روشنفکر

کل اخبار:65

  • انگلیس ۱۳۹۷-۰۵-۲۲ ۱۰:۳۱

    مروری جدید بر کتاب منتقدان فرهنگ؛

    راه‌حل روشنفکرانه برای «مسئلۀ فرهنگ انگلیس»

    نگاه روشنفکران ادبی و هنری رمانتیک قرن نوزدهم به فرهنگ (برخلاف اسلافشان) نگاهی غالب شد؛ نگاهی که به نقش هنرمند در جامعه می‌پرداخت. آن‌ها رسالت خود را در حفظ فرهنگ انگلستان و غنا بخشیدن به آن در روند مدرنیته می‌دانستند و مشکلات فرهنگی، آموزشی و اجتماعی جامعه را بر اساس ادراک خود از جامعۀ آن زمان تحلیل می‌کرد.

  • ۱۳۹۷-۰۳-۲۹ ۱۷:۰۰

    بررسی اندیشه دکتر علی شریعتی در گفت‌وگو با داوود فیرحی: شریعتی؛ متفکر دوران گذار

    انقلاب پشت انقلاب رخ نمی‌دهد؛ بنابراین متفکری که متفکر انقلابی است، در پساانقلاب باید از آن تفسیر کرد. ما نمی‌توانیم روشنفکری داشته باشیم که منادی انقلاب باشد. ما باید روشنفکری داشته باشیم که منادی اصلاح باشد که بگویید چه‌کار باید بکنیم. هیجان اصلاح کم است. بنابراین در آن تبدیل‌شدن روشنفکر به یک قهرمان-مثل شریعتی- خیلی سخت است.

  • ۱۳۹۷-۰۲-۱۶ ۱۳:۴۰

    فیلسوف بود/ شهیدمطهری و فلسفه در گفت‌ وگو با علی‌اکبر احمدی‌ا فرمجانی

    البته با مسامحه و توسع می‌توان ایشان را روشنفکر دینی هم خواند؛ کما اینکه برخی غزالی و حافظ را هم با مسامحه و توسع روشنفکر دینی خوانده‌اند. این کار اشکالی ندارد اگرچه به نظر من باید کاربرد این اصطلاحات به نحو جدی‌تر و دقیق‌تر باشد.

  • ابن خلدون ۱۳۹۷-۰۱-۲۶ ۱۰:۳۳

    بهزاد جامه‌بزرگ/ آیا پاسخ‌گویی به مسائل امروزین علوم انسانی و اجتماعی با تفسیر ابن‌خلدون ممکن است؟

    چراغ جادوی «مقدمه»

    تولید و تکثیر آثار پرشمار از جانب اندیشمندان جهان اسلام در فضای دانشگاهی و روشنفکری پیرامون اندیشۀ ابن‌خلدون در قیاس با سایر چهره‌های حاضر در تاریخ تفکر و تمدن اسلامی را نمی‌توان رخدادی از سر تفنن و یک مد فکری و ژست روشنفکرانه در جهان اسلام قلمداد کرد. این توجه و تأمل دربارۀ ابن‌خلدون حاکی از یک احساس نیاز است، احساس نیاز به مرجعی الهام‌بخش برای طرح پرسش‌هایی که پس از سده‌ها غفلت رفته‌رفته ذهن اهل‌نظر و تفکر این بخش از جهان را در مواجهه با تمدن جدید غرب درگیر خود می‌کند.

  • ابراهیم گلستان ۱۳۹۶/۱۲/۱۴

    گفت‌وگو با ابراهیم گلستان در مورد روشنفکران معاصر ایرانی؛

    حرف‌زدن مکافات دارد

    باور کنید که من کوچک‌ترین اعتقادی به «شاملوی بزرگ» که می‌گویند، ندارم. آقای دولت‌آبادی به‌جان عزیز خودم، زحمت می‌کشد، خیلی می‌نویسد که به‌قولی ارزش دارد، ولی اینها در حد درک شرایط اجتماعی نیستند جز درک اینکه فلان کار بد و فلان کار خوب است.

  • ۱۳۹۶-۱۰-۰۹ ۱۵:۰۰

    غیر از جلال و شریعتی روشنفکر نمی‌شناسم/ غرب در حال افول است

    ابراهیم فیاض، استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه روشنفکر کسی است که در چندین حوزه مطالعه کند، گفت: کارِ روشنفکر این است که با فضای جامعه درگیر شود.

  • سیاوش جمادی ۱۳۹۶/۰۳/۱۶

    گفتاری از سیاوش جمادی؛

    خواندن؛ گذشته، حال و آینده

    امروز با ظهور اینترنت و رسانه‌ای به وسعت انتشار در جلب مشارکت انبوه، این امکان برای خوانندگان هم وجود دارد که اظهارنظر کنند؛ این اظهارنظر و به تبع آن نقد نویسندگان، مقام علمی نویسنده را کاهش می‌دهد و دیگر همچون گذشته مرکزیت ندارد. روشنفکرانی چون سارتر و کامو روشنفکرانی بودند که در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ خیلی مرید پیدا کردند، اما امروز روشنفکری چیزی است که سرشکن شده، محو شده است و مشارکت بین‌الاذهانی عظیم با آینده‌ای نامعلوم در حال وقوع است.

  • ۱۳۹۶-۰۲-۱۲ ۱۰:۲۰

    تقابل روشنفکران رادیکال با اتحادیه‌های کارگری حزب توده

    رهبران حزب توده تصمیم گرفتند از صنعت نفت، کناره گیرند. در عوض بین کارگران غیرنفتی، چون رفتگران، لایروبان قنات، رانندگان تاکسی، نخ‌ریسان و شاگردان نانوایان، اتحادیه‌های محلی تشکیل دهند. گروهی از روشنفگران رادیکال آبادان، ناراضی از این تصمیم حدود ۲۰۰ نفر از کارکنان شرکت نفت ایران و انگلیس را در «اتحادیه کارگران ایران» گردآوردند.

  • ۱۳۹۵-۱۱-۱۱ ۱۲:۰۰

    فقدان یک روشنفکر متعهد معاصر

    اسلامیه با نوشتن «رستم و سهراب» فقط یک نمایش‌نامه ننوشته بود بلکه داشت فرضیه‌ای را درباره یکی از مهم‌ترین متون تاریخ ادبیات ایران طرح می‌کرد و بر روی مقدمه این نمایش‌نامه خیلی کار کرده بود.

  • ۱۳۹۵-۱۱-۰۹ ۱۱:۴۰

    احسان شریعتی: شریعتی به مثابه روشنفکری پسااستعماری به ما چه می‌آموزد؟

    احسان شریعتی گفت: شریعتی به مثابه روشنفکری پسااستعماری با ملاحظه جغرافیایی حرف می‌آموزاند که مای ایرانی مسلمان دو زمان داریم؛ زمان اجتماعی و زمان تقویمی.

  • ولین ۱۳۹۵-۱۰-۲۸ ۱۰:۱۲

    آیا روشنفکران باید در سیاست مداخله کنند؟

    ریچارد ولین؛ جدال با مرده‎ریگ فاشیسم در عصر حاