روشنفکری دینی

کل اخبار:46

  • ۱۳۹۷-۰۴-۰۵ ۱۴:۰۰

    گذر از هیک به هایک/ نقش هایِک در اندیشه روشنفکران دینی

    پروژه‌ لیبرالیزاسیون در ایران اگر چه بر شانه های پوپر ایستاده بود اما با زبان جان هیک سخن می‌گفت. در این زمانه اما کاپیتالیزاسیون در ایران، با تأکید بر فون هایک مسیر متفاوتی را طی می کند.

  • ۱۳۹۶-۰۸-۱۶ ۱۲:۴۰

    روشنفکری دینی یعنی بازیافتن/معنای سلفی گری چیست؟

    میری دربرنامه گستره شریعت گفت: بازگشت در زبان فارسی ۲ معنا دارد؛ یکی اینکه برگردیم به سلف صالح ولی بازگشت در گفتمان روشنفکری دینی یعنی بازیافتن، پیدا کردن و بازجست معنا می‌دهد.

  • ۱۳۹۵-۰۹-۲۴ ۰۸:۰۰

    بررسی وضعیت روشنفکری دینی ایران در مقایسه با آسیا

    میزگرد «وضعیت روشنفکری دینی در ایران در مقایسه با آسیا» با حضور فرید العطاس و دکتر سید جواد میری در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می‌شود.

  • ۱۳۹۵-۰۶-۲۰ ۱۰:۲۰

    داوود فیرحی:راه روشنفکری دینی در سده اخیر را مهندسی معکوس کنیم

    فیرحی با تأکید بر اینکه دین و سیاست به تعبیر متفکران و اندیشمندان این حوزه دوقلوهای ناهم‌سازی هستند که به یکدیگر چسبیده‌اند ولی با هم جور در نمی‌آیند.

  • ۱۳۹۵-۰۶-۰۸ ۱۵:۲۰

    عبدالله نصری: آنچه در قرآن آمده صرفا ناشی از فرهنگ زمانه و دانش شخص پیامبر نیست

    عبدالله نصری گفت: بازتاب بسیاری از رویدادهای زمان پیامبر در قرآن، یا از باب رد آنها و یا از باب مثال و نتیجه گیری بوده است. بحث از فرهنگ زمانه، این نتیجه را نمی دهد که قرآن کلام خدا نیست.

  • احسان شریعتی ۱۳۹۵/۰۳/۲۹

    پاسخ‌های احسان شریعتی به انتقادهای مطروحه از علی شریعتی؛

    مدافعِ پدر

    شریعتی با تکیه بر یک میراث عرفانی ایرانی خراسانی و نیز آموزه‌های مدرن است که می‌کوشد نگاه دینی خود را پی بریزد. از همین منظر است که البته به سراغ نقد اسلام فقاهتی- حقوقی هم می‌رود و نیز سراغ دینداری عوام. اما این احکام چگونه به‌روز می‌شود؟ با یک تحول عمیق و شکل‌دادن پارادایمی جدید در فقه. تا وقتی این کار صورت نگرفته، ما دچار فقهی سنتی هستیم. او به رعایت فرم البته پایبند است اما می‌گوید ظواهر نمی‌توانند معنای مستقل داشته باشند.

  • ۱۳۹۵-۰۳-۱۷ ۱۶:۰۰

    درباره روشنفکری دینی

    سلسله‌سمینارهای «جامعه‌شناسان ایرانی و جامعه ایرانی» چندی است با هدف بررسی نسبت آرا و افکار جامعه‌شناسان ایرانی با جامعه ایرانی بحث خود را روی آثار غلامعباس توسلی، استاد جامعه‌شناسی قرار داده است.

  • نراقی ۱۳۹۵-۰۲-۲۶ ۰۹:۰۵

    نگاهی به کتاب «حدیث حاضر و غایب» به قلم آرش نراقی (۲)؛

    الهیات غیبت و مسئله‌ی قدیسه ترزا

    از تجربه‌ی ترزا می‌توان آموخت این است که ترزا به واقع یک قدیس یا یک عارف نبود، چون از آن آرامش روحی و انقیاد قلبی‌ای که عرفایی همچون مایستراکهارت، فرانسوا آسیزی، مولوی و یا عین‌القضات داشته‌اند بی‌بهره بوده است، اگرچه شکی نیست که انسانی خیرخواه و بشردوست و مهربان بوده است. کوتاه سخن آنکه نراقی علی‌رغم شروع فلسفی و نسبتاً علمی کتابش نتوانسته ادعاهایش را بر کرسی قبول بنشاند و برداشت او از الهیات غیبت انسجام علمی ندارد و نامستدل است.

  • ۱۳۹۴-۰۹-۰۹ ۱۲:۰۰

    نشست نقد و بررسی جامعه شناختی و فلسفی روشنفکری دینی برگزار می‌شود

    نشست نقد و بررسی جامعه شناختی و فلسفی روشنفکری دینی و ارتباط آن با آکادمی و رکود در علوم انسانی برگزار می شود.

  • ۱۳۹۴-۰۶-۱۸ ۱۴:۴۰

    قاسمی: در خوانش «روشنفکری دینی»، دین برای انسان است نه انسان برای دین

    علی قاسمی، شریعتی‌پژوه می‌گوید که از دیدگاه روشنفکری دینی، دین برای انسان است، نه انسان برای دین؛ و این مبنایی برای رویکرد به متن دینی است. اما باید دید نواندیشی دینی با تأخیری تاریخی و معرفتی درصدد طرح کدام مسائل و موضوع‌های تازه است که پیش از این مطرح نشده باشد؟

  • ۱۳۹۳-۱۱-۱۴ ۱۸:۳۰

    فراستخواه: جامعه همواره به روشنفکر نیاز دارد

    نخستین روز از همایش دو روزه شمع راه، بزرگداشت مهندس بازرگان در دانشگاه تهران برگزار شد. این همایش که به همت انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده فنی دانشگاه تهران برگزار می شد، کار خود را با پخش کلیپی از سخنرانی بازرگان پس از استعفا آغاز کرد. در ادامه مقصود فراستخواه سخنرانی خود را با عنوان «جریان شناسی روشنفکری دینی ایران» ایراد کرد.

  • محمد مجتهد شبستری ۱۳۹۳-۱۰-۲۸ ۱۱:۱۰

    نقدی بر اظهارات اخیر محمد مجتهدشبستری؛

    چالش داعش و پرسش‌های پیش‌رو

    پیشنهاد آقای شبستری برای حل چالش داعش، صرف‌نظر از مشکلات کلامی و فقهی و فلسفی، یک پیشنهاد لوکس، نخبگانی و غیرهمگانی است که حل معضل اقلیتی مشکوک و متوحش را به تغییر نظر اکثریتی آرام و مؤمن در باب بسیاری از مبانی دین خود موقوف می‌سازد./کسانی که می‌گویند برای حل مشکل مسلمانان باید اسلام یا اسلامیاتی جدید «تولید» کرد شبیه ساده‌دلی هستند که می‌گوید برای حل مشکل طلاق باید ازدواج را ممنوع کرد.

  • رضا داوری اردکانی ۱۳۹۳-۰۹-۲۶ ۱۰:۵۹

    رضا داوری اردکانی/نظری به روشن‎فکری دینی؛

    تکرار حرف‌های قرون شانزدهم و هفدهم اروپا را نباید نواندیشی دانست

    در این تردید نمی‌کنیم که در کشور ما روشن‎فکر دینی وجود دارد و کسانی هستند که به این صفت شناخته می‌شوند. گاهی هم به آن‌ها نواندیشان دینی می‌گویند، البته معنی نواندیشی دینی به‌درستی معلوم نیست؛ اما به‌هرحال روشن‎فکری دینی غیر از نواندیشی دینی است. شاید روشن‎فکری دینی در آغاز رنسانس نواندیشی بوده است؛ اما اکنون دیگر تکرار حرف‌های قرون شانزدهم و هفدهم اروپا را نباید نواندیشی دانست.

  • فنایی ۱۳۹۳-۰۸-۱۸ ۱۰:۴۶

    نقدی بر کتاب «اخلاق دین‌شناسی» ابوالقاسم فنایی/بخش پایانی؛

    ناکارآمدی معیارها برای تفکیک ظرف دین از مظروف آن

    چگونه است که به گمان فنایی «میوه‌های مدرنیته را نمی‌توان و نباید از ریشه‌های آن جدا کرد»، اما میوه‌های اسلام را می‌توان و باید از ریشه‌های آن جدا و منقطع ساخت؟ چگونه است که «ذبح اسلامی مدرنیته» خون حیات‌بخش در رگ‌های آن را می‌خشکاند، «اما ذبح مدرن اسلام» روح و گوهر آن را نمی‌میراند؟

