تاریخنگاری

کل اخبار:148

  • احمد اشرف ۱۳۹۷-۰۷-۲۲ ۱۴:۰۲

    صوت/  بررسی انتقادی کارنامه علمی احمد اشرف (6)

  • جلال آل احمد ۱۳۹۷-۰۷-۰۷ ۱۰:۴۸

    نگین نبوی/ چگونه روشن‌فکران هویت خود را در تضاد با دولت تعریف کردند؟ (۲)

    ظهور «روشن‌فکر متعهد»

    روشن‌فکر بودن، بنا به تعریف، ضرورتاً برابر بود با کسی که اینجا و اکنون متعهد به جامعه است و نمی‌تواند «از زندگی روی برگرداند و در کلمات پناه بگیرد»، دانشور کلاسیکی که خودش را با پژوهش در گذشته قانع می‌کند، حتی ناشایسته‌تر شد. بنابراین تبدیل شد به یک مورخ یا دانشور که ‌گاه ابزاری برای فرار از مسئولیت در نظر گرفته می‌شد.

  • پل ریکور ۱۳۹۷-۰۷-۰۴ ۱۱:۱۳

    سخنرانی پروفسور پل ریکور در اسفند ١٣٧٣ در پژوھشکده حکمت و ادیان ؛

    تاریخ، خاطره، فراموشی

    در اینجا منظور از تاریخ هم تاریخ‌سازی است و هم تاریخ‌نویسی، تاریخ‌نویسی تا چه اندازه به ادامه تاریخ کمک می‌کند. به این دلیل که کسی که تاریخ را می‌نویسد، خود متعلق به موضوع علمی است که با آن سروکار دارد. به نظر من یک فیزیکدان به عنوان یک موضوع فیزیکی با علم فیزیک روبرو نیست، ولی تاریخ‌نویس خود در درون تاریخ قرار گرفته است. به همین دلیل داشتن یک عملکرد انتقادی برای او کار مشکلی است.

  • بیلفلد ۱۳۹۷-۰۶-۲۵ ۱۰:۲۶

    تبیینی از نحوۀ تاریخ‌نگاری مکتب بیلفلد؛

    از تاریخ اجتماعی به تاریخ جامعه

    تاریخ عمومی در مکتب بیلفلد واجد دو معناست: معنای اول اینکه در مطالعۀ گذشته باید تمام ابعاد واقعیت همچون جامعه، سیاست و اقتصاد مورد مطالعه قرار گیرد، چون واقعیت تاریخی قابل تقلیل به یکی از اضلاعش نیست و ذواضلاع بودن جزء ذات پدیدۀ تاریخی است. معنای دوم اینکه این مکتب در ابتدا خواهان آن بود که آنچه در تاریخ باید مطالعه شود، بعد عینی یا آفاقی و تجربی پدیده‌های تاریخی است، نه بعد انفسی یا ذهنی و هنجاری. ‌گرچه بعدها این بعد به تاریخ‌نگاری مکتب مذکور افزوده می‌شود.

  • ۱۳۹۷-۰۶-۲۵ ۱۰:۰۰

    همواره در نقل تاریخ یک سلسله در دوران‌های بعد تعصب و غرض‌ورزی مشاهده می‌شود

    حسن افشار می‌گوید: همواره در نقل تاریخ یک سلسله در دوران‌های بعد تعصب و غرض‌ورزی مشاهده می‌شود. به همین دلیل است که سال‌ها بعدتر، نویسندگانی پیدا می‌شوند که تلاش می‌کنند تاریخ سلسله‌های پیشین را فارغ از تعصب و غرض‌ورزی ببینند و ادوار گذشته را با دید واقع‌گرایانه‌تری می‌کاوند.

  • کمبریج ۱۳۹۷/۰۶/۲۱

    پاسخ جرج کلوسکو به پرسش‌های «فرهنگ امروز» درباب رویکرد مکتب کمبریج در تاریخ‌نگاری اندیشه؛

    آن‌ها در اشتباه‌اند!

    من از ایدۀ مجموعه‌ای از روش‌ها در تاریخ اندیشه حمایت نمی‌کنم. آنچه باید انجام شود، سؤالات معین و شرایط مشخصی است که باید مورد بررسی و پژوهش قرار گیرد. من با این ایده موافق نیستم که چارچوب‌های معینی وجود دارند که باید مورد استفاده قرار گیرند. به‌نظرم این مسئله بیش‌ازحد سخت‌گیرانه و انعطاف‌ناپذیر است. چنین چارچوب‌هایی بیش از آنکه سودمند باشند، به احتمال زیاد به خطا یا سردرگمی منتهی می‌شوند.

