روشنفکری

کل اخبار:156

  • روشنفکران دیروز ۱۴:۱۷

    نگین نبوی/ چگونه روشن‌فکران هویت خود را در تضاد با دولت تعریف کردند؟ (۱)

    مفهوم متغیر روشن‌فکر در ایران دهۀ ۱۹۶۰ (۱۳۴۰ش)

    روشن‌فکری یا روشن‌فکرگرایی جدید، سنت خود را در چارچوب ایدئولوژیک خصومت با وضعِ موجود مستقر کرده بود. روشن‌فکر بودن به معنای پذیرش موقعیت رویارویی است. مفهوم روشن‌فکر، در این معنا، آشکارا جنبۀ سیاسی‌تری یافت؛ روشن‌فکر دیگر به اصلاح محدود راضی نبود، بلکه مشتاق تغییر سیستم بود.

  • آل احمد ۱۳۹۷-۰۶-۱۹ ۱۱:۰۷

    رضا داوری اردکانی/ ملاحظه‎ای دربارۀ آل‎احمد و غرب‎زدگی؛

    جلال؛ مثال روشنفکری ایران

    آخرین بار که دیدمش قبل از سفر بی‎بازگشتش به شمال بود، با لحنی خداحافظی کرد که کمتر با آن لحن سخن می‎گفت، گویی مرگ را دیده بود. مرگ با ماست ولی ما سعی می‎کنیم از آن غافل شویم زیرا یاد مرگ کار دنیا را مختل می‎کند، ولی وقتی زمانش نزدیک می‎شود فراموش کردنش آسان نیست و چه‌بسا که آثار نزدیک شدنش در حرکات و سکنات آدمی نیز ظاهر ‎شود. در هنگام خداحافظی به فردید گفت لااقل این (به من یعنی داوری اشاره کرد) و من می‎توانستیم حرف‎هایت را بنویسیم اما خود نخواستی.

  • ۱۳۹۷-۰۶-۱۲ ۱۷:۰۰

    پشت اندیشه‌های انتقادی چه خبر بود؟/ ریمون آرون و افیون روشنفکران در گفت‌وگو با احمد نقیب‌زاده

    آرون بیش از همه تحت‌تاثیر ماکس وبر قرار داشت. او کسی بود که فرانسوی‌ها را با ماکس‌وبر آشنا کرد و توانست این کشور را که در فضای بسته دورکیم قرار داشت، برهاند.

  • ۱۳۹۷-۰۶-۱۲ ۱۶:۰۰

    وکیل مدافع لیبرالیسم

    با تامل بر کتاب افیون روشنفکران ریمون آرون این موضوع بر محصل حاصل می‌شود که در کتاب یاد شده، ریمون آرون مشغول به آموزش مدنیت و شهامت فکری فرد در برابر جماعت‌گرایی و توده‌گرایی است.

  • ۱۳۹۷-۰۶-۱۰ ۱۶:۰۰

    برای رسیدن به وضعیت مطلوب در ایران چه باید کرد؟/ روشنفکران ایرانی پاسخ می‌دهند

    گفت‌وگوهای مطبوعاتی علی صادقی با تنی چند از روشنفکرانی ایرانی تحت عنوان «گفت‌وگو با روشنفکران» کتاب شد.

  • ۱۳۹۷-۰۵-۱۷ ۱۱:۰۰

    روشنفکری باید متحول شود/ روشنفکران ما صدای مردم نبودند

    هوشنگ ماهرویان گفت: روشنفکری ما مباحث اساسی ما را نفهمیده است. روشنفکری باید متحول شود، تحولش هم در اثر این تحولاتی است که در جامعه رخ می‌دهد.

  • آل مهدی ۱۳۹۷/۰۴/۳۱

    پاسخ‌های محمد آل‌مهدی به پرسش‌های «فرهنگ امروز» دربارۀ جایگاه طه حسین در جریان روشن‌فکری جهان عرب؛

    راهبر روشن‌فکریِ جهان عرب

    عنصر اساسی اندیشۀ طه حسین، مدرنیته است. اما بنا به شرایط آن روزگار و تحت‌تأثیر روشنگری فرانسوی، تنها مدرنیتۀ اروپایی را می‌پذیرفت و چون تنها مدرنیتۀ اروپایی، مدرنیته است و پیشرفت مصر تنها در پیوستن به آن است و تنها کسانی که خردی از جنس خرد اروپایی داشته باشند، می‌توانند به این مدرنیته برسند، پس بر هویت اروپایی مصر اصرار داشت و وابستگی آن را به شرق رد می‌کرد.