  • ۱۳۹۳-۰۸-۱۵ ۰۹:۰۲

    احمد رهدار: نواندیشی دینی با روشنفکری دینی متفاوت است

    حجت الاسلام احمد رهدار طی مقاله ای در نشریه سوره اندیشه نوشت: نواندیشی دینی جریانی است که هر چند ناظر به مستحدثات بیرونی هست، اما نقطه عزیمتش برای حرکت، منطق درونی تحولات دینی است. خاستگاه روشنفکری دینی، جریان دینی نیست، بلکه جریان روشنفکری سکولار است. آن‌ها با اصالت دغدغه‌های مدرن پدید آمده‌اند و در مواجهه با چالش میان مولفه‌های عالم دین و عالم مدرن، راه حل‌هایی می‌دهند که این راه حل‌ها به نفع دین نیست.

  • فنایی ۱۳۹۳-۰۷-۲۳ ۰۷:۲۶

    نقدی بر کتاب «اخلاق دین‌شناسی» ابوالقاسم فنایی/ بخش سوم؛

    آیا باور فنایی درباره‌ی خردگریزی و خردستیزی درست است؟

    استناد به مقوله‌ی «دلیل مستقل»، نقطه‌ی اتکا و وجه افتراق محکم و مناسبی برای تفکیک احکام خردپذیر، خردگریز و خردستیز نیست؛ بگذریم از اینکه فنایی به جای لفظ «دلایل» که بر تکثر براهین و ادله اشاره دارد از واژه‌ی مفردِ «دلیل» استفاده می‌کند که این خود سبب سوءتفاهم و نوعی توهم می‌شود.

  • فنایی ۱۳۹۳-۰۷-۰۹ ۰۹:۵۲

    نقدی بر کتاب «اخلاق دین‌شناسی» ابوالقاسم فنایی/ بخش دوم؛

    تقلیل سنت عقلانی مسلمانان به رئالیسم خام

    فنایی هیچ‌گاه روشن نمی‌کند که دقیقاً مقصودش از عقلانیت سنتی چیست، او در راستای تبیین ویژگی‌های عقلانیت نظری جدید، عقلانیت علمی، عرفانی، فلسفی و دینی را از یکدیگر تفکیک می‌کند، چنان‌که در راستای تبیین عقلانیت عملی مدرن، عقلانیت اخلاقی را از عقلانیت اقتصادی و ابزاری جدا می‌سازد، اما وقتی او به سراغ عقلانیت سنتی می‌آید به‌یک‌باره از همه‌ی این تدقیق‌ها و تفکیک‌ها دست کشیده و یک‌باره و یک‌سره آن را به رئالیسم خام تقلیل می‌دهد.

  • فنایی ۱۳۹۳-۰۶-۳۰ ۱۱:۰۴

    نقدی بر کتاب «اخلاق دین‌شناسی» ابوالقاسم فنایی/ بخش اول؛

    فنایی و عدم پایبندی به استانداردهای تحقیق روشمند

    یکی از مباحث لازم برای آغاز نقد هر کتابی، بررسی تناسب و گویاییِ عنوان اصلی و فرعی آن با محتوا و فحوای کتاب است. به نظر می‌رسد که عنوان کتاب، وجه انتقادی و سلبی بخش عمده‌ای از اثر را منعکس نمی‌سازد. شاید بهتر بود که مؤلف محترم دست‌کم در قالب عنوان فرعی کتاب به رویکرد منتقدانه آن نسبت به آنچه فقه سنتی یا گاه اشاعره‌ی مدرن و پست‌مدرن می‌نامد به‌نحو مقتضی اشاره می‌کرد...

  • سید حسین نصر ۱۳۹۳/۰۶/۱۶

    گفتوگو با سیدحسین نصر؛

    روشنفکری دینی کاری برای سنت نکرده است

    اینکه این داده‌ها که روشنفکری دینی به معنای اروپایی‌اش بر آن استوار است بخواهد دین را متحوّل کند را سنّت‌گرایان قبول ندارند. این دین است که باید تعیین کند تحوّل فکری چه باشد نه اینکه تحوّل فکری از راه‌های گوناگون بیاید و سعی کند دین را طبق سیاق خودش تغییر دهد. اگر این چنین باشد آن فکری که می‌خواهد تحول ایجاد کند، خودِ دین است.

