روانکاوی

کل اخبار:46

  • صنعتی ۱۳۹۷/۰۸/۲۲

    گفت ‌و گو با محمد صنعتی در موضوع تفکر فلسفی در ایران؛

    مقابله با تاریخ نخ‌نما

    آیا ما جرات داریم که بر شاهنامه نقد بنویسم؟! آیا جرات می‌کنیم بر حافظ نقد بنویسیم؟! خیر! زیرا شاهنامه و دیوان حافظ و مثنوی معنوی برای مردم ایران مقدس‌ هستند! این طور نیست؟! من باید یک جا بتوانم این حرفم را بزنم که چرا نمی‌شود، شاهنامه و حافظ و مولوی و عطار را تحلیل نقادانه کرد؟ سانسور روشنفکری ما گاه سختگیرترتر از سانسور حکومتی است!

  • فروید ۱۳۹۷-۰۶-۰۴ ۱۲:۴۸

    شهریار وقفی پور؛

    فروید و فهمِ هنر

    فروید در مقاله میکل آنژ ستایش شدیدش را به نوشته های انتقادی مورخی هنری نثار می کند، مورخی که اولین بار تحت نامِ ایوان لرمولیف شناخته بودش، و همین جا باید متذکر شد که این ستایش، موردی بیش از علاقه ای محدود و گذراست. فروید بعداً کشف کرد که این نامِ مستعار، هویت جیووانی مورلّیِ بزرگ، یعنی بنیانگذار خبرگیِ علمی، را پنهان می کرد. در آن زمان مورلی بود که بیش از هر کس دیگر مایه بدنامیِ مقوله «محتوای معنوی» در هنر را فراهم آورد.

  • مرگ ۱۳۹۷-۰۵-۲۴ ۱۱:۰۵

    روانکاوی مفهوم مرگ؛

    پدر و مرگ: آفرینندگان هستی آدمی

    ادبیات عرفانی ما و سایر ملل پر است از توصیه های ترک دنیا و سخت گیری به خود برای بهره مندی از زندگی جاویدان در آخرت. و این همان همانند سازی با مرگ است و یا به عبارت قرآن: خوردن مرگ! و چه زیباست که این خوردن مرگ و خوردن پدر با هم تداعی می‌شوند. فروید در توتم و تابو به زیبایی هر چه تمام تر خوردن پدر را توسط پسران قبیله اولیه به عنوان راهی آدم خوارانه برای درونی سازی پدر توصیف نموده است.

  • جهانی شدن ۱۳۹۷-۰۵-۰۱ ۱۴:۴۴

    نقدی روانکاوانه بر مسئله جهانی‌شدن (۱)؛

    روح استعمارگری فرهنگی در قالب جسم ایرانی‌

    در دوران پسااستعماری دیگر نمی‌توان انتظار داشت که دولت‌ها به کشورهای پرقدرت لشکرکشی‌ کنند و آنجا را غصب کرده و مردمش را به بردگی بگیرند و فرهنگ خود را در آنجا مستقر کنند، بلکه این بار خودی‌ها در قالب آواتارها (اشاره به فیلم جیمز کامرون) استعمار را از طریق رسانه‌ها به درون مرزوبوم‌های کشورهای خودشان و این بار تحت لوای «جهانی‌شدن» یا «دهکدۀ جهانی»‌ می‌برند.

  • روانکاوی ۱۳۹۷-۰۴-۲۵ ۱۱:۵۷

    تاملاتی پیرامون وظیفه روان کاوی؛

    درماندگی و اخلاق

    چیزی که انسان حس می کند، شکست و ناتوانی است. حس این که هیچ ارزشی ندارد، حس هیچی بودن، حتی حس خجالت، حس این که نمی داند مسیر کجاست، جهت زدودگی، و به خصوص ترس. آیا ترس علامت درماندگی نیست؟ می توانیم بگوییم ترس قدمی بیرونی تر است، یعنی وقتی انسان دارد از درماندگی خارج می شود.

  • ۱۳۹۷-۰۴-۲۳ ۱۶:۲۰

    در باب مفهوم غریزه

    «کودکی را می‌زنند» گزیده‌ای از مقالات بالینی روانکاوی فروید گردآوری و ترجمه مهدی حبیب‌زاده در نشر نی به تازگی منتشر شده است.

  • ۱۳۹۷-۰۴-۰۶ ۱۶:۲۰

    بررسی معنا، تاریخچه و سیر تحولات مفاهیم روانکاوی

    کتاب «زبان روانکاوی» که قرار است با ترجمه گروهی از مترجمان ایرانی منتشر شود، به تفصیل به بررسی معنا، تاریخچه و سیر تحولات مفاهیم روانکاوی می‌پردازد و ذیل هر مفهوم به بسیاری از متون فروید که آن مفهوم در آن‌ها به کار رفته ارجاع می‌دهد.

  • ۱۳۹۷-۰۳-۳۰ ۱۰:۴۰

    گزیده‌ای از مقالات روان‌کاوی فروید منتشر شد

    کودکی را می‌زنند (گزیده‌ای از مقالات بالینی روان‌کاوی) زیگموند فروید با ترجمه مهدی حبیب‌زاده به همت نشر نی منتشر شد.

  • جامعه ۱۳۹۷-۰۳-۲۱ ۱۱:۱۹

    سخنرانی حسین پاینده در نشست روانکاوی و تحلیل‌های کلان اجتماعی (۲)؛

    سازگاری روانکاوی با تحلیل‌های کلان اجتماعی

    فروید جامعه مدرن را سرکوبگر می‌داند چون فرد را ملزم می‌کند که اختیار خود را به جامعه بدهد. به بیان دیگر، تمدن آن جایی شکل می‌گیرد که این تفویض اختیار با توافق و تمکین فرد انجام شود. پس به اعتقاد فروید تمدن آزادی را به ارمغان نمی‌آورد، بلکه برای فرد این شرط را می‌گذارد که تو، اگر در جامعه ادغام شوی و استلزام‌های این ادغام را قبول بکنی، می‌توانی آزادی و شادکامی داشته باشی.

  • حسین پاینده ۱۳۹۷-۰۳-۰۸ ۱۱:۲۴

    سخنرانی حسین پاینده در نشست روانکاوی و تحلیل‌های کلان اجتماعی (۱)؛

    روانکاوی، درمان فرد یا اجتماع؟

    اگر جامعه‌شناسی را شکلی از روان‌شناسی بدانیم، به طریق اولی می‌توانیم این گزاره را مطرح کنیم که روانکاوی یک جور روان‌شناسیِ اجتماعی است. برای نمونه، عقده‌ی اُدیپ را در نظر بگیرید. این عقده یک پدیده بینافردی است. برای شکل گرفتن عقده‌ی اُدیپ باید یک گروه سه‌نفره وجود داشته باشد. در واقع مطابق با سناریوی فرویدی، هر مرحله از رشد روانی‌ـ‌جنسیِ فرد، توأم با فرایندهای اجتماعی رخ می‌دهد.

  • ۱۳۹۷-۰۳-۰۲ ۱۴:۴۰

    درسگفتار «سرمایه‌داری و روانکاوی» برگزار می‌شود

    درسگفتار «سرمایه داری و روانکاوی» با تدریس عادل مشایخی در موسسه پرسش برگزار می‌شود.

  • هانکه ۱۳۹۷/۰۲/۲۹

    گفت‌وگوی فرهنگ امروز با دکتر محمد صنعتی (۲)؛

    تحمل دیدن سینمای خشن هانکه را ندارم

    درباره‌ی سینمای خشن در این حد از خشونت، چه سینمای هانکه باشد، چه سینمای برادران کوئن یا کارگردان‌های هالیوودی یا غیرهالیوودی باشند که می‌خواهند خشونت را به‌شدت در وحشتناک‌ترین شکلش نشان ‌دهند، باید بگویم خیلی تحمل دیدنش را ندارم. البته آن‌ها مدعی هستند که می‌خواهند واقعیت را به همان شکل که رخ داده است نشان دهند، ولی بیشتر برای ایجاد هیجان، واقعیت‌های اغراق‌آمیز خلق می‌شود که بتواند سرمایه را با سود برگرداند.

  • صنعتی ۱۳۹۷/۰۲/۲۴

    گفت‌وگوی فرهنگ امروز با دکتر محمد صنعتی (۱)؛

    روان‌کاوی سینمای ضدروان‌کاو

    الآن ضدقهرمان، جای قهرمان را گرفته یا تفاوت اساسی با هم ندارند. هر دو آن‌ها به‌شدت خشن‌اند؛ یا آزار می‌دهند و می‌کشند، یا گاهی هم ممکن است در انتها خودکشی ‌کنند. مثل معلم پیانویی که انگار خشونت را در هنر خودش «والایش» داده، ولی با این حال، در زندگی خودش مشکلات و تضادهای درونی‌اش حل‌ نشده و دچار بحران است. در اینجا، بحران در وجود خود این معلم پیانوست.

