اندیشه

کل اخبار:233

  • میترائیسم ۱۳۹۸-۰۳-۱۲ ۱۲:۱۵

    موضوع ایران در رویارویی با غرب(۲)؛

    بازتاب نزاع میان دو تمدن

    وضعیت جزم‌انگارانه در ایران باعث شده طی سده‌ها سال و حتی تاکنون، نظام ‌اندیشیدن در ایران در نقطۀ ضعف خود مسکوت بماند و نتواند به‌طورقطع از چنگال آن خلاص شود. این در حالی است که در نظام معرفتی غرب به دلیل اینکه تعارض و تقابل میان استدلال‌های منطقی که در میان فلاسفه در جریان است، آنتی‌تزی مکرر پدید می‌آورد که در برابر فکرِ جزم‌انگارانه مقاومت می‌کند. این اصل مهم در واقع نقطۀ قوت نظام معرفتی در غرب را نشان می‌دهد. ولی همین تعارضات و تقابلی که به صورت «حرکت مار» در نظام معرفتی غرب وجود دارد، سبب می‌شود که فرایند معنابخشی و طلب کردن توجیه در هنجارسازی به یک نوع تنازع دامنه‌دار مبدل شود که غایت آن نوعی فلسفۀ پوچ‌انگاری (نیهیلیسم) را در پی دارد. بدیهی است که این مشکل عمده در ساختار نظام معرفتی در غرب همیشه بحران‌ساز است و این مهم، در حقیقت همان نقطۀ ضعف آن به شمار می‌آید.

  • اسلام ۱۳۹۸-۰۳-۰۴ ۱۱:۴۶

    معرفی منطق تفکرات و شرحی بر سکولاریسمِ حوزه اندیشه (۲)؛

    نوع دوم و سوم منطق تفکرات

    پژوهشگر شهیر حوزه اسلامی، بسّام تیبی نیز رویکرد دوگانۀ اسلام‌گرایان در مورد عقل را نیمه‌مدرن می‌خواند: «آن‌ها حاصل مدرنیته را به کار می‌برند درحالی‌که ریشه‌اش را لگد می‌کنند.» نتیجه‌ای که نویسندگان می‌گیرند این است که جوامع اسلامی صرفاً می‌توانند به تاکتیک و تکنیک‌های مدرن نایل شوند، ولی سرکوب فکر و عقل و دودلی نسبت به عقل مدرن، آن‌ها را از نیل به ابداعات علمی و گسترش علم و تکنولوژی واقعی بازمی‌دارد، مگر اینکه در مبانی الهیاتی خود شک و تردیدها را برانگیزانند.

  • ۱۳۹۸-۰۲-۲۱ ۱۰:۳۰

    م. موید: «نیمای شعر» خیلی عقب‌تر از «نیمای اندیشه» است

    به اعتقاد م.موید ما دو نیما در شعر داریم؛ نیمای شعر و نیمای اندیشه و نیمای شعر خیلی عقب‌تر از نیمای اندیشه است.

  • نگین نبوی ۱۳۹۷-۱۲-۱۹ ۱۱:۴۲

    بررسی و نقد کتاب روشنفکران و دولت در ایران: سیاست، گفتار و تنگنای اصالت؛

    در وصف روشنفکران عرفی

    روشنفکران و دولت در ایران، هم تاریخ وقایع است و هم تاریخ اندیشه، شرح فعالیت‎های روشنفکران عرفی ایران و مطالعۀ دگرگونی‎های گفتار آنان طی دو دهه‎ای است که به انقلاب اسلامی انجامید. گزارش سفر پرماجرای آن‎هاست از عضویت در حزب توده در اوائل دهه ۱۳۲۰ و جبهه ملی لیبرال در دهه ۱۳۳۰ تا روزگاری که اعمال و گفتار آنان تحت کنترل شدید و جدی قرار گرفت.

