روشنفکری

کل اخبار:194

  • ۱۳۹۹-۰۲-۱۶ ۱۲:۳۰

    فیرحی درباره فقه و روشنفکری دینی، ضرورت پل‌سازی سخن می‌گوید

    داوود فیرحی در لایو اینستاگرام درباره «فقه و روشنفکری دینی، ضرورت پل‌سازی» سخن می‌گوید.

  • ۱۳۹۹-۰۱-۳۰ ۱۶:۳۱

    وقتی سروش به عقاید خود ملزم نیست/ حمله روشنفکری به مفاتیح الجنان

    داود مهدوی زادگان گفت: جریانات روشنفکری با هر ذوق و سلیقه‌ای در مواجهه خصمانه با شیخ عباس و مخصوصاً کتاب مفاتیح الجنان بوده‌اند به طوری که کسروی روزی را برای سوزاندن مفاتیح تعیین کرد.

  • ۱۳۹۹-۰۱-۲۴ ۱۱:۳۰

    دلیل این‌همه معارضه روشنفکرانه با سعدی چیست؟

    چرا روشنفکرانی که در ظاهر آن همه حرمت، مثلا، برای فردوسی و خیّام و حافظ و حتّی مولوی قایل شده‌اند، این‌گونه در برابر سعدی صف‌آرایی کرده‌اند؟ یادداشت محمدرضا ترکی استاد ادبیات دانشگاه تهران را در این باره بخوانید.

  • ۱۳۹۸-۱۲-۲۱ ۱۱:۰۰

    پایان روشنفکری/ نگاهی به وضعیت روشنفکران ایران در عصر «پایان‌ها»

    آل‌احمد و شریعتی هر دو روشنفکرانی فعال، اهل ایدئولوژی و درگیر مبارزه سیاسی از طریق عمل نوشتن و سخنرانی بودند اما سخن روشنگرانه کانت «دلیر باش در به کار گرفتن فهم خویش» یا «شجاعت دانستن داشته باشد» درباره آن دو صدق نمی‌کند.

  • ۱۳۹۸-۱۱-۲۶ ۱۶:۳۰

    نسبت جلال آل‌احمد با ادبیات و جامعه روشنفکری در ​گفت‌وگو با محمد کشاورز؛ اثرگذاری آل‌احمد بر جریان ادبی ایران «ناچیز» بود

    آل‌احمد چه تأثیری بر جامعه روشنفکری و همچنین جریان ادبی ما گذاشته است؟ آیا او بیشتر یک نویسنده بود یا روشنفکر؟ محمد کشاورز به این پرسش ها پاسخ می‌دهد.

  • سروش دباغ ۱۳۹۸-۱۱-۲۶ ۱۱:۴۳

    نگاهی انتقادی به یادداشت سروش دباغ در پاسخ به مقاله «جلال؛ روشنفکر بی‌دکان»؛

    با میراث روشنفکری خود بر سر مهر بیاییم

    نویسنده یادداشت «دلبسته میراث روشنگری‌ام» در متن اشاره شده که به اعتبار آثار این روشنفکران، چنین گزاره‌ای قابل استنتاج است، اما در ادامه ادله و رفرنسی برای اثبات آن ارایه نشده و درستی آن بدیهی در نظر گرفته شده است. در حالی که با ارجاع به مباحث آل‌احمد و شریعتی در آثارشان می‌توان نشان داد آنان یکسره میراث روشنگری را نفی نکرده‌اند و به ستیز با آن برنخاسته‌اند. جدای از این مساله باید توجه داشت فهم دقیق ماهیت اندیشه‌ها و ایده‌ها مستلزم این است که آنها را در کانتکس تاریخی-اجتماعی‌شان قرار دهیم در غیر این صورت در دام نظرورزی‌های انتزاعی می‌افتیم.

  • ۱۳۹۸-۱۰-۲۱ ۱۵:۰۰

    روشنفکری یا ادای روشنفکری؟

    یادداشت محمود دولت‌آبادی به عنوان میدان‌دار عرصه روشنفکری در ستایش مقام شهید قاسم سلیمانی با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو بود و این سوال را ایجاد کرد که آیا دولت‌آبادی به‌عنوان یک روشنفکر باید در چنین برهه‌ای سکوت می‌کرد یا به بیان دیدگاه‌های سیاسی خود از اتفاقات کشور و منطقه می‌پرداخت.