  • قوی سیاه ۱۳۹۷-۰۲-۰۹ ۱۰:۲۷

    نگاهی روان کاوانه به فیلم قوی سیاه؛

     زندگی هنری یک بیمار اسکیزوفرن

    خنثی کردن یا محو کردن اسم پدر که در واقع castration یا اختگی را محو کرده و از بین می‌برد، باعث می‌شود که سوژه در خدمت مطلق گرایی مادر باشد. در نتیجه زندگی سوژه می‌شود، یا مطلق بودن یا هیچ، و چیزی بین این دو نیست. در فیلم قوی سیاه، نینا، شخصیت اصلی، برای این که بتواند با جامعه ارتباط برقرار کند، هیچ چاره‌ای جز این ندارد که به ماشین آرمانی-مطلق مادرش تبدیل شود.

  • ۱۳۹۶-۱۲-۲۳ ۱۳:۲۰

    محمد صنعتی: ورود روانکاوی به ایران و ارتباط یافتن آن با ادبیات/ از فروید تا کلمات هدایت

    سوءاستفاده ویرانگر و پرخاشگرانه و نه استدلالی در نقد ادبی شاید یکی از عللی بود که نویسندگان و روشنفکران ایران را تا چند سال پس از انقلاب از تحلیل‌های روانکاوی رویگردان و در برابر آن مقاوم کرده بود.

  • ۱۳۹۶-۱۲-۰۶ ۱۳:۰۰

    زیگموند فروید: گزیده‌ای از مطالب پراکنده

    تاکنون درباره فروید حرف‌های موافق و مخالف و علمی و شبه‌علمی بسیاری مطرح شده است. اما جدای از این قضاوت‌های مثبت و منفی، راز ماندگاری فروید در چیست؟

  • سیاوش ۱۳۹۶-۱۰-۰۵ ۱۱:۰۷

    سیدحسین مجتهدی:

    نگاهی روان‌کاوانـــــــه به اسطوره‌ سیاوخـــش

    در این نوشتار، در داستان سیاوخش، عناصر اسطوره و درام در این کهن داستان ایرانی استخراج و استنباط گردید و بر پایه‌ی قسمت نخست از جنبه‌ی روان کاوانه بازخوانی و تفسیر شد و مولفه‌های محورین روان کاوانه‌ای چون عقده‌ی ادیپ، پدر کشی ( نیز پسر- برادرکشی) کهن تخیل ها، ردیادها، سازوکارهای دفاعی روان، پایگاه‌های روان، روابط بین فردی و جایگاه‌های روان شناختی، اختگی، نمادها و نام‌ها رویاها بر بنیاد متن روایت شاهنامه مورد بحث و تفسیر قرار گرفت و با نگاهی تطبیقی همگرایی‌ها و واگرایی‌های (شکلی نه محتوایی) آن در دو فرهنگ بررسی شد.

  • ۱۳۹۶-۰۳-۱۷ ۱۵:۰۰

    چاپ اثری از آلیس میلر روانکاوی ضد فروید

    آلیس میلر، نویسنده کتاب «درام کودک با استعداد بودن»، روانکاوی است که با عدول از روانکاوی فرویدی، شیوه او را برای پاسخگویی به ترومای کودکی (روان زخم) ناکارآمد دانست و آن را کنار گذاشت. وی درپی پژوهش‌های گسترده‌اش دریافت که سرکوب احساسات و بدرفتاری با کودکان دلیل اصلی اختلالات روانی افراد است.

  • ۱۳۹۶-۰۳-۰۲ ۱۴:۰۰

    پدیدارشناسی روان

    یاسپرس در کتاب آسیب‌شناسی روانی عمومی درباره روان‌درمانی همان تحلیل روش و همان معیارهای فلسفی‌ای را به کار می‌برد که در مورد کل روان‌پزشکی مطرح می‌کند. او از دو منبع خارج از روان‌پزشکی استفاده کرد که تأثیر بسیاری در کارش داشت: یکی پدیدارشناسی فلسفی هوسرل و دوم روان‌شناسی نظری دیلتای.

