اندیشه

کل اخبار:248

  • ۱۳۹۸-۰۹-۰۵ ۱۳:۰۰

    فروغی؛ اندیشمند احیاءگر و بنیان‌گذار

    فروغی یکی از پیشروان نسلی بود که به دلیل بکر بودن حوزه آشنایی فرهنگی ایرانیان با مفاهیم و ساختارهای مدرن، ناگزیر بودند در حوزه‌های بسیاری اندیشه‌ورزی و قلم‌فرسایی کنند.

  • هانری کوربن ۱۳۹۸-۰۸-۲۵ ۱۰:۰۵

    درنگی درباره مقام و موقع هانری کربن در سپهر فکری ایران؛

    مسافر اقلیم اسلام ایرانی

    کربن مانند فلاسفه ای چون سقراط، افلاطون، ارسطو، فارابی و... از حیث تفکر به مناسبات مدنی میان انسان ها می‌پرداخت و توجه کربن به معنویت از جنبه تقویت آموزه های اخلاق و انسانیت در میان مناسبات انسان ها با تکیه بر کلام الهی بود، به همین خاطر با پیوند میان تجسد وحی و کلام الهی در نهاد دنیوی مانند کلیسا و مسجد، نگاه باطن گرایی به دین را دنبال می‌کرد. کربن سیر معنویت را از مذهب کاتولیک تا تشیع در اسلام تجربه کرد و این رویکرد از آموزه های مارتین لوتر تا شیخ شهاب الدین سهروردی و در اواخر علامه محمد حسین طباطبایی تکامل معرفتی یافت.

  • ۱۳۹۸-۰۸-۲۱ ۱۵:۰۰

    اندیشه انتقادی چیست؟ / منوچهر ذاکر

    تفکر باید نقاد، جامع‌نگر، مستدل، آزاداندیش، رها از خودمحوری و برخوردار از فضایلی همچون تواضع، شهامت و استقلال فکری باشد در غیر این صورت مرعوب و مقهور جزمی‌گری، تعصب کورکورانه و کوته‌بینی می‌شود که به نوبه خود، خطرات سیاسی و ایدئولوژیک به همراه دارد.

  • ۱۳۹۸-۰۸-۱۲ ۱۷:۰۰

    گفت‌وگو با احمد فُرادی اهوازی درباره کتاب «اندیشه ابن خلدون»: سلفی‌های معاصر ابن خلدون را زندیق می‌دانند

    احمد فرادی اهوازی می‌گوید: برای ابن خلدون که فقیه مالکی بزرگی بود، اذعان به اینکه خلافت قریش و خلفای راشد منبعث از عصبیت بود، و نه امر الهی، تحول بزرگی در اندیشه اسلامی به شمار می‌رفت، تحولی که تا هم اکنون، جریان سلفی معاصر، آن را درک نمی‌کند.

  • ۱۳۹۸-۰۸-۱۲ ۱۴:۰۰

    اندیشه نو در نگاه بومی/ سه نظر درباره رمان «برگ هیچ‌درختی» نوشته صمد طاهری

    رمان «برگ هیچ‌درختی» به عنوان تازه‌ترین اثر صمد طاهری توانسته تاکنون نظرهای موافقی را به سوی خود جلب‌ کند. در این فرصت نوشته‌های سه‌ تن از خوانندگان این اثر را با هم مرور می‌کنیم.

  • ۱۳۹۸-۰۷-۰۹ ۱۷:۰۰

    ما و میراث هایدگر

    حضور مارتین هایدگر در ایران بیش از یک مجموعه از مقولات نامرتبط به هم یا مسائلی مبتنی بر مدهای زودگذر است. چرا؟

  • سروش ۱۳۹۸-۰۶-۳۰ ۱۰:۱۴

    بهزاد جامه بزرگ/ چرا حکمرانی عبدالکریم سروش در فضای روشنفکری ایران به حاشیه‌نشینی و انزوای فعلی او منتهی شد؟