  • ۱۳۹۸-۱۰-۰۴ ۱۳:۰۰

    گفتاری از بیژن عبدالکریمی؛ روشنفکران ایرانی و آدرس‌های عوضی/ هنوز جامعه شناسی نداریم!

    عبدالکریمی در نشست نقد و بررسی مستند «تئوریسین خشونت» با بیان اینکه روشنفکران آدرس غلط به جامعه می‌دهند، گفت: در جامعه ما چیزی به نام جامعه‌شناسی در معنای اصیلش هنوز ظهور و بروز نیافته است.

  • ۱۳۹۸-۰۹-۱۶ ۱۴:۰۰

    نشست روشن فکری و دین‌داری برگزار می شود

    نشست روشن فکری و دین داری با حضور علیرضا شجاعی زند و علیرضا علوی تبار ۲۰ آذرماه در انجمن جامعه شناسی ایران برگزار می شود.

  • ۱۳۹۸-۰۸-۲۵ ۱۱:۳۰

    انتشار کتاب تجدد اندیشی ایرانی نوشته احسان تاجیک 

    کتاب تجدد اندیشی ایرانی نوشته احسان تاجیک بزودی توسط انتشارات نظری منتشر می شود.

  • ۱۳۹۸-۰۸-۱۹ ۱۴:۰۰

    روشنفکر ایرانی از پشت عینک غربی‌ به سنت نگاه می‌کند/ محافظه‌کار واقعی کیست؟

    علی علی‌حسینی می‌گوید: برای غربی‌ها سنت امری نیست که باید کنار گذاشته شود، ولی تلقی ما در ایران این است که اگر می‌خواهیم مدرن شویم باید سنت را کنار بگذاریم. این همان خطایی است که پاشنه آشیل ما در رسیدن به مدرنیته است.

  • ۱۳۹۸-۰۷-۰۱ ۱۷:۰۰

    نوشتاری از سیدیحیی یثربی؛ چه کسی روشن‌فکر نیست؟!

    اساس کار جریان روشن‌فکری بر این است که فکر و خردورزی را توسعه دهد. اما روشن‌فکرنمایان تنها به تحریک احساسات و عقده و انتقام می پردازند، لذا هرگز از نظر توسعه فکر و فرهنگ سازنده نیستند.

  • سروش ۱۳۹۸-۰۶-۳۰ ۱۰:۱۴

    بهزاد جامه بزرگ/ چرا حکمرانی عبدالکریم سروش در فضای روشنفکری ایران به حاشیه‌نشینی و انزوای فعلی او منتهی شد؟

    لوتر در انزوا

    چیزی قریب به دو دهه حکمرانی در فضای روشنفکری ایران مجال مناسبی برای اصحاب روشنفکری دینی و به طور مشخص عبدالکریم سروش بود تا به‌زعم خود نسخۀ شفابخش خود را برای این جماعت چشم‌وگوش‌بسته که آمال خود را در گفتار و نوشتار ایشان جست‌وجو می‌کردند، بپیچند. اما هرچه زمان می‌گذشت این اعتماد و اعتبار کاسته می‌شد. سروش و حلقۀ او جدای از اصطکاک و چالشی که با برخی بخش‌های جامعه ایجاد کرده بودند و از این نمد کلاهی برای خود بافتند، هرگز نتوانستند در طرح پرسش‌های جدید در مواجهه با بحران‌های فکری و معرفتی جامعۀ ایرانی با دنیای جدید کامیاب شوند.

  • ایمانوئل کانت ۱۳۹۸-۰۶-۱۳ ۱۲:۲۵

    طرح فلسفه کانت در ایران کم حاشیه تر است؛

    این کانت غیر جذاب

    کانت برای خود جایگاه فیلسوف سیاسی قائل نیست و این مساله در شکل گیری تفکرات پیرامون فلسفه کانت امر بدیهی می باشد که آموزه ها و جاذبیت های شخصیتی امانوئل کانت برای اهل ایدئولوژی ، سیاست بازی و روشنفکری در ایران ، جذابیت فکری سیاسی نخواهد داشت و در کشور ایران نگاه سیاسی به کانت کمتر محل مناقشه بوده است و تا کنون طرح اندیشه های کانت کمتر حاشیه ساز بوده است.

