تاریخ فکری

  • الیتیستی ۱۳۹۶-۰۲-۲۷ ۰۹:۲۴

    نقدی بر مبانی فکری تاریخ‌نگاری الیتیستی؛

    تاریخ‌نگاری مبتنی بر قهرمان‌گرایی و دوگانه‌سازی الیت-توده

    «تاریخ فکر» معادل «تاریخ تحولات اجتماعی» نیست و نباید جای آن را بگیرد یا بر نگارش آن سلطه داشته باشد. البته خود این تفکیک به‌معنای مرزبندی عبورناپذیر و نوعی دوگانگی نیست؛ تاریخ فکر بخشی از تاریخ تحولات اجتماعی است و لازم است در پیوند با دیگر مؤلفه‌های زیست اجتماعی، در الگو یا الگوهای چندوجهی و متکی بر مبانی تأمل‌شده نگریسته شود. همین نکته دربارۀ دیگر حوزه‌های تاریخ‌نگاری نیز صادق است.

  • فلسفه ۱۳۹۵-۰۲-۰۴ ۰۹:۰۷

    تأملی در باب نسبت فلسفۀ اسلامی و مسائل امروزی ما؛

    تذکری در باب فلسفه‌ خودی

    تجربۀ تحصیل و تحقیق در دپارتمان‌های فلسفه در ایران، حداقل برای من این بوده است که ما بیشتر بر خواندن تاریخ فکر، آن هم به‌نحو غیرمنظم و غیرسیستماتیک همت گماشته‌ایم و این خوانش فکر از هیچ متافیزیک رفتار یا قاعده‌ای پیروی نمی‌کند.

  • فرانسه ۱۳۹۴-۰۸-۲۳ ۱۱:۳۳

    بررسی کتاب «طرز فکر فرانسوی‌ها: تصویری دل‌انگیز از مردمی روشن‌فکر» نوشتۀ سودیر آزاریسین؛

    فرانسه: تصویری دل‌انگیز از مردمی روشن‌فکر

    آزاریسین می‌نویسد: «بزرگ‌ترین ترس دوگول که همۀ عمرش را برای ازبین‌بردنش صرف کرد، این بود که بخت تاریخی ملت فرانسه خواهد خفت». همین، دلیل بزرگی بود تا دوگل اعتراف کند که «دروغ‌های روحیه‌بخش را به حقایق خفت‌بار» ترجیح می‌دهد. اما در پایان دهۀ ۱۹۸۰، دومی، یعنی‌‌ همان حقایق خفت‌بار، به پیروزی قاطع نزدیک می‌شد؛ چون افسانۀ فرانسوی‌ها به‌عنوان «ملتی مقاومت‌پیشه» سرانجام رنگ باخت.

  • اندیشه سیاسی ۱۳۹۴-۰۶-۰۷ ۰۹:۱۹

    نیم‌­نگاهی به فهم اندیشه سیاسی در ایران معاصر؛

    قصه تاریخ اندیشه سیاسی و روش‌­های فهم آن

    کارورزان این اجتماع به اصطلاح علمی، حتی تصویر و درک روشنی از خود مسئله روش‌­های فهم و شناخت اندیشه سیاسی ندارند. برای فهم بهترِ مسئله مذکور لازم است تا میان دو امر تمییز قائل شویم: تمییز بین روش‌­های شناخت اندیشه سیاسی و ارزیابی­‌های این روش‌­هاست. تمییز اول مرتبط با مسئله «فهم» (understanding) و تمیز دوم مرتبط با مسئله «ارزیابی» (evaluation) است.

  • دکتر مصدق ۱۳۹۴-۰۳-۱۷ ۰۹:۴۴

    ضرورت تاریخنگاریِ غیرِفکریِ هویت؛

    مورخان و خودآگاهی ملی

    پژوهش درباره‎ی سیر تطور هویت و خودآگاهی ملی ایرانی، نیازمند نوعی تاریخنگاری دقیق و کنکاش وسواس‎آمیز مورخانه است. اما چنین وظیفه خطیری را نباید صرفاً به مورخان تاریخ فکر واگذار کرد، آن هم به این دلیل که شمار زیادی از مورخان فکری (که بنا بر مُد فکری روز رو به افزایش دارند) نه تنها در پرورش و رواج تصورات نادرست در این زمینه نقش بسزایی دارند، بلکه گاه بسیاری از برداشت‎های ناصواب درباره‎ی موضوعاتی چون هویت، اساساً برخاسته از سهل‎انگاری‎ها و بی‎دقتی‎های روش‎شناختی آنان است.

  • اسکینر- پاکاک ۱۳۹۴-۰۲-۲۸ ۰۹:۲۴

    کوئنتین اسکینر، جان پاکاک، بروس کوکلیک، مایکل هانتر؛

    تاریخ فکری چیست؟ (۲)

    در واقع به نظر می‎آید که هر دو اصطلاح «تاریخ فکری» و «تاریخ اندیشه‎ها» معنای یکسانی دارند؛ گونه‎هایی از فراتاریخ یا نظریه‎ی تاریخ، به عبارتی پژوهشی در باب سرشت تاریخ با تکیه بر نظریه‎های گوناگونی پیرامون اینکه چگونه «تفکر» یا «اندیشه‎ها» جایگاهی در تاریخ می‎یابند، و نتیجه‎ی آن هم چیزی نیست مگر همان چیزی که شما به عنوان فلسفه‎ی تاریخ و یا تاریخ فلسفه می‎شناسید.

  • کولینی ۱۳۹۴-۰۲-۲۴ ۰۹:۵۲

    مورخان بزرگ اندیشه از چیستی تاریخ فکری می‌گویند؛

    تاریخ فکری چیست؟ (۱)

    مورخ فکری نیز همانند دیگر مورخان بیشتر مصرف‎کننده‎ی «روش‎ها» است تا تولیدکننده‎ی آن؛ همچنین مورخ تاریخ فکر به‎هیچ‎روی ادعا نمی‎کند که برخی از شواهد تاریخی اختصاصاً و انحصاراً بدو تعلق دارند. تمایز اصلی کار وی در جنبه‎هایی از گذشته‎ی آدمی نمود می‎یابد که او برای پرتوافکندن بر آن تلاش می‎کند، به دیگر سخن این تمایز حاصل در اختیارگرفتن مجموعه‎ای خاص از اسناد و یا کاربست شماری از فنون ویژه نیست.

  • آبادیان ۱۳۹۴-۰۲-۱۳ ۱۰:۴۶

    نقدی بر کتاب «تقدیر تاریخی اندیشه در ایران دوره‌ی قاجار»؛

    بازنگری در منطق تاریخ‌نگاری معاصر

    فهم از تاریخ و نیز تاریخ‌‌نگاری هر قوم و گروهی براساس درک و فهمی است که آن‌ها از هویت خویش دارند. این هویت از یک‌سو در متن یک فرادهش و یا به تعبیر مأنوس‌‌تر سنت، معنا می‌‌یابد. هویت با آنکه وجه متمایز میان خود و دیگری است، دارای سیالیت و پویایی است.