    لوتر در انزوا

    چیزی قریب به دو دهه حکمرانی در فضای روشنفکری ایران مجال مناسبی برای اصحاب روشنفکری دینی و به طور مشخص عبدالکریم سروش بود تا به‌زعم خود نسخۀ شفابخش خود را برای این جماعت چشم‌وگوش‌بسته که آمال خود را در گفتار و نوشتار ایشان جست‌وجو می‌کردند، بپیچند. اما هرچه زمان می‌گذشت این اعتماد و اعتبار کاسته می‌شد. سروش و حلقۀ او جدای از اصطکاک و چالشی که با برخی بخش‌های جامعه ایجاد کرده بودند و از این نمد کلاهی برای خود بافتند، هرگز نتوانستند در طرح پرسش‌های جدید در مواجهه با بحران‌های فکری و معرفتی جامعۀ ایرانی با دنیای جدید کامیاب شوند.

  • پورجوادی ۱۳۹۸/۰۶/۲۷

    گفت‌وگوی فرهنگ امروز با نصرالله پورجوادی در مورد وضعیت کنونی و آیندۀ فلسفۀ اسلامی (۱)؛

    بر سر سفرۀ پیشینیان نشسته‌ایم

    متفکران بزرگ ما در دوره‌های اولیه، با حق و حقیقت نسبتی برقرار کردند و به تأسیس تفکراتی فلسفی پرداختند و در دوره‌های بعد دیگران آمدند و بر سر همان سفره‌ای نشستند که پیشینیان پهن کرده بودند. دوره‌های بعدی هم البته ابتکارهایی داشتند، ولی آن دورۀ نخستین تکرارشدنی نیست. ممکن است لحظات دیگری باشد که مجدداً اهل اندیشه و اهل فکر نسبتی با حق برقرار کنند، ولی اگر نکردند، نمی‌شود گفت به قهقرا رفته‌اند.

  • ۱۳۹۸-۰۶-۱۱ ۱۰:۳۰

    سلسله درس‌گفتار سیر اندیشه در ماهیت و قلمرو جغرافیا برگزار می‌شود

    سلسله درس‌گفتار «سیر اندیشه در ماهیت و قلمرو جغرافیا» در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار می‌شود.

  • ۱۳۹۸-۰۵-۱۴ ۱۴:۰۰

    محمدمنصور هاشمی: جزو زنده‌ترین کشورها در تولید تفکر هستیم

    محمدمنصور هاشمی، پژوهشگر اندیشه معاصر با بیان اینکه ایران جزو زنده‌ترین کشورها در حوزه تولید تفکر معاصر است، گفت: فردید، اولین فیلسوف معاصر است که درباره وضعیت تاریخی ما مفهوم‌سازی کرده است.

  • ۱۳۹۸-۰۵-۰۵ ۱۴:۱۱

    بررسی مسائل تجدد ایرانی از منظر اندیشه‌های محمدعلی فروغی

    مالک شجاعی جشوقانی در اثر جدیدش با تمرکز بر دستاوردهای فروغی در حوزه اندیشه و به‌ویژه کتاب سیر حکمت در اروپا، به بنیادهای تفکر او و دیگر روشنفکران ایرانی عصر مشروطه نسبت به مقوله تجدد و غرب پرداخته است.

  • عابد الجابری ۱۳۹۸-۰۴-۲۴ ۱۱:۲۶

    نقد کتاب عقلانیت اخلاقیِ عربی و تأثیر سنت خسروانی؛

    سایۀ سنگین میراث خسروانی بر شانه‌های عابد الجابری

     جابری منابع را خوب شناخت، اهمیت ایران را به نیکی درک کرد، به‌خوبی میان ادب و اخلاق تمایز قائل شد، جایگاه ابن‌مقفع و آثار او را خوب تحلیل می‏کند و بر نفوذ و اثرگذاری فرهنگ ایرانی و ادب خسروانی به‌درستی تأکید دارد؛ اما اشتباهات او فراوان است، اشتباهات او خوانش میراث با عقل معاصر است و حتی در این زمینه نیز گزینشی برخورد می‏کند.