  • ۱۳۹۸-۰۵-۱۲ ۱۵:۲۲

    پارسا: بین روشنفکری زرد و کتاب‌های عامه‌پسند فلسفه رابطه علی نیست/ جایی که فلسفه شرافتش را از دست می‌دهد

    کارشناسان حاضر در میزگرد «ساده‌سازی و عامه‌سازی کتب فلسفی» بر این باورند که مرزی بین روشنفکری زرد و آگاهی مقدماتی و اندیشیدن، با خواندن کتاب‌های فلسفی ساده و عامه‌پسند وجود دارد.

  • نگین نبوی ۱۳۹۸-۰۵-۱۲ ۱۱:۴۳

    مفهوم متغیر روشن‌فکر در ایران دهۀ ۱۹۶۰ (۱۳۴۰ش) (1)/ نگین نبوی؛

    چگونه روشن‌فکران هویت خود را در تضاد با دولت تعریف کردند؟

    روشن‌فکری یا روشن‌فکرگرایی جدید، سنت خود را در چارچوب ایدئولوژیک خصومت با وضعِ موجود مستقر کرده بود. روشن‌فکر بودن به معنای پذیرش موقعیت رویارویی است. مفهوم روشن‌فکر، در این معنا، آشکارا جنبۀ سیاسی‌تری یافت؛ روشن‌فکر دیگر به اصلاح محدود راضی نبود، بلکه مشتاق تغییر سیستم بود.

  • مراد ثقفی ۱۳۹۸/۰۵/۰۹

    گفت‌وگو با مراد ثقفی دربارۀ زمینه‌های همکاری روشن‌فکران با دولت در تاریخ معاصر (۱)؛

    دولت، روشن‌فکران و مدرنیسم

    وقتی که ما راجع‌به روشن‌فکران و دولت صحبت می‌کنیم، راجع‌به دولت صحبت نمی‌کنیم، بلکه فقط راجع‌به روشن‌فکران صحبت می‌کنیم. حتی کتاب خانم نگین نبوی، «روشن‌فکران و دولت در ایران» اگرچه فضا را برای ما بازگو می‌کند، اما باز هم عمدتاً به روشن‌فکران توجه دارد و در واقع رادیکالیسم غالب بر روشن‌فکری و اپوزیسیون روشن‌فکری را از منظر یک ناچارگی بررسی می‌کند. ولی حتی این کتاب هم به ما نمی‌گوید که ما راجع‌به چه دولتی صحبت می‌کنیم. صحبت از کارها و تصمیماتِ دولتی است، اما از خودِ دولت به‌عنوان یک نهاد و اینکه چگونه نهادی است، صحبت نمی‌شود.

  • فاضلی ۱۳۹۸-۰۴-۱۰ ۱۱:۵۷

    نقد و بررسی کتاب «دغدغه ایران»؛

    جامعه‌شناسی در تلگرام

    ما دو الگوی روشنفکری در جامعه ایرانی داریم؛ نخست الگوی سیدجمال است که گفت‌وگو با رهبران سیاسی را هدف خودش قرار داده بود و الگوی دیگر شریعتی است که گفت‌وگو با مردم را مخاطب خودش قرار داد. تصور می‌کنم، محمد فاضلی به جای الگوی شریعتی، الگوی سیدجمال یعنی گفت‌وگو با رهبران سیاسی را برگزیده است.

  • ۱۳۹۸-۰۳-۰۴ ۱۰:۰۰

    یادداشت وارده؛ به بهانه یادبود، به دلیل قصور: گذری بر زندگی متفکر تنها و تأملی بر وضع اسفناک روشنفکری در ایران

    محسن قانع بصیری بسیار دقیق نیازهای حال حاضر جامعه ایرانی را درک کرده بود. عجب آنکه آخرین آثارش در نقد جریان روشنفکری و نیز وضعیت دموکراسی در ایران دقیقاً نشان از این واقعیت دارد.

