایگاه‌های روان شناختی، اختگی، نمادها و نام‌ها رویاها بر بنیاد متن روایت شاهنامه مورد بحث و تفسیر قرار گرفت و با نگاهی تطبیقی همگرایی‌ها و واگرایی‌های (شکلی نه محتوایی) آن در دو فرهنگ بررسی شد.

  • رستوران، هویت و تشخص ۲۹ روز قبل

    بررسی ارتباط غذا با مصرف و هویت فرهنگی (۲)؛

    رستوران، هویت و تشخص

    بسیاری از لذایذی که از تفاوت های میان غذا خوردن در خانه و بیرون در موردشان بحث شد، از فاصله گرفتن از الگوهای رفتاری تکراری ناشی می شوند. در این معنا، بیرون غذا خوردن معادل "دیگری اگزوتیک" غذا خوردن در خانه است. دسته دیگری از معانی، که اساسا بر تجربه ادراک شده  تضاد میان نقش غذا خوردن در معنای تحکیم هویت و پایگاه اجتماعی فردی که غذا می خورد وابسته است. این امر شامل طیفی از نکات ظریف است؛ از جمله این حقیقت که دیده شدن در رستوران های شیک و مد روز، در واقع فرصتی برای نمایش  ناز و نعمت شمار می رود.

  • خواص پیامبری ۳۰ روز قبل

    مطالعۀ تطبیقی ویژگی‌های پیامبری در نوشته‌های ابن‌سینا و غزالی؛

    خواص پیامبری

    غزالی در المنقذ راجع به معجزه نگاهی انتقادی دارد. او کسانی که یقین به آیین انبیا را فقط به رؤیت این قبیل معجزات وابسته کرده‌اند و سایر قوا و خصایل پیامبران را نادیده می‌گیرند، ملامت می‌کند.باوجوداین، هر سه خاصیت را در المنقذ آورده است و مطابق معمول خود، در بیان آن‌ها از مصطلحات خشک فلسفی استفاده نمی‌کند، درعین‌حال ظاهرا از کاسته شدن دقت مطالب نگران نیست، چراکه نشان می‌دهد اولویت‌های او در جای دیگری نهفته است.

  • بیرون غذا خوردن ۱ ماه قبل

    بررسی ارتباط غذا با  مصرف و هویت فرهنگی (۱)؛

    بیرون غذا خوردن

    تاکید بسیار بر طراحی، سبک و تجربه مصرف کننده غذا می تواند در رابطه با تغییرات در مصرف، از فوردگرایی به فرافوردگرایی درک شود به خصوص، ظهور رستوران هایی با تم مشخص، که قصد دارند به جاویژه بازار دست پیدا کنند؛ ترکیب لذت غذا خوردن با سایر فعالیت های مشتری است که دلپذیر می شود و تاکید بیشتر بر تجربی شدن غذا خوردن و نه صرفا غذا به عنوان یک کالا ،  تغییرات در فرهنگ رستوران ها را به تغییر گسترده تر در تولید و مصرف پیوند می دهد.

  • حیوانات در زمین‌شهر ۱ ماه قبل

    نگاهی به نشست «حیوان؛ ابژه یا دگرسوژه؟»

    حیوانات در زمین‌شهر

    عدم دخالت در زندگی حیوانات بهترین لطف به آن‌هاست. به همین دلیل ما نیاز به بررسی مسائل با نگاه فلسفی داریم. این نوع نگاه که حیوانات را مهم بشماریم چون در غیر این صورت محیط‌زیست به خطر می‌افتد کماکان خودشیفته وار است و باید این نگاه به این شکل تغییر یابد که حیوان را به خاطر اهمیت حیات خود حیوان نباید کشت.هایدگر می‌گوید وقتی یک پیرمرد می‌میرد این پایان یک جهان است، وقتی سگی می‌میرد این یک اتفاق در جهان است. عده‌ای این نگاه هایدگر را نقد می‌کنند.

  • نی‌سواران؛ کِرونیست‌ها علیه نظریۀ ایران ۱ ماه قبل

    نی‌سواران؛ کِرونیست‌ها علیه نظریۀ ایران

    جناح کرونیست‌ها با نگاهی مُثله و شکسته به پروژۀ فکری دکتر طباطبایی می‌خواهند علی‌الاصول از در پُشتی وارد ماجرا شوند. آن‌ها که یا نخواسته‌اند یا نتوانسته‌اند کلیت آثار دکتر طباطبایی را فهم و هضم کنند، تلاش می‌کنند تا با هجوم بر ویراست سوم تاریخ اندیشۀ سیاسی در ایران از این کتاب پاشنۀ آشیلی بسازند برای کوبیدن پروژه‌ای که انسجام منطقی خود را از یک کتاب اخذ نکرده است.

  • ظهور غرب، مکر خداوندی نمی­‌تواند باشد ۱ ماه قبل

    رضا داوری اردکانی:

    ظهور غرب، مکر خداوندی نمی­‌تواند باشد

    من در عمر بالنسبه طولانی قلم‌زنی خود، از امریکا بسیار کم گفته و کم نوشته‌ام و اگر به آن توجه کرده‌ام از آن رو بوده است که صورت خاصی از مدرنیته در آن می‌دیده‌ام اما چون به توسعه نیافتگی می‌اندیشیده‌ام روسیه همواره در نظرم بیشتر مهم و قابل تأمل بوده است. من در خصوص امریکا حرفی نزده‌ام که حاکی از سپر انداختن در برابر آن باشد اما اگر حرفهای چهل پنجاه سال پیش درباره غرب و مدرنیته را تکرار نمی‌کنم از آن روست که آن حرفها سیاسی نبود که آنها را به صورت شعار تکرار کنم. اکنون هم از آنها رو نگردانده‌ام.