  • ۱۳۹۵-۰۹-۲۲ ۱۱:۰۰

    چشمان تیغ‌خورده سینما و سوژه‌های خط‌خورده روانکاوی

    متن زیر نگاهی دارد به کتاب شب بی‌پایان؛ روانکاوی و سینما: دو تاریخ موازی.

  • ۱۳۹۵-۰۷-۲۸ ۱۵:۴۰

    درسگفتارهای «روانکاوی دین» برگزار می شود

    درسگفتارهای «روانکاوی دین» با تدریس قاسم پورحسن در اندیشگاه فرهنگی کتابخانه ملی برگزار می شود.

  • صنعتی ۱۳۹۵-۰۶-۲۸ ۱۰:۳۲

    جوابیه‌ای به مصاحبۀ دکتر محمد صنعتی در شمارۀ نهم «فرهنگ امروز»؛

    در ایران به‌وارونه رویکرد لکانی را به نابالینی بودن متهم می‌کنند

    دکتر صنعتی می‌گوید«...روان‌کاوی لکانی از کار بالینی فاصله گرفته و بیشتر می‌باید آن را گونه‌ای فلسفه که به امر اجتماعی و زبان نظر دارد، دانست.» ولی می‌دانیم که با ورود روان‌کاوی به سدۀ بیستم به واسطه تجربیات بالینی فروید، نقد ادبی، سینما، فلسفه و جامعه‌شناسی کاملاً دگرگون شدند. به همین‌گونه، نمی‌توان از دوستداران فلسفه، ادبیات، سینما، و... خواست که به روان‌کاوی لکانی دست‌اندازی نکنند. هرچند در استفادۀ کاربردی از روان‌کاوی لکانی در زمینه‌های نابالینی، درون‌مایۀ آن سخت تحریف شده و جز پوسته‌ای بی‌مغز از آن چیزی نمی‌ماند.

  • نوربرت الیاس ۱۳۹۵-۰۴-۱۲ ۰۹:۴۲

    بحثی در باب کتاب «فرایند متمدن شدن» نوربرت الیاس؛

    متمدن شدن؛ فرایندی در مسیر تعادل

    مسیر اصلی که در فرایند متمدن شدن پیموده می‎شود، تغییری است در تعادل بین محدودیت از جانب دیگران (بیرونی) و خویشتن‎داری؛ تحول استانداردهای اجتماعی رفتار و احساسی که به برایی خویشتن‎داری متعادل‎تر، همه‌جانبه، پایدار و تفکیک‌یافته انجامید و قلمرو به‌رسمیت‌شناسی متقابل میان افراد را افزایش داد.

  • لکان ۱۳۹۵-۰۳-۰۴ ۱۰:۰۲

    پاسخ منتقد کتاب فرهنگ مقدماتی اصطلاحات روان‌کاوی لکانی به جوابیه مولف آن(۱)؛

    پاسخ‌نما به‌مثابه انحراف مضاعف

    کار ایشان را انشانویسی نامیده‌ام. نه از سر توهین، برعکس ایشان معنای واژگانی را که به‌کار می‌برم می‌دانم. انشانویسی تئوریک ویژگی‌هایی دارد که همه در کار ایشان موج می‌زند. انشا تنش ندارد؛ همه‌چیز در نهایت در دل همزیستی مسالمت‌آمیزی حل می‌شود. (عوام‌پسندی تئوریک) انشا خاطره تعریف می‌کند تا به خیال انشانویس استدلالی برای ادعا طرح کرده باشد. انشا مدعی روش علمی تفسیر است اما بی‌هیچ روش و چارچوب علمی.

  • فروید ۱۳۹۵-۰۳-۰۱ ۱۱:۰۱

    درآمدی بر پرسش از «شرایط امکان» مطالعات روان‌کاوی در ایران (۲)؛

    گشودن دروازه‌های «دنیای جدید»

    ترجمه‌ی استریچی تا اطلاع ثانوی همچنان اصلی‌ترین دستگیر ما در ایران در مسیر درک نظریه‌ی فرویدی‌ است. این به وضوح نشانمان می‌دهد چگونه طرح این پرسش که فروید را چگونه و با چه زبانی باید فهم/تفسیر/ترجمه کنیم به نتیجه‌ای منجر شد که تأثیری دیرپا و شاید نازدودنی بر گسترش روان‌کاوی و طرز تلقی نسبت به آن در بخش عمده‌ای از جامعه‌ی علمی گذارد. اهمیت همین پرسش است که تمامی این داستان را به وضعیت و مشکل امروز ما مرتبط می‌سازد: مشکل موضع ما نسبت به فهم/تفسیر/ترجمه‌ی فروید!