  • ۱۳۹۷-۰۶-۰۴ ۱۲:۴۰

    اعتضادالسلطنه در تاریخ نگاری نوین الگویی برای باقی مورخان شد

    زهرا امیری: اعتضادالسلطنه در شیوه تاریخ‌نویسی سنتی از اصل موضوع خارج می‌شد و بیشتر به فرعیات می‌پرداخت. این‌ها گرفتاری‌هایی است که در کتاب «اکسیرالتواریخ» دیده می‌شود که در بسیاری از موارد هم از جاده انصاف خارج می‌شوند. ولی وقتی تاریخ‌نگاری نوین در کنار سایر علوم از کشورهای اروپایی وارد ایران شد، تاریخ‌نگاری او خیلی متحول شد و اصلا او الگویی شد برای باقی مورخین که اغلب درباری بودند و شرح زندگی پادشاهان را می‌نوشتند.

  • داریوش رحمانیان ۱۳۹۷-۰۴-۳۰ ۱۱:۵۱

    صوت/  بررسی انتقادی کارنامه علمی احمد اشرف (۵)

  • مصطفی عبدی ۱۳۹۷-۰۴-۲۵ ۱۲:۵۶

    صوت/  بررسی انتقادی کارنامه علمی احمد اشرف (۴)

  • ۱۳۹۷-۰۳-۲۷ ۱۵:۰۰

    یادداشتی از استاد فلسفه دانشگاه کبلنر آلمان؛ راههای فرهنگ‌سازی تفکر/ گامهای عقلانی کردن جامعه و روابط اجتماعی

    باید تأکید داشت که اگر انسان جوهر تفکر در درونش نداشت و اندیشمند نبود، هیچ فرقی بین او با حیوانی که بر اساس جبر عمل می کند، وجود نداشت.

  • عبداللهیان ۱۳۹۷-۰۳-۱۹ ۱۲:۳۰

    صوت/  بررسی انتقادی کارنامه علمی احمد اشرف (۲)

  • ترابی ۱۳۹۷-۰۳-۱۲ ۰۱:۳۰

    صوت/  بررسی انتقادی کارنامه علمی احمد اشرف (1)

  • ۱۳۹۷-۰۲-۱۰ ۱۲:۲۰

    کتاب «درآمدی بر تاریخ نگاری ایرانی اسلامی» منتشر شد

    کتاب «درآمدی بر تاریخ نگاری ایرانی اسلامی» نوشته سیدابوالفضل رضوی به همت انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر شد.

  • ۱۳۹۷-۰۲-۰۴ ۱۰:۴۰

    تاریخ ایران بعد از اسلام به روایت تاریخ‌نگار نام‌آشنای ایران

    «تاریخ ایران بعد از اسلام» نوشته عبدالحسین زرین‌کوب از سوی موسسه انتشارات امیرکبیر به چاپ هجدهم رسید. این کتاب تلفیقی از تاریخ ترکیبی و تاریخ تحلیلی ایران در دوره اسلامی است.

  • عکاسی ۱۳۹۷-۰۱-۲۷ ۱۱:۰۵

    عکس چگونه می‌تواند در مقام یک داده و فکت تاریخی در اختیار مورخان قرار گیرد؟

    تاریخ‌نگاری با دوربین

    دو عنصر در عکس‌ها وجود دارد: استودیوم و پونکتوم. استودیوم بخشی از شناخت فرهنگی ماست که به ما در تفسیر معنای عکس کمک می‌کند. پونکتوم چیزیست که سخت بتوان تعریفش کرد؛ عنصری در عکس که بی‌درنگ موجد واکنش ما می‌گردد. بارت می‌گوید: من در جست‌وجوی پونکتوم در عکس نیستم بلکه این عنصر، خود از دل موضوع به چشم می‌خورد و برمی‌خیزد، مانند تیری مرا سوراخ می‌کند و بر من اثر می‌گذارد.

  • ۱۳۹۶-۱۲-۲۳ ۱۴:۴۰

    کتاب «مقدمه‌ای بر تاریخ‌نگاری انگاره‌ای و اندیشه‌ای» منتشر شد

    کتاب «مقدمه‌ای بر تاریخ‌نگاری انگاره‌ای و اندیشه‌ای» که شامل جستارهایی درباره تاریخ نگاری اندیشه در مطالعات اسلامی است از سوی انتشارات دانشگاه امام صادق(ع) چاپ و روانه بازار نشر شد.

  • هابرماس/ نولته ۱۳۹۶-۱۲-۰۵ ۱۰:۰۶

    بهزاد جامه‌بزرگ/ نگاهی به کتاب آشوویتس یکتا؛

    آشوویتس: «زیاده‌روی در امر موجه»؟!