  • ۱۳۹۷-۰۴-۲۷ ۱۶:۲۰

    گیجی تمام؛ نه بلیط‌های مجانی دولتی، نه نشست‌های پرادعای روشنفکری

    گسست و شکاف موجود میان زندگی روزمره و فرهنگ و هنر برج عاج‌نشین کنونی، نشان می‌دهد که کنشگران فرهنگی ما تا چه حد نسبت به مسائل اصلی مردم جامعه‌شان گیج و گنگ هستند.

  • ۱۳۹۷-۰۴-۲۷ ۰۹:۲۸

    کمبریج کتابی درباره تاریخ روشنفکری ایرانی منتشر می‌کند

    انتشارات کمبریج کتابی تحلیلی با عنوان «هم شرقی، هم غربی» را درباره تاریخ روشنفکری ایران در سال جاری میلادی منتشر می‌کند که به ریشه‌های روشنفکری در ایران و ماهیت آن می‌پردازد.

  • ۱۳۹۷-۰۴-۲۷ ۰۸:۵۹

    مقصود فراستخواه: تعبیر خواب‌های روشنفکران از سوی جامعه شکل می‌گیرد

    مقصود فراستخواه در نشست «بررسی و نقد آثار و افکار و کوشش‌های علمی و اجتماعی دکتر احسان نراقی» با بیان اینکه جامعه‌ ایران در دهه‌های آغازین قرن اخیر دچار حس جهان‌زدگی و لامکانی شده بود، گفت: طبیعی است که در این جامعه‌ پیشامدرن، گفتارهای نراقی از سوی روسای طبقات سنتی تصاحب شود.

  • ۱۳۹۷-۰۴-۰۲ ۱۶:۳۲

    گفت‌وگوی روشنفکران ایرانی و لیبرالیسم سیاسی

    کتاب «نظریه‌ پسا اسلامگرایی: گفت‌وگوی روشنفکران ایرانی و لیبرالیسم سیاسی» نوشته میثم بادامچی به همت عباد روحی و آزاد حاجی آقایی ترجمه می‌شود.

  • ۱۳۹۷-۰۳-۳۰ ۱۷:۰۰

    در گفت‌وگو با هاشم آقاجری بررسی شد؛ شریعتی به چه کار امروز می‌آید

    اینکه شما می‌بینید بنیادگراها در ایران نتوانستند مسلط بشوند و ما با پدیده‌هایی مثل داعش و الشباب و جبهة‌النصره و اینها روبه‌رو نیستیم،‌ این مرهون خدمتی است که دکتر شریعتی و روشنفکران دینی‌ای مثل او، مثل مهندس بازرگان و مثل دکتر سحابی و مانند محمد نخشب و مثل تمام این کاروان بزرگ روشنفکری دینی در حداقل صد سال اخیر ایران کردند.

  • آل احمد ۱۳۹۷-۰۳-۳۰ ۱۱:۰۱

    نگاهی به مواجهه جلال آل احمد با غرب؛

    جلال آل‌احمد: محافظه‌کار سیال‌ناپذیر

    آل احمد برای برجسته کردن دیدگاه خود نسبت به «سنت» در ایران به روشی روی می‌آورد که راز ایدۀ او برای تقابلگری با غرب را برملا می‌کند، چنان‌که او با تکیه بر این روش، ناگزیر است ضربه‌ای بیدارکننده بر عناصر این «سنت» بزند. روش او بسیار گستاخانه بود، اما کارآمد از آب درآمد؛ چراکه او با روش تحقیرآمیز، با نیت برانگیختن متولیان این سنت، به اهل‌شریعت شانه‌ای می‌زند تا آن‌ها را متوجه پیام خود کند.

  • ۱۳۹۷-۰۳-۲۳ ۱۴:۰۰

    نردبان دانشگاه چگونه در ایران به زمین افتاد؟

    کتاب «دانشگاه، از نردبان تا سایبان» نوشته عباس کاظمی یکی از مجموعه تأملاتی است که طی یک دهه گذشته اینجاوآنجا به‌عنوان بخشی از مداخلات روشنفکرانه عرضه شده است و اینک در کتابی منسجم برای مخاطبان علاقه‌مند ارائه شده است.

  • ۱۳۹۷-۰۳-۲۰ ۱۷:۰۰

    فلسفه، توسعه و روشنفکری در گفت‌وگو با رضا داوری اردکانی

    در وضع سیاسی موجود دیگر به روشنفکر نیازی نیست و مگر نمی‌بینیم که در اروپا و امریکا دیگر روشنفکران جایی ندارند نه فقط پایان ایدئولوژی بلکه پایان علم جامعه‌شناسی هم اعلام شده است مع‌هذا سخنان بعضی دانشمندان علوم اجتماعی و اهل فلسفه هنوز هم متضمن تذکر به حکومت‌هاست.