  • فروید ۱۳۹۵-۰۲-۲۷ ۰۸:۳۸

    درآمدی بر پرسش از «شرایط امکان» مطالعات روان‌کاوی در ایران (۱)؛

    ترجمه در اتاق درمان

    ما، بسته به نوع مواجهه‌ی خود با سنت فکری و افق معنایی که آثار بنیان‌گذار روان‌کاوی از دل آن برخواسته است، تفسیر/ترجمه/فهم متفاوتی از روان‌کاوی به دست خواهیم داد؛ از همین روست که امروزه به وضوح از فروید آلمانی، انگلیسی و فرانسوی سخن می‌رود و به همین جهت، در گستره‌ی بحث و «پژوهش» ما هر سؤالی در باب اسباب، لوازم و شرایط مطالعه و فهم روان‌کاوی، پیشاپیش و در اساس پرسشی پیرامون «ترجمه» است.

  • لکان ۱۳۹۵-۰۱-۲۸ ۰۸:۲۴

    پاسخ مترجم کتاب فرهنگ مقدماتی اصطلاحات روان‌کاوی لکانی به مقاله «خنثی‌سازی اندیشه‌ی انتقادی»؛

    نقد به‌مثابه ترور فرهنگی: تبارشناسی پایان‌های زوال

    نمی‌دانم به چه شیوه‌ای می‌توان «تأخیر عجولانه‌ی» متن «خنثی‌سازی اندیشه‌ی انتقادی» را پاسخ داد چراکه نگارنده گمان بر نقد و نوشتاری نقادانه دارد که گاهی با تمام سعی‌ای که می‌توان در جدیت خوانش داشت، مضحک می‌نماید، چراکه برداشت‌های تقلیدی و تکراری خود را در «به ظاهر» نقد عرفان به «تصویری از عرفان» نسبت می‌دهد.

  • لکان ۱۳۹۴-۱۲-۰۲ ۰۹:۵۴

    نقدی بر مقایسه روانکاوی لکانی با عرفان و شعر ایرانی؛

    خنثی‌سازی‌ اندیشه‌‌‌ی انتقادی

    کوشیده می‌شود میان تاریخ اندیشه در ایران و تاریخ اندیشه در غرب، بدون توجه به زمینه و شرایط دو وضع گسسته از هم، پیوندی برقرار شود که هر دو را یک‌سان بینگارد. این پیوسته‌سازی گسستگی‌های تاریخی میان دو میدان نظری متفاوت، چیزی جز جعل تاریخ هر دو نیست. در این وضعیت، «نقد» به جای فعالیتی عریانگر، با قبض مفاهیم انتقادی و هم زدن آن با مُشتی فرض نخ‌نما و چاشنی چند شاهد مثال از مولوی و دیگران، به گزارشی بی‌خاصیت می‌ماند که خود را در پس جادوی آکروبات و جذابیت هم‌زمان جا زدن با غرب می‌پوشاند.

  • ژیژک ۱۳۹۴-۱۱-۲۴ ۰۸:۳۲

    نگاهی به سمینار سال ۲۰۱۰ بین آلن بدیو و اسلاوی ژیژک؛

    آیا لکان پادفیلسوف است!؟

    این بدیو است که دیدگاه‌های دوست خود را به چالش می‌کشد؛ به نظر او ژیژک پادفلسفه را با فلسفه‌ی انتقادی یا نقد خلط کرده! و این‌ها دیدگاه‌های یک‌سانی نیستند. سؤال موضع پادفلسفی محدوده‌های تفکر عقلانی آن‌طور که کانت می‌گفت، نیست، بلکه چیز رادیکال‌تری است که تجربه را بالاتر از تفکر عقلانی می‌نشاند.

  • ۱۳۹۴-۱۱-۰۴ ۱۴:۱۵

    نمایش و تحلیل روان کاوانه فیلم طلسم شده برگزار می شود

    نمایش و تحلیل روان کاوانه فیلم طلسم شده در مرکز سیاووشان برگزار می شود.