    هابرماس اصرار داشت عرق شرم آشوویتس می‌بایست برای همیشه بر پیشانی آلمانی‌ها باقی بماند. پرواضح است که سخن گفتن از این شرم ماندگار مدنظر هابرماس با مشی ملی‌گرایانه نولته و دیگر مورخان ملی‌گرا نمی‌توانست همخوانی داشته باشد. نولته بر این باور بود که «شرم» مدنظر هابرماس با «تقصیر» مورد بیان یاسپرس متفاوت بود.

  • ۱۳۹۶-۱۱-۲۱ ۱۶:۰۰

    وقایع‌نگاریِ فراموشی در عصر مدرن

    صیامیان با اشاره به رابطه وقایع‌نویسی در دوران پیشامدرن که در فرهنگ تاریخ‌نگاری ایرانی با آن آشنا هستیم، می‌افزاید: وقایع‌نویسی در آن دوران با سنت دیوان‌سالاری یا سنت‌هایی علمی داشت که در رابطه با حوزه قدرت که توسط دبیران، منشیان و وزیران تولید می‌شد. از سوی دیگر حوزه‌های قدرت و تاثیرشان بر وقایع‌نویسی اجتماعی و فرهنگی، به طور مثال حوزه‌های علمیه یا تولیدکنندگان دانش، حائز اهمیت هستند.

  • ۱۳۹۶-۱۱-۱۸ ۱۴:۲۰

    کرباسی زاده مطرح کرد؛ واژه شناسی «انقلاب علمی»/ کوهن، انقلاب و تاریخ نگاری علم

    امیر احسان کرباسی زاده گفت: کوهن معتقد است برای اینکه انقلاب رخ دهد باید حتما یک پارادایم رقیبی باشد که نوید بخش حل مسائلی باشد که پارادایم حاضر  از حل آن ناتوان است.

  • ۱۳۹۶-۱۱-۱۸ ۱۱:۴۱

    نقد و جستاری بر تاریخ‌نگاری تاریخ شفاهی معاصر ایران

    نخستین نشست نقد و جستاری بر تاریخ‌نگاری تاریخ شفاهی معاصر ایران با عنوان «تاریخ شفاهی هاروارد» در مرکز اسناد و آرشیو ملی برگزار می‌شود.

  • ۱۳۹۶-۱۱-۰۷ ۱۵:۴۰

    تاریخ‌گذاری اسلامی و اثر پذیری تاریخ‌نگاری از ایرانی

    مجموعه مقالات همایش بین‌المللی میراث زبانی در دو جلد شامل بخش متون و کتیبه‌های دوره اسلامی و زبان و گویش رایج از سوی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری به چاپ رسید.

  • آبراهامیان ۱۳۹۶-۱۱-۰۷ ۱۵:۱۵

    یرواند آبراهامیان؛

    میراث چپ در تاریخ‌نویسی معاصر

    جنبش‌های چریکی معاصری که در ایران ظهور کردند، تاحدی به تاریخ مدرن توجه داشتند، اما متون اصلی آنان (نظیر اثر مسعود احمدزاده تحت عنوان «مبارزۀ مسلحانه: هم استراتژی هم تاکتیک» و کتاب «تاریخ سی‌سالۀ ایران» نوشتۀ بیژن جزنی و همچنین یادداشت‌های مصطفی شعاعیان) کمتر بر منابع اصلی و بیشتر بر منابع دست‌دوم، شایعات، منابع مستعمل و گرایش‌های سیاسی نویسندگان آن‌ها متکی بود. آنان در بحث‌وجدل، یدی طولانی داشتند، اما اطلاعات تاریخی‌شان اندک بود.

  • ۱۳۹۶-۱۰-۱۹ ۱۲:۰۰

    معرفی کتاب «تاریخ‌نگاری و عکاسی»

    کتاب «تاریخ‌نگاری و عکاسی» با گردآوری و ترجمه محمد غفوری توسط نشر آگه راهی بازار نشر شد.

  • ۱۳۹۶-۱۰-۱۶ ۱۲:۰۰

    استاد تاریخِ دانشگاه استکهلم در الزهرا: علوم انسانی، تاریخنگاری و ادبیات: مدارک، تئوری و تحول تاریخی

    استاد و پژوهشگرِ گروه تاریخِ دانشگاه استکهلم در سوئد، با عنوانِ «علوم انسانی، تاریخنگاری و ادبیات: مدارک، تئوری و تحول تاریخی» در دانشگاه الزهراء سخنرانی خواهد کرد.