  • ۱۳۹۷-۰۳-۲۰ ۱۶:۲۰

    تفکر چیست، متفکر کیست؟ / بیژن عبدالکریمی

    آثار، شخصیت و سلوک داوری شما را، برخلاف خیل انبوه اصحاب نظر در جامعه ما، همواره به امری فراتر از خویشتن دعوت می‌کند. این «امر فراتر از خویشتن» همان ساحتی است که چشم اکثر قریب به اتفاق تجددخواهان و به اصطلاح سنت‌گرایان ما بدان کور است و به دلیل بیگانگی با همین ساحت است، که وجودشان، برخلاف رضا داوری، تهی از لطف و وداد و دوستی نسبت به دیگری است.

  • ۱۳۹۷-۰۳-۰۹ ۱۲:۴۰

    فلسفه، تکرار سخن گذشتگان نیست/ روشنفکر به مفهوم واقعی نداریم

    یثربی، نویسنده کتاب «ماجرای غم انگیز روشنفکری در ایران» با بیان اینکه برخی به اشتباه فکر می‌کنند روشنفکری یعنی ضدیت با حاکمیت، گفت: روشنفکر باید فکر ارائه بدهد، فکری که زندگی را تغییر دهد.

  • سروش دباغ ۱۳۹۷/۰۲/۰۳

    روشنفکران و شبکه‌های مجازی در گفت‌وگو با دکتر سروش دباغ؛

    عمر پایان یافتۀ طبقه روشنفکر

    به نحوی از مرجعیت (authority) روشنفکران کاسته شده است، زیرا فضای مجازی به مدد شبکه‌های اجتماعی اعم از تلگرام، فیس بوک، اینستاگرام و دیگر شبکه‌های اجتماعی مجال و فضای بحث و تولید و انتشار سخنان را برای افراد متعددی فراهم کرده است. حالا دیگر هر کسی می‌تواند مطلبی منتشر کند و مخاطبانی بیابد. این امر امروزه در هر سطحی با هر کمیت و کیفیتی امکانپذیر شده است. در قیاس با گذشته که چنین مجالی فراهم نبود و تنها مشاهیر و کسانی که صاحب رای بودند، می‌توانستند اندیشه‌ها و آثار خود را منتشر کنند.

  • ۱۳۹۷-۰۱-۲۹ ۱۵:۰۰

    فلسفه ما نمی تواند مسائل اجتماعی ما را به ساحت مفهوم بیاورد

    محمدعلی مرادی با بیان اینکه اندیشه، طرح پرسش مداوم است، گفت: فلسفه ما در حال حاضر توان این را ندارد که مشکلات و تجارب اجتماعی ما را به ساحت مفهوم بیاورد.

  • ۱۳۹۷-۰۱-۲۲ ۱۱:۰۰

    یحیی یثربی: نه روشنفکری داریم نه فلسفه

    اصل مساله رابطه روشنفکری و فلسفه در جامعه ما یک سوال جدی نیست، زیرا ما نه روشنفکری به معنای دقیق کلمه داریم و نه فلسفه.

  • ۱۳۹۷-۰۱-۱۹ ۱۷:۰۰

    احسان شریعتی: زبان زرگری روشنفکران

    فلسفه‎ورزی ما نوعی «مدگرایی» است و حاصلش روشنفکرانی که زبانی زرگری دارند و نمی‌توانند با مردم ارتباط فعالانه داشته باشند. به نظر او استبداد تاریخی ما مانع رونق اندیشه فلسفی بوده و اندیشمندان را به جای تامل در مسائل سیاسی و اجتماعی، به سمت عزلت‌گزینی و فردگرایی سوق داده است.

  • آزاداندیشی ۱۳۹۶-۱۲-۱۵ ۱۴:۱۵

    سرمقاله/ مدیرمسئول فرهنگ امروز؛

    از نقدگریزان تا مخالفان آزاداندیشی

    ایجاد کمپینی علیه فرهنگ امروز در فضای مجازی توسط طرف‌داران یک اندیشه به جرم نقد و بررسی یک روشنفکر، نمونه‌ای از نقد گریزی روشنفکران پوشالی است که به جای پاسخ و شرکت در بحث به اقداماتی خلاف آنچه مدعی‌اند روی می‌آورند. «فرهنگ امروز» با گذشت ۲۰ شماره به سهم خود تلاش کرده به‌عنوان رسانه‌ای فرهنگی و اندیشه‌ای و البته مستقل، در ایجاد فضای نقد و گفت‌وگو برای کمک به تحول علوم انسانی گام بردارد.

  • ابراهیم گلستان ۱۳۹۶/۱۲/۱۴

    گفت‌وگو با ابراهیم گلستان در مورد روشنفکران معاصر ایرانی؛

    حرف‌زدن مکافات دارد

    باور کنید که من کوچک‌ترین اعتقادی به «شاملوی بزرگ» که می‌گویند، ندارم. آقای دولت‌آبادی به‌جان عزیز خودم، زحمت می‌کشد، خیلی می‌نویسد که به‌قولی ارزش دارد، ولی اینها در حد درک شرایط اجتماعی نیستند جز درک اینکه فلان کار بد و فلان کار خوب است.