  • شریعتی ۱۳۹۸/۰۴/۱۸

    گفت‌وگو با دکتر موسی اکرمی در بارۀ دکتر علی شریعتی؛

    ضرورت نقد همدلانۀ دکتر شریعتی

    بی گمان نمی‌توان گفت که دکتر شریعتی در روی آوری به جنبش انقلابی یک آدم غیرانقلابی یا ضد انقلابی یا مرتجع است. او بالاخره دارد همۀ تحولات و رویدادهای سیاسی را دنبال می‌‍کند. ولی اگر می‌توان او را انقلابی به معنای کنشگر حرفه‌ئی سیاسی در راه براندازی حکومت موجود و ایجاد حکومت مطلوب دانست، من می‌‍‌گویم ایشان انقلابی نبوده. نه نقد جدی حاکمیت سیاسی موجود را دارد نه طرحی جدی برای حکومت بدیل جایگزین.

  • ۱۳۹۸-۰۴-۱۵ ۱۴:۳۰

    کنفرانس بین‌المللی فلسفه و اندیشه آمریکایی برگزار می‌شود

    کنفرانس بین‌المللی فلسفه و اندیشه آمریکایی در روزهای ۸ و ۹ اکتبر ۲۰۲۰ در نیویورک، ایالات متحده آمریکا برگزار می‌شود.

  • ۱۳۹۸-۰۳-۲۸ ۱۰:۳۰

    اندیشه شریعتی کهنه نشده است/ اقبال جهان اسلام به آثار شریعتی

    علی شریعتی اندیشمندی است که نه تنها در ایران بلکه درجهان اسلام نیز تأثیرات فکری وفرهنگی مهمی برجای گذاشت. افغانستان، ترکیه و مصر از جمله کشورهایی هستند که از اندیشه شریعتی تأثیر پذیرفته اند.

  • میترائیسم ۱۳۹۸-۰۳-۱۲ ۱۲:۱۵

    موضوع ایران در رویارویی با غرب(۲)؛

    بازتاب نزاع میان دو تمدن

    وضعیت جزم‌انگارانه در ایران باعث شده طی سده‌ها سال و حتی تاکنون، نظام ‌اندیشیدن در ایران در نقطۀ ضعف خود مسکوت بماند و نتواند به‌طورقطع از چنگال آن خلاص شود. این در حالی است که در نظام معرفتی غرب به دلیل اینکه تعارض و تقابل میان استدلال‌های منطقی که در میان فلاسفه در جریان است، آنتی‌تزی مکرر پدید می‌آورد که در برابر فکرِ جزم‌انگارانه مقاومت می‌کند. این اصل مهم در واقع نقطۀ قوت نظام معرفتی در غرب را نشان می‌دهد. ولی همین تعارضات و تقابلی که به صورت «حرکت مار» در نظام معرفتی غرب وجود دارد، سبب می‌شود که فرایند معنابخشی و طلب کردن توجیه در هنجارسازی به یک نوع تنازع دامنه‌دار مبدل شود که غایت آن نوعی فلسفۀ پوچ‌انگاری (نیهیلیسم) را در پی دارد. بدیهی است که این مشکل عمده در ساختار نظام معرفتی در غرب همیشه بحران‌ساز است و این مهم، در حقیقت همان نقطۀ ضعف آن به شمار می‌آید.

  • اسلام ۱۳۹۸-۰۳-۰۴ ۱۱:۴۶

    معرفی منطق تفکرات و شرحی بر سکولاریسمِ حوزه اندیشه (۲)؛

    نوع دوم و سوم منطق تفکرات

    پژوهشگر شهیر حوزه اسلامی، بسّام تیبی نیز رویکرد دوگانۀ اسلام‌گرایان در مورد عقل را نیمه‌مدرن می‌خواند: «آن‌ها حاصل مدرنیته را به کار می‌برند درحالی‌که ریشه‌اش را لگد می‌کنند.» نتیجه‌ای که نویسندگان می‌گیرند این است که جوامع اسلامی صرفاً می‌توانند به تاکتیک و تکنیک‌های مدرن نایل شوند، ولی سرکوب فکر و عقل و دودلی نسبت به عقل مدرن، آن‌ها را از نیل به ابداعات علمی و گسترش علم و تکنولوژی واقعی بازمی‌دارد، مگر اینکه در مبانی الهیاتی خود شک و تردیدها را برانگیزانند.