  • سلیمان حشمت ۱۳۹۳/۰۶/۰۱

    گفت‌وگوی تفصیلی رضا سلیمان‌حشمت با فرهنگ امروز؛

    تاملی در مفهوم روشنفکری

    مدرن دینی حقیقتاً نمی‌تواند متدین باشد. چرا؟ چون گفتیم مدرن اصالت را به انسان می‎دهد و می‎گوید انسان سوژه است. در نتیجه دین یک امر فرعی و تبعی به‌حساب می‎آید، کسی می‎تواند داشته باشد و کسی می‎تواند نداشته باشد؛ اما کسی که متدین است عالم را بر مبنای دین و دین‎داری می‎بینید.

  • شریعتی ۱۳۹۳-۰۵-۲۸ ۱۱:۳۹

    نقدی بر مقالۀ«شریعتی و زوال تفکر مفهومی در ایران»؛

    شریعتی منادی شور بی‌شعور نیست!

    چونان نویسنده‌ی محترم از تمدن‌سازی سخن می‌گویند که گویی شریعتی چون پتروس انگشتش را بر منفذ تولد تمدن ایرانی نهاده تا بیرون نریزد. باید پرسید حداقل طرف‌داران امتناع که هیچ‌گاه پیرو شریعتی نبوده‌اند چرا تا به حال این تمدن را شکوفا نکرده‌اند یا حداقل شمایی از آن ارائه نداده‌اند؟

  • روشنفکری دینی ۱۳۹۳-۰۵-۱۸ ۱۱:۰۹

    نگاهی به سیر تحولات گفتمانی روشنفکری دینی/ بخش دوم؛

    دین‌داری مدرن یا مدرنیته دینی!؟

    آن‌ها گرچه از صیانت دیانت سخن می­‌رانند، اما اگر نیک بنگریم و از منظری فوقانی به پروژه‌ی آن‌ها نظر کنیم، می­‌بینیم که گام‌به‌گام اسلام محمدی را لخت کرده و پیراهنی از تار و پودهای پارادایم حاکم بر تن آن می‌کنند. به تعبیر آقای اشکوری پروژه‎ی روشن‎فکران دینی «مدرن کردن اسلام» است، نه «اسلامی کردن مدرنیته»!

  • سروش ۱۳۹۳-۰۵-۱۴ ۱۱:۲۹

    نگاهی به سیر تحولات گفتمانی روشنفکری دینی/ بخش اول؛

    روشن‎فکری دینی: ظهور، تحول، بحران

    روشن‎فکران دینی در وهله‌ی اول در تلاشند تا قوانین اجتماعی، سیاسی دین که می‌بایست در جامعه‌ی دینی به اجرا درآیند را تاریخ‌گذشته و در حال حاضر بی‌فایده و ناعادلانه نشان داده و در وهله‌ی دوم، اِعمال هرگونه قوانین اجتماعی و سیاسی را منوط به رأی اکثری مردم می‌دانند.مبنای این تلاش، بیانیه‌ی حقوق بشر و اندیشه‌های لیبرالیستی و ترجیح آن‌ها بر قوانین اجتماعی، سیاسیِ دینی از جمله ولایت سیاسی و جزائیات است.

  • خسروپناه-ارمکی ۱۳۹۳-۰۴-۱۷ ۰۸:۴۲

    مناظرۀ عبدالحسین خسروپناه و تقی آزادارمکی؛

    پالایش عقب‌ماندگی روشنفکری دینی

    ما با یک غرب بدلی زیست می‌کنیم، به همین دلیل خیلی خوب نمی‌توانیم ساحت روشن‎فکری دینی را عرصه کنیم و مدرنیته را خوب پالایش کنیم. ما با غرب تقلبی و بدلی روبه‌رو هستیم، به دلیل اینکه موردی که مطهری و بازرگان و شریعتی بر اساس آن نزاع دارند این است که بازرگان با یک مورد پوزیتیویستی بدلی زیست می‌کند، مطهری و شریعتی با شبه‌مارکسیست زیست می‌کنند و علم به این صورت نیست. من نمی‌گویم این افراد تقلب کردند، بلکه یک تقلبی در حوزه‌ی روشن‎فکری سکولار و دانش وجود دارد.