  • ۱۳۹۶-۱۱-۲۳ ۱۰:۴۰

    «روشنفکری» مفهومی برآمده از جوامع مدرن است

    خسرو ناقد در کتاب «خردکشی: روشنفکران و انقلاب اکتبر» نوشته است: اگر عصر روشنگری را آغاز پی‌ریزی دوران مدرن در نظر بگیریم که در آن جهان‌نگری و نظام ارزشی و شیوه تفکر اروپائیان یکسره از نو شکل گرفت، شاید بتوان مفهوم «روشنفکری» را زائیده روح جنبش روشنگری دانست.

  • ۱۳۹۶-۱۱-۰۲ ۱۲:۴۰

    چگونه دیکتاتوری و روشنفکری هم‌آغوش می‌شوند؟

    وقتی متفکر در دامی می‌افتد که از آن دامن برچیده بود

  • ۱۳۹۶-۱۰-۳۰ ۱۲:۴۱

    ناتوانی جریان روشنفکری در ایران از ارائه فلسفه سیاسی منسجم

    جریان روشنفکری در ایران که تبلیغ فلسفه سیاسی مدرن را برعهده دارد، نه فقط ناموفق بوده است که با بحران مرجعیت سیاسی مواجه است. این بحران ریشه در مشکله عمیق تری با عنوان بحران فلسفه سیاسی دارد.

  • بابک احمدی ۱۳۹۶-۱۰-۲۳ ۱۱:۵۴

    بهزاد جامه‌بزرگ/ دربارۀ خدمت و خیانت بابک احمدی به تکوین اندیشۀ معاصر ایران؛

    ابرقهرمان نسل سوخته

    تألیف-ترجمه‌های بابک احمدی اگر در مقطعی به مصداق پادشاهی یک‌چشم در شهر کورها می‌توانست در عصر خود راهنمایی و ارشاد کند، امروزه نمی‌تواند چندان گره‌گشا باشد. آثار احمدی از نقطه‌ای که امروز در آن ایستاده‌ایم به‌طور جدی می‌تواند مورد نقادی قرار گیرد. «آشفتگی و بی‌معنایی»، ترجیع‌بند نقدهای بسیاری بوده است که طی دو دهۀ گذشته دربارۀ آثار احمدی نوشته شده است.

  • ۱۳۹۶-۱۰-۱۸ ۰۹:۲۰

    رضا مختاری: کشف حجاب؛ سیاست تجددخواهی غربی یا پُز روشنفکری

    رضا مختاری اصفهانی، پژوهشگر تاریخ به مناسبت هفدهم دی‌ماه برابر با سالروز واقعه کشف حجاب گفت: «محمدعلی فروغی» هم از جمله مخالفان کشف حجاب به شیوه اجباری بود. گویا یکی از دلایل کنار گذاشتن او اختلاف سلیقه در این موضوع بود.

  • ۱۳۹۶-۰۹-۲۷ ۱۶:۴۰

    روشنفکری نتیجه ناخواسته دانشگاه/ نسبت تفکر ایرانی با دانشگاه در گفت‌وگو با تقی آزادارمکی

    در ایران دانشگاه تابعی از نهاد سیاست یا دولت است. چون تابع است، متاثر از دستورالعمل‌ها و سیاست‌های نظام دانشگاه است؛ اما چگونه عمل می‌کند؟ به‌واسطه نیروهایی که در دانشگاه وجود دارد. به‌واسطه بوروکرات‌هایش، به تعبیری بوروکرات‌هایش عامل نظارت بر دانشگاه و دانشگاهی‌اند، تا دیگرانی یا نیروی بیرونی از دانشگاه.

  • انقلاب ۱۳۹۶-۰۸-۰۶ ۰۸:۰۲

    سهم روشنفکران در انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه؛

    انقلاب اکتبر و بلشویسم فرهنگی برای روشنفکران

    در فردای پس از رخداد انقلابی که به تعبیر تروتسکی «به آن خیانت شد»، تنها هنر و نویسنده‌ای مجال سخن و حق حیات یافت که به خدمت بلشویسم فرهنگی درآمد؛ لذا این امر بعد از انقلاب اکتبر یک نتیجۀ مشهود یافت، به‌این‌ترتیب که عمدۀ آثار نویسندگان و تولیدات هنری در ادبیات، فلسفه، نقاشی، نمایش، سینما و دیگر عرصه‌ها سویه‌ای به‌شدت سیاسی پیدا کرد.