  • ۱۳۹۸-۰۲-۲۱ ۱۰:۳۰

    م. موید: «نیمای شعر» خیلی عقب‌تر از «نیمای اندیشه» است

    به اعتقاد م.موید ما دو نیما در شعر داریم؛ نیمای شعر و نیمای اندیشه و نیمای شعر خیلی عقب‌تر از نیمای اندیشه است.

  • نگین نبوی ۱۳۹۷-۱۲-۱۹ ۱۱:۴۲

    بررسی و نقد کتاب روشنفکران و دولت در ایران: سیاست، گفتار و تنگنای اصالت؛

    در وصف روشنفکران عرفی

    روشنفکران و دولت در ایران، هم تاریخ وقایع است و هم تاریخ اندیشه، شرح فعالیت‎های روشنفکران عرفی ایران و مطالعۀ دگرگونی‎های گفتار آنان طی دو دهه‎ای است که به انقلاب اسلامی انجامید. گزارش سفر پرماجرای آن‎هاست از عضویت در حزب توده در اوائل دهه ۱۳۲۰ و جبهه ملی لیبرال در دهه ۱۳۳۰ تا روزگاری که اعمال و گفتار آنان تحت کنترل شدید و جدی قرار گرفت.

  • ۱۳۹۷-۱۲-۰۸ ۱۷:۰۰

    شناخت پس از هگل/ ارنست کاسیرر

    «پیش‌فرض علم محض، رهایی از مخالفت آگاهی است. علم محض اندیشه را دربردارد تا جایی که اندیشه، در نفس خود، ابژه باشد؛ یا تا جایی که ابژه، در نفس خود، به همان اندازه اندیشه محض باشد. حقیقت، به منزله علم، خودآگاهی محض است در خود- تحولی خویش و به صورت «من» است، بنابراین حقیقتِ مطلقِ هست مفهومی شناخته‌شده است و این مفهوم چنینی حقیقت مطلق هستی است.

  • ۱۳۹۷-۱۱-۰۷ ۱۲:۰۰

    ابراهیمی دینانی: اندیشه، دروازه ورود به جهان معنویت است/ بهترین راه خداشناسی

    چهره ماندگار فلسفه در برنامه معرفت گفت: اندیشه دروازه ورود به عالم معنی است، بدون تعقل و اندیشیدن عقلی، نمی‌توان به دروازه معنویت وارد شد.

  • ۱۳۹۷-۱۱-۰۷ ۱۰:۲۰

    کتاب «اندیشه‌های مولوی در آینۀ نگاه معاصر» منتشر شد

    کتاب «اندیشه‌های مولوی در آینۀ نگاه معاصر» با گردآوری حمیدرضا یوسفی و ابراهیم نوئی، توسط انتشارات روزگار نو منتشر شد.

  • ۱۳۹۷-۱۱-۰۱ ۱۶:۴۰

    عصاره اندیشه قرن نوزدهم/ اندیشه آگوست کنت در گفت‌وگو با منوچهر صانعی دره ‏بیدی

    من تعبیر ناامیدی از فلسفه را به هیچ عنوان درست نمی‏دانم. ببینید ما حدودا دوهزار و ششصد-هفتصد سال تاریخ مدون فلسفه داریم. یعنی از قرن ۵ و ۶ قرن قبل میلاد تا امروز. وقتی دست‌کم به صورت غربی این تاریخ نگاه می‏کنیم، تاریخ تفکر نوعی قطع رابطه زمین و آسمان است. یعنی اگر به حرف‏های دکارت، جان لاک و اسپینوزا، هیوم و کانت دقت کنید، آن‏ها به تدریج از آن صورت کلاسیک تفکر تئولوژیک که اوجش در قرون وسطی بود، فاصله گرفتند.