  • ۱۳۹۳-۰۴-۰۹ ۱۲:۴۰

    پنجمین شمارۀ مجلۀ تصویری «دریچه» منتشر شد

    پنجمین شمارۀ مجلۀ تصویری «دریچه»، در سه بخش «گیشه»، «رویداد» و «گفت وگوی ماه» به موضوع «روشنفکری دینی» پرداخته است: آیا روشنفکری دینی رونق گذشتۀ خود را دارد؟ مهم ترین نقدهایی که به روشنفکری دینی می شود کدامند؟ آیا روشنفکری دینی نتیجۀ طبیعی تاریخ فکری ماست؟

  • سیدجمال-سیدجواد ۱۳۹۳-۰۳-۳۱ ۰۹:۱۳

    سیدجواد طباطبایی؛

    دربارۀ ميزان دانش سیدجمال و مسئلۀ پروتستانیسم اسلامی

    او نیز مانند آخوندزاده اطلاع چندانی از جنبش اصلاح دینی در اروپا نداشت و بیشتر از آن که دریافت درستی از پروتستانیسم و احتمال امکان آن در اسلام داشته باشد، با توجه به تصوری که از اهمیت و ضرورت اصلاح دینی در اسلام پیدا کرده و با تکیه بر اطلاع بسیار سطحی که از منابع روزنامه‌ای از نتایج اجتماعی پروتستانیسم به دست آورده بود، گمان می‌برد که پیشرفت‌های اجتماعی اروپا از پیامدهای اصلاح دینی است.

  • آرش نراقی ۱۳۹۳-۰۳-۲۶ ۰۹:۰۲

    نقدی بر نوشتۀ اخیر آرش نراقی؛

    روشنفکران در جایگاه شرق شناسان

    هدف از نوشتار حاضر، نگاهی تحلیلی– انتقادی به مقالۀ «دین در قلمرو مدنیّت: شرایط مشروعیت مدنی قانون دینی» و از خلال آن نقدی بر نحوۀ اندیشه‌ورزی طیف خاصی از جریان روشنفکری دینی است. پنهان نمی‌کنم که مسألۀ دوم هدف اصلی این نوشتار است و مقاله نراقی یک مصداق کافی برای پرداختن به این مقصود است.

  • آرش نراقی ۱۳۹۳-۰۳-۲۴ ۰۹:۱۳

    بحثی در نسبت اخلاق و روشن‌فکری دینی؛

    متافیزیک همجنس‌گرایی

    برخلاف تصور عده‌ای، اولاً، تلاش برای آشتی دادن اسلام و همجنس‌گرایی نه با نراقی آغاز شده و نه توسط او رشد و رمق خاصی یافته است؛ ثانیاً، بخش اعظم استدلال‌های نراقی اقتباسی ساده و مترجم‌گونه از حامیانِ مسیحی همجنس‌گرایی است که تلاش می‌کنند تا باور به کتاب مقدس و همجنس‌گرایی را سازگار سازند.

  • نجفی - فرهادپور ۱۳۹۳/۰۳/۱۱

    گفت‌وگو با مراد فرهادپور و صالح نجفی/ بخش دوم؛

    بحران روشنفکری دینی عمیق‌تر شده‌است

    سیر تاریخی روشنفکری دینی می‌گوید روشنفکری دینی از نوعی عرفان آمیخته به رادیکالیسم سیاسی شروع کرده است، اما به‌تدریج این جنبه‌ی رادیکال کم‌رنگ شده تا نهایتاً به معنویت رسیده است. حرکت از فانون به پوپر و از پوپر به رورتی یا ویتگنشتاین؛ به‌عبارتی‌دیگر، حرکت از رادیکالیسم به رفرمیسم و نهایتاً رسیدن به لیبرالیسم است.

  • روشنفکری دینی ۱۳۹۳-۰۳-۱۰ ۰۶:۱۸

    روشن‎فکری دینی و روش‌شناسی پسامدرن؛

    وقتی دین به مشق‌ شب کودکان شبیه می‌شود!

    به روایت روشن‎فکران دینی، بهترین فراورده‌ی پسامدرنیسم، میل به تأمل بیشتر است، تأمل در این مسئله که بنیادی وجود ندارد و به جای آن کثیری از خردها حضور دارد. اگر گفتمان دیوانگی می‌تواند از حاشیه به متن برگردد، پس سنت این موقعیت را می‌یابد که خود را عرضه کند و اسطوره می‌تواند به‌عنوان مهم‌ترین شالوده‌ی عرصه‌ی فرهنگ موضوعیت یابد.