  • علی پایا ۱۳۹۸-۰۲-۳۰ ۱۳:۰۱

    پاسخ‌های علی پایا و حسین پایا به پرسش‌هایی در باب نقش روشنفکران در عرصه عمومی؛

    هیچ جامعه‌ای بی‌نیاز از روشنفکران نیست

    در تفسیر گرامشی، «روشنفکر سنتی» مدافع نظم پیشین است. «روشنفکر ارگانیک» نیز در تعبیر ایدئولوژیک و طبقاتی او، نقش خاصی را در خدمت یک ایدئولوژی خاص ایفا می‌کند. اما اگر بخواهیم مدل گرامشی را که نظیر هر مدل دیگر مواجه با محدودیت‌های زمان و مکان خود بوده است، با شرایط کنونی منطبق سازیم، باید بگوئیم روشنفکر سنتی از دیدگاه او مدافع نظم مستقر است و با تحول و تغییر (بخصوص تحولات اساسی) موافق نیست.

  • ۱۳۹۸-۰۲-۱۰ ۱۲:۳۰

    محمدحسین دانایی: غربزدگی و روشنفکری دو روی یک سکه هستند/ نقد آل احمد به روشنفکران

    محمدحسین دانایی گفت: گروهی که با جلال مخالفت کردند، روشنفکران وابسته ای بودند که جلال آنها را افشا کرد. او فرنگی مآبی و قرتی بازی و تظاهر به بی دینی را از ویژگی های جریان روشنفکری می دانست.

  • ۱۳۹۸-۰۱-۲۴ ۱۳:۲۰

    نشست «تقی‌زاده‌های جدید و وضع منورالفکری در ایران» برگزار می‌شود

    نشست «تقی‌زاده‌های جدید و وضع منورالفکری در ایران» با حضور شخصیت‌هایی همچون آیت الله رشاد و حمید پارسانیا در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار می‌شود.

  • اتحادیه ۱۳۹۷-۱۱-۰۷ ۱۴:۴۰

    مصاحبه با منصوره اتحادیه درباره تاثیر اوضاع سیاسی جامعه عصر مشروطه بر روی کار آمدن رضاشاه:کدام دموکراسی؟کدام مردم؟

    باید دید که نخبگان سیاسی خود چقدر به قانون و دموکراسی اعتقاد داشتند. به نظر من آنها چندان اعتقادی هم به دموکراسی نداشتند، چراکه در ایران سابقة دموکراسی پیش از این وجود نداشت و تجربة کوتاه مشروطه همچنان بی نظمی با خود آورده بود که جای سؤال ایجاد می کرد. هنگامی که محمدعلیشاه مجلس شورای ملی را به توپ بست، افرادی چون مشیر الدوله، عین الدوله، مستوفی الممالک، مخبر السلطنه و عده‌ای دیگر هیچ کدام از کار کنار نکشیدند، آن ها همچنان به کار ادامه دادند و هر روز صبح به دربار می رفتند.

  • ۱۳۹۷-۱۱-۰۲ ۱۱:۴۰

    نفوذ سلبریتی‌ها در دنیای روشنفکرها؟

    آیا روشنفکری نحیف ایرانی در حال نزدیک شدن به آن چیزی است که سالهاست پیش‌بینی‌اش می‌کنند:رسیدن به سلبریتی‌ها. آیا سلبریتی‌ها آنقدر قدرت پیدا کرده‌اند که تریبون روشنفکران را هم تسخیر کرده‌اند؟

  • داوری ۱۳۹۷-۱۰-۱۶ ۱۴:۲۰

    گفت‌وگو با رضا داوری اردکانی؛

    پرسش‌های مغفول روشن‌فکری دینی

    اگر کسانی اعتقادات دینی دارند و دوست دارند که این اعتقادات با همه‌ی حقایق و خوبی‌های جهانِ جدید سازگار باشد، من با آن‌ها نزاعی ندارم. مانعی ندارد که به توجیه این سازگاری مثلاً نام روشن‌فکری دینی بدهند، اما این یک دلخوشی شخصی است.

  • فردید ۱۳۹۷/۱۰/۱۰

    گفت‌وگو با موسی اکرمی در مورد احمد فردید(۲)؛

    کاش پدیدۀ فردید در کشور ما اتفاق نمی‌افتاد

    بنابراین من هنگامی که به گذشته می‌نگرم، همچنان که بعضاً به روزگار خودمان نگاه می‌کنم، به شدت غصه دار می‌شوم، برای دانشگاه، برای کشور، برای فلسفه، برای خودمان. فردید و امثال او روشنفکر نبودند که نبودند. فیلسوف نیز نبودند. آنان روشنفکرستیز یا پادروشنفکر و فلسفه‌ستیز یا پادفیلسوف بودند که در روایتی کج و معوج از تاریخ فعالیت نظری و عملی انسان چیزی جز نفرت از این تاریخ، و سردرگمی در برابر حال و آینده نپراکندند.

  • ۱۳۹۷-۱۰-۰۱ ۱۲:۰۰

    آزاد ارمکی: پروژه نراقی در ایران ناتمام ماند/ تاکید محمدی بر تمایز روشنفکری و جامعه‌شناسی

    آزاد ارمکی گفت: ما نراقی و صدیقی را پس زدیم و به سراغ گذشته رفتیم و پروژه نراقی در ایران ناتمام ماند و نتوانست جامعه‌شناسی ایرانی بسازد. امروز هم می‌بینیم که در همه عرصه‌های جامعه‌شناسی همه متفکران اعم از وبر، مارکس، زیمل و ... باید خوانده شوند و من نمی‌فهمم این چه دیوانگی است که در همه حوزه‌ها باید همه متفکران حاضر باشند!

  • سیاوش جمادی ۱۳۹۷/۰۹/۲۷

    تفسیری فلسفی از مفهوم پدرسالاری در تاریخ ایران در مصاحبه با سیاوش جمادی (۱۱)؛

    رنسانس وقتی رنسانس می‌شود که اجتماعی شود

    رنسانس و روشنگری و پروژۀ پیشرفت و همۀ عناصر کانونی مدرنیته فرق‌شان با آن‌چه ما رنسانس ایرانی یا اسلامی می‌نامیم، در افکار مکتوب‌شده در کتاب‌ها نیست. فرق‌شان در عمومی شدن آن‌ها و اجتماعی شدن و تبدیل شدن آن‌ها به فرهنگ است. ...رنسانس وقتی رنسانس می‌شود که اجتماعی شود یا از آغاز هستی اجتماعی ایجادش کرده باشد. اگر درهم‌کنشی فرهنگ‌پرور میان آثار نخبگان و اذهان و زندگی جمعی رخ ندهد، چرخشی عصری نیز که با غروب قدیم و طلوع جدید همراه باشد، رخ نخواهد داد. رنسانس در آثار اقلیتی از نخبگان محصور نمی‌ماند.

  • ملکیان ۱۳۹۷/۰۹/۲۶

    زمین از دریچه ‎آسمان در گفت‌وگو با مصطفی ملکیان؛

    نقد درون در میان روشنفکران و مردم ما مغفول است

    من می‌توانم بگویم فرزانگان همه جزو معنویان هستند، اما هستند معنویانی که با تعریفی که من از فرزانه دارم، فرزانه نیستند. بنابراین می‌توان گفت هر فرزانه‎ای (sage) معنوی است، اما چنین نیست که هر انسان معنوی (spiritual) فرزانه هم باشد. فرزانگی یک رتبه عمیق‌تر یا والاتر است. کسانی که در اوج قرار می‌گیرند را فرزانگان تاریخ می‌خوانیم. اما می‌توان گفت نوعی هم‌پوشانی مصداقی این دو مفهوم دارند. اگر چه مفهوم معنوی، اعم از مفهوم فرزانه‎ است و دایره وسیع‌تری را در بر می‌گیرد.

  • جنگ ۱۳۹۷-۰۸-۳۰ ۰۹:۵۹

    بهزاد جامه‌بزرگ/ چرا آکادمیسین‌ها و روشنفکران ایرانی از اندیشیدن در باب جنگ در هراسند؟

    اندیشیدن جنگ را

    در ایران سده‌های اخیر و پس از شکل‌گیری نخستین مواجهه‌ها با غرب تاکنون که همواره سایۀ جنگ بر سر این سرزمین وجود داشته، کمتر تأمل نظری متناسب با شرایط جدیدی که به آن وارد شده‌ایم از سوی هواداران سنت قدمایی و یا منورالفکران و روشنفکران دربارۀ جنگ انجام شده است. پس از تأسیس دانشگاه در ایران نیز تا به امروز، دانشگاه بیش از اینکه علاقه‌مند باشد به مسائل تاریخی و مبتلابه جامعۀ ایرانی بیندیشد، بیشتر ترجیح داده است که در خلوت خود و بدون اینکه نسبتی با جامعۀ خود برقرار کند، از مُدهای فکری زمانه تبعیت کند.