  • خواجه نصیر ۱۳۹۷-۱۰-۲۶ ۱۰:۵۴

    جنگ و صلح از دیدگاه متفکران کلاسیک ایرانی (۴)؛

    خواجه نصیر و اخلاق جنگ

    خواجه به بحث دربارۀ شرایطی می‎پردازد که در آن تدبیر شکست خورده است و حاکم ناگزیر از دست‎یازی به جنگ با هدف «خیر محض و طلب دین» است. ابهام موجود در اصطلاحات «خیر محض» و «طلب دین» آن‌ها را در معرض تفسیر آزادانه قرار می‎دهد و امکان سوءاستفاده از آن‌ها را در اختیار حکام جنگ‎طلب می‎گذارد. اما خواجه نصیر -که در عصر سلطۀ جنگاوران و قوانین سنگدلانۀ مغولان می‎زیست- با هشدار دادن به جنگاوران و فاتحان مغول در باب علل موجه و رفتار عادلانه در جنگ‎ها به دستاوردهای مهمی رسید.

  • فارابی ۱۳۹۷-۱۰-۱۲ ۰۹:۲۶

    جنگ و صلح از دیدگاه متفکران کلاسیک ایرانی* (۱)؛

    فارابی و توجیه جنگ برای خدمت به غایات مدینه فاضله

    فارابی در فصول المدنی، با اشاره با توانایی مَلِک یا مُلوک برای جنگ که نشئت‎گرفته از واژۀ جهاد است، تأکید می‎کند که تنها گونه‎ای از جنگ که چنان ملک یا ملوکی می‎تواند به‌گونه‌ای توجیه‎پذیر به آن متوسل شوند آن جنگی است که در خدمت مدینه فاضله باشد؛ بااین‌حال، در مدینه فاضله که در آن کیفیات اخلاقی استثنایی حاکم یا حاکمان نمود آشکارتری می‎یابد، وی چنین چیزی را تجویز نمی‎کند.

  • ۱۳۹۷-۱۰-۱۱ ۱۷:۰۰

    فلاطوری منتقد جدی غلبه اندیشه‌های صدرایی بر جهان اسلام بود

    محمد میلانی به مناسبت سالروز درگذشت عبدالجواد فلاطوری پژوهشگر ایرانی حوزه فلسفه و بنیان‌گذار کتابخانه شیعی در دانشگاه کلن آلمان و نیز آکادمی علوم اسلامی در این کشور یادداشتی را در اختیار ایبنا قرار داده و در آن به افکار و اندیشه‌های فلاطوری پرداخته است.

  • ۱۳۹۷-۰۹-۱۳ ۱۴:۲۰

    نظام اندیشه‌ورزی ایرانیان شاعرانه است/ نقد و بررسی رساله‌ بوطیقا

    یک منتقد ادبی گفت: نظام اندیشه‌ورزی ایرانیان یک نظام شاعرانه است تا جایی که فیلسوف هم به نوعی شاعر است. اندیشه و مبانی نظری‌شان را باید بین دیوان‌های شعرشان جست‌وجو کرد.

  • ۱۳۹۷-۰۸-۲۶ ۱۵:۰۰

    کتاب «تاریخ اندیشه ایرانی» رونمایی و معرفی شد

    نشست معرفی و بررسی کتاب «تاریخ اندیشه ایرانی؛ اندیشه، فرهنگ و آیین ایرانیان در عهد باستان» با حضور میرجلال‌الدین کزازی، ژاله آموزگار و نویسنده کتاب در سرای اهل قلم برگزار شد.

  • ۱۳۹۷-۰۸-۲۶ ۱۴:۲۰

    فلسفه محور تعادل جهانی است/ راهگشای بشر برای رسیدن به دانش و تمدن

    کسانی که تاریخ دانش و تمدن بشر را مطالعه کنند، به سادگی متوجه می شوند که فلسفه راهگشای بشر برای رسیدن به دانش و تمدن بوده است.

  • ۱۳۹۷-۰۸-۱۲ ۱۴:۰۰

    گفتگوهای بی سرانجام/ کلاف سرگردانی که راه خلاصی از آن نیست

    افراد با مطالعه کتابها، توانسته اند برای خط  و ربط سیاسی خود مشتی اتفاق و استناد را دست و پا کنند. این استنادها چنان کلاف در گمی شده که هیچ راه خلاصی از آن نیست