  • ۱۳۹۶-۱۰-۱۰ ۱۴:۳۲

    تاریخ‌نگار و شاعری کُرد از جنس زن/ روایتی از مجسمه «مستوره اردلان» در سنندج

    مستوره اردلان، تاریخ‌نگارِ کردزبانِ ایرانی و از شاهزادگان خاندان اردلان، در سال ١١٨٤ هجری شمسی (١٨٠٥ میلادی) در شهر سنندج، مرکز حکومت اردلان‌ها چشم به جهان گشود.

  • معتضد ۱۳۹۶/۱۰/۰۶

    گفت‌وگوی فرهنگ امروز با خسرو معتضد؛

    مورخ عامه‌پسند نیستم!

    من احتیاجی به دفاع ندارم، چون هیچ نقطه‌ضعفی ندارم. من هیچ مقامی نمی‌خواهم، بارها دولت‌های مختلف آمدند و گفتند اما من قبول نکردم... من اصلاً دنبال مقام و جاه‌طلبی نیستم. به من پیشنهاد فلان اداره و وزارتخانه می‌شود، اما من در پی این‌ها نیستم. من بیکار نیستم، اگر تا ۲۰ سال دیگر هم زنده باشم کلی کار دارم... اینجا من از ۴ طرف در کتاب محصور شدم، بنابراین اهمیتی نمی‌دهم که دیگران چه می‌گویند.

  • ۱۳۹۶-۱۰-۰۴ ۱۵:۴۰

    راوی تاریخ مردم/ تاملی برتاریخ‌نگاری باستانی‌پاریزی

    باستانی‌پاریزی به معنای درست و دقیق کلمه مورخ مردم بود. او مورخ و نویسنده‌ای بود که متناسب با نیاز جامعه و دردها و مصائب توده‌های مردم قلم می‌گرداند. او گذشته را در خدمت اکنون می‌آورد». اهمیت این نکته هنگامی روشن‌تر می‌شود که به خاطر آوریم تاریخ‌نگاری ایرانی هم در دوران پیشامدرن و هم در روزگار جدید، هر یک به دلایل خود (که گاه مشترک هستند)، تحت سیطره نگاه دولت‌محور و نخبه‌سالار بوده و هست و به‌شدت سیاست‌زده.

  • باستانی پاریزی ۱۳۹۶-۰۹-۲۲ ۱۰:۵۰

    باستانی پاریزی و تاریخ‌نگاری عامه‌پسند:

    از کُت و سُمبه‌های پاریز تا گذرهای پَت و پهن تاریخ

    باستانی پاریزی جدای از حافظۀ بی‌نظیر و اندوخته‌هایی که در مطالعۀ تاریخ اجتماعی ایران داشت، روایت‌های عامه‌پسند را از هر جا و از هرکه می‌خواند و می‌شنید یادداشت می‌کرد و گاه بر مبنای همین روایت‌های به ظاهر معمولی و ساده، مقاله یا کتابی را در موضوع تاریخ اجتماعی می‌نوشت. او «خم‌وچم» جامعۀ ایرانی را خوب می‌شناخت و در بررسی تاریخ اجتماعی ایران بر روایت‌های عامه‌پسند عوام تکیه می‌کرد نه خواص فرهیختۀ کالج‌ها و سیته‌های اروپایی.

  • ۱۳۹۶-۰۹-۱۹ ۱۶:۰۰

    از ژرفاهای مغفول‌ تاریخ

    ما در فهم تاریخ قدیم خودمان به تعبیر لیوتاری اسیر کلان‌روایت‌هایی هستیم که متاسفانه در ذهن ما را بسته است؛ به عبارت بهتر این کلان روایت‌ها ما را اسیر قفسی کرده که ذهن مان امکان پریدن و پرسیدن ندارد. به همین دلیل زمانی که برخی موضوعات مطرح می‌شود، مسخره و مضحک می‌نماید. این نکته‌ای است که مردم نامه می‌خواهد از آن عبور کند.

  • تاریخ ۱۳۹۶-۰۹-۱۱ ۰۹:۴۵

    «ساختار نظام دانشگاه ایرانی» چه تأثیری در ناکام ماندن ظهور «پرسشگری تاریخی» در آموزش رشتۀ تاریخ داشته است؟

    پرسشگری تاریخی و دانشکدۀ ایرانی تاریخ

    دانشگاه از دل حکومتی که در حال مدرن شدن بود بیرون آمد و در این میان، تاریخ که پیش از آن «پیوند ناگسستنی» با دربار و حکومت داشت، همچنان درون نهاد دانشگاه این ارتباط و پیوند را در دنیای «در حال مدرن شدن ایرانی» نیز حفظ کرد و تا امروز که دانشگاه و دولت به‌عنوان ابربوروکراسی درهم تنیده شده‌اند، این ارتباط میان حکومت و رشتۀ تاریخ برقرار و باقی است.