  • ۱۳۹۷-۱۲-۰۸ ۱۷:۰۰

    شناخت پس از هگل/ ارنست کاسیرر

    «پیش‌فرض علم محض، رهایی از مخالفت آگاهی است. علم محض اندیشه را دربردارد تا جایی که اندیشه، در نفس خود، ابژه باشد؛ یا تا جایی که ابژه، در نفس خود، به همان اندازه اندیشه محض باشد. حقیقت، به منزله علم، خودآگاهی محض است در خود- تحولی خویش و به صورت «من» است، بنابراین حقیقتِ مطلقِ هست مفهومی شناخته‌شده است و این مفهوم چنینی حقیقت مطلق هستی است.

  • ۱۳۹۷-۱۱-۰۷ ۱۲:۰۰

    ابراهیمی دینانی: اندیشه، دروازه ورود به جهان معنویت است/ بهترین راه خداشناسی

    چهره ماندگار فلسفه در برنامه معرفت گفت: اندیشه دروازه ورود به عالم معنی است، بدون تعقل و اندیشیدن عقلی، نمی‌توان به دروازه معنویت وارد شد.

  • ۱۳۹۷-۱۱-۰۷ ۱۰:۲۰

    کتاب «اندیشه‌های مولوی در آینۀ نگاه معاصر» منتشر شد

    کتاب «اندیشه‌های مولوی در آینۀ نگاه معاصر» با گردآوری حمیدرضا یوسفی و ابراهیم نوئی، توسط انتشارات روزگار نو منتشر شد.

  • ۱۳۹۷-۱۱-۰۱ ۱۶:۴۰

    عصاره اندیشه قرن نوزدهم/ اندیشه آگوست کنت در گفت‌وگو با منوچهر صانعی دره ‏بیدی

    من تعبیر ناامیدی از فلسفه را به هیچ عنوان درست نمی‏دانم. ببینید ما حدودا دوهزار و ششصد-هفتصد سال تاریخ مدون فلسفه داریم. یعنی از قرن ۵ و ۶ قرن قبل میلاد تا امروز. وقتی دست‌کم به صورت غربی این تاریخ نگاه می‏کنیم، تاریخ تفکر نوعی قطع رابطه زمین و آسمان است. یعنی اگر به حرف‏های دکارت، جان لاک و اسپینوزا، هیوم و کانت دقت کنید، آن‏ها به تدریج از آن صورت کلاسیک تفکر تئولوژیک که اوجش در قرون وسطی بود، فاصله گرفتند.

  • خواجه نصیر ۱۳۹۷-۱۰-۲۶ ۱۰:۵۴

    جنگ و صلح از دیدگاه متفکران کلاسیک ایرانی (۴)؛

    خواجه نصیر و اخلاق جنگ

    خواجه به بحث دربارۀ شرایطی می‎پردازد که در آن تدبیر شکست خورده است و حاکم ناگزیر از دست‎یازی به جنگ با هدف «خیر محض و طلب دین» است. ابهام موجود در اصطلاحات «خیر محض» و «طلب دین» آن‌ها را در معرض تفسیر آزادانه قرار می‎دهد و امکان سوءاستفاده از آن‌ها را در اختیار حکام جنگ‎طلب می‎گذارد. اما خواجه نصیر -که در عصر سلطۀ جنگاوران و قوانین سنگدلانۀ مغولان می‎زیست- با هشدار دادن به جنگاوران و فاتحان مغول در باب علل موجه و رفتار عادلانه در جنگ‎ها به دستاوردهای مهمی رسید.

  • فارابی ۱۳۹۷-۱۰-۱۲ ۰۹:۲۶

    جنگ و صلح از دیدگاه متفکران کلاسیک ایرانی* (۱)؛

    فارابی و توجیه جنگ برای خدمت به غایات مدینه فاضله

    فارابی در فصول المدنی، با اشاره با توانایی مَلِک یا مُلوک برای جنگ که نشئت‎گرفته از واژۀ جهاد است، تأکید می‎کند که تنها گونه‎ای از جنگ که چنان ملک یا ملوکی می‎تواند به‌گونه‌ای توجیه‎پذیر به آن متوسل شوند آن جنگی است که در خدمت مدینه فاضله باشد؛ بااین‌حال، در مدینه فاضله که در آن کیفیات اخلاقی استثنایی حاکم یا حاکمان نمود آشکارتری می‎یابد، وی چنین چیزی را تجویز نمی‎کند.

  • ۱۳۹۷-۱۰-۱۱ ۱۷:۰۰

    فلاطوری منتقد جدی غلبه اندیشه‌های صدرایی بر جهان اسلام بود

    محمد میلانی به مناسبت سالروز درگذشت عبدالجواد فلاطوری پژوهشگر ایرانی حوزه فلسفه و بنیان‌گذار کتابخانه شیعی در دانشگاه کلن آلمان و نیز آکادمی علوم اسلامی در این کشور یادداشتی را در اختیار ایبنا قرار داده و در آن به افکار و اندیشه‌های فلاطوری پرداخته است.

  • ۱۳۹۷-۰۹-۱۳ ۱۴:۲۰

    نظام اندیشه‌ورزی ایرانیان شاعرانه است/ نقد و بررسی رساله‌ بوطیقا

    یک منتقد ادبی گفت: نظام اندیشه‌ورزی ایرانیان یک نظام شاعرانه است تا جایی که فیلسوف هم به نوعی شاعر است. اندیشه و مبانی نظری‌شان را باید بین دیوان‌های شعرشان جست‌وجو کرد.

  • ۱۳۹۷-۰۸-۲۶ ۱۵:۰۰

    کتاب «تاریخ اندیشه ایرانی» رونمایی و معرفی شد

    نشست معرفی و بررسی کتاب «تاریخ اندیشه ایرانی؛ اندیشه، فرهنگ و آیین ایرانیان در عهد باستان» با حضور میرجلال‌الدین کزازی، ژاله آموزگار و نویسنده کتاب در سرای اهل قلم برگزار شد.

  • ۱۳۹۷-۰۸-۲۶ ۱۴:۲۰

    فلسفه محور تعادل جهانی است/ راهگشای بشر برای رسیدن به دانش و تمدن

    کسانی که تاریخ دانش و تمدن بشر را مطالعه کنند، به سادگی متوجه می شوند که فلسفه راهگشای بشر برای رسیدن به دانش و تمدن بوده است.

  • ۱۳۹۷-۰۸-۱۲ ۱۴:۰۰

    گفتگوهای بی سرانجام/ کلاف سرگردانی که راه خلاصی از آن نیست

    افراد با مطالعه کتابها، توانسته اند برای خط  و ربط سیاسی خود مشتی اتفاق و استناد را دست و پا کنند. این استنادها چنان کلاف در گمی شده که هیچ راه خلاصی از آن نیست

  • ۱۳۹۷-۰۷-۱۸ ۱۶:۰۰

    اندیشه‌ روزگاران کهن / دکتر ژاله آموزگار

    نوشتار حاضر نمایانگر بخش کوچکی از اندیشه‌های روزگاران کهن است که در اوراق ادبیات باستانی ما ثبت شده و نشان می‌دهد که ایرانیان در آوردگاه تفکر و استدلال نیز اسبان خود را به شایستگی تازانده‌اند.

  • بهار ۱۳۹۷/۰۶/۳۱

    تفسیری فلسفی از مفهوم پدرسالاری در تاریخ ایران در مصاحبه با سیاوش جمادی (۳)؛

    ملک الشعرای بهار، شاعر، سیاستمدار یا متفکر

    ملک‌الشعرا متفکر نیست تا برای خودسالاری تفکر با زبان شاعرانۀ پارسی درآویزد؛ گرچه شاید او را محیط و مسلط بر زبان خوانده‌اند. ملک‌الشعرای دربار مظفرالدین شاه و مداح او همان کسی است که قصیدۀ دماوند و جغد جنگ را سروده است و از توس برای مظفرالدین شاه مدح‌نامه می‌نویسد و این شاه علیل و بی‌کفایت را خدایگان سلاطین عالم و شهریار کارآگاه می‌خواند.

  • ۱۳۹۷-۰۶-۲۵ ۱۶:۴۰

    طالب‌زاده: «هیوم» مساله زمان را از سیطره اندیشه‌ورزی نظام‌های کلاسیک خارج کرد

    سمینار «زمان در چند افق» به همت موسسه مینوی خرد روشن و با همکاری مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.

  • کمبریج ۱۳۹۷/۰۶/۲۱

    پاسخ جرج کلوسکو به پرسش‌های «فرهنگ امروز» درباب رویکرد مکتب کمبریج در تاریخ‌نگاری اندیشه؛

    آن‌ها در اشتباه‌اند!

    من از ایدۀ مجموعه‌ای از روش‌ها در تاریخ اندیشه حمایت نمی‌کنم. آنچه باید انجام شود، سؤالات معین و شرایط مشخصی است که باید مورد بررسی و پژوهش قرار گیرد. من با این ایده موافق نیستم که چارچوب‌های معینی وجود دارند که باید مورد استفاده قرار گیرند. به‌نظرم این مسئله بیش‌ازحد سخت‌گیرانه و انعطاف‌ناپذیر است. چنین چارچوب‌هایی بیش از آنکه سودمند باشند، به احتمال زیاد به خطا یا سردرگمی منتهی می‌شوند.

  • ۱۳۹۷-۰۶-۱۷ ۱۷:۰۰

    یدالله موقن: تاریخ هر قومی پیامد اسطوره‌های آن قوم است

    یدالله موقن مترجم کتاب‌های «اسطوره دولت» و «فلسفه صورت‌های سمبولیک: اندیشه اسطوره‌ای» می‌گوید: بشر از همان آغاز تاریخ خود به ساختن اسطوره‌ها پرداخته است. نخستین کسی که اسطوره را به‌طور جدی مطالعه می‌کند جام باتیستا ویکو، فیلسوف ایتالیایی است.

  • ۱۳۹۷-۰۶-۱۴ ۱۵:۲۰

    هایدگر یک اندیشه بی‌پایان است

    درسگفتارهای کتاب «درآمد به متافیزیک»، در اوج فعالیت‌های سیاسی هایدگر بعد از استعفایش از ریاست دانشگاه فرایبورگ ارایه شده است و به یک معنا نشان‌گر تجدید نظری در رویه‌های سیاسی او هم هست. برخی آن را سیاسی‌ترین اثر هایدگر می‌دانند.

  • ۱۳۹۷-۰۶-۱۲ ۱۷:۰۰

    پشت اندیشه‌های انتقادی چه خبر بود؟/ ریمون آرون و افیون روشنفکران در گفت‌وگو با احمد نقیب‌زاده

    آرون بیش از همه تحت‌تاثیر ماکس وبر قرار داشت. او کسی بود که فرانسوی‌ها را با ماکس‌وبر آشنا کرد و توانست این کشور را که در فضای بسته دورکیم قرار داشت، برهاند.

  • ۱۳۹۷-۰۶-۰۶ ۱۶:۲۰

    اندیشه حکومت اسلامی بین علما از زمان شیخ صدوق بوده است

    سیدحسن قریشی اعتقاد دارد که در هنگامه انقلاب مشروطه خواهی مردم ایران، شهر قم و مدارس علمیه آن بدل به پایگاهی برای روشنفکران شده بودند و مورخانی چون سیداحمد کسروی و ناظم‌الاسلام کرمانی در کتاب‌های خود به این مهم اشاره کرده‌اند.

  • ۱۳۹۷-۰۵-۳۰ ۱۲:۴۰

    هایدگر اندیشه را یک عمل و تجربه می داند/ همگی دچار فقر تفکریم

    هایدگر به ما می گوید که ما اندیشه نمی کنیم، او صراحتاً می گوید حتی آنان که به صورت تخصصی فکر می کنند، یعنی سر و کارشان با فلسفه است و دانش، آنان نیز نمی اندیشند، و همگی دچار فقر تفکریم.

  • ۱۳۹۷-۰۵-۱۶ ۱۱:۴۰

    گفت‌وگو با استاد دانشگاه پتسدام آلمان: نمی‌توان با تفکرات تقلیدی صدراشناس شد/ رهایی از اجاره‌نشینی فکری

    حمیدرضا یوسفی، استاد دانشگاه پتسدام آلمان که به‌تازگی کتاب «اندیشه‌های صدرایی در آینه نگاه معاصر» از وی منتشر شده می ‌گوید: با کارهای جسته و گریخته و تفکرات تقلیدی نمی‌توان صدراشناس شد و در جهان حرفی برای گفتن داشت. ما نیاز مبرم به یک کرسی صدرا شناسی داریم که اساسنامه علمی دارد و آثار صدرا در آنجا از صفر تا صد نگهداری می‌شود.

  • ۱۳۹۷-۰۳-۰۱ ۱۷:۰۰

    بحران فکری در دنیای اسلامی/ گفت‌وگو با سیدحسین نصر درباره وضعیت عرفان، اندیشه و فلسفه‌ اسلامی

    وضعیت فعلی وارث وضع دهه‌های گذشته و قبل از انقلاب است و برای درک ریشه‌های آن باید اول به گذشته توجه کرد. در تمدن سنتی اسلامی هر نوع دانش منظم و حتی دانش وراء عقل بشری یعنی عرفان علم بود، از فقه گرفته تا ریاضیات، از «قانون مسعودی» بیرونی درباره‌ نجوم گرفته تا «تجرید [الاعتقاد]» خواجه نصیرالدین طوسی در کلام، از «نورالعلم» ابوالحسن خرقانی گرفته تا «معیارالعلم» غزالی که اولی در عرفان است و دومی در منطق.

  • ماکیاوللی ۱۳۹۷-۰۱-۲۸ ۰۹:۵۲

    هاروی منسفیلد/ زندگی و اندیشه نیکولو ماکیاوللی؛

    ماکیاول خون‌آشام؟!

    تاثیر ماکیاوللی بر اعصار پس از خود را باید به دو قسمت تقسیم کرد:آن چه که به نام او چسبانده شده و آنچه که از طریق آثار دیگران شناخته می‌شود امّا مورد تصدیق ماکیاوللی نیست. بالواقع از همان آغاز نام ماکیاوللی به ننگ آلوده شده و صفت "ماکیاوللی گونه "هیچ گاه لقب قابل ستایشی نبوده است. در نمایشنامه هنری ششم، اثر ویلیام شکسپیر، یکی از تبهکاران نمایش ادعا می‌کند که حتی از "ماکیاول خون آشام "(murtherous Machevil)هم برتر است.

  • فرهادپور ۱۳۹۶-۱۲-۲۱ ۱۲:۵۳

    بهزاد جامه‌بزرگ/ پروژه فکری مراد فرهادپور قصد  دارد گره از کدام مشکل معرفتی ما باز کند؟

    کور می کند، شفا نمی دهد

    مراد فرهادپور اگر به درست یا غلط مروج یک گرایش فکری خاص یا علاقه مند به یک یا چند فیلسوف و روانکاو چپ است، هرگز خطر نمی کند که در راه اشاعه مطلوب خود با سنت های فکری جغرافیا و تاریخی که پای در آن دارد، درگیر شود.

  • ۱۳۹۶-۱۲-۱۶ ۱۳:۰۰

    تاریخ اندیشه‌نویسی در ایران به سمت سوپراستارنویسی رفته است

    داریوش رحمانیان گفت: تاریخ اندیشه سیاسی ایران در روزگار قاجاریه را نمی‌شود، درست و دقیق نوشت، مگر با تکیه بر انبوهی از رسالات و کتاب‌ها و حتی مندرجات پاره‌ای از نشریات و روزنامه‌ها و مطبوعات آن روزگار و همان‌گونه که می‌دانید بخشی از این رساله‌ها به صورت نسخه خطی مانده‌اند و در دسترس پژوهشگران نیستند.

  • شماره 21 ۱۳۹۶-۱۲-۱۳ ۱۰:۳۹

    شمارۀ ۲۱ فرهنگ امروز منتشر شد؛

    شماره بیست و یکم نشریه «فرهنگ امروز» منتشر شد

    در این شماره آرای یکی دیگر از روشنفکران پرمخاطب ایرانی یعنی مصطفی ملکیان مورد نقد و بررسی قرار گرفته است؛ در واقع پروندۀ برهان عقیم که پرونده‌ای است دربارۀ تبعات و نتایج پروژۀ عقلانیت و معنویت مصطفی ملکیان، در ادامۀ راهی است که فرهنگ امروز جهت سنجش عیار اندیشۀ متفکران ایرانی در پیش گرفته است. اما این پرونده یک تفاوت اساسی با پرونده‌های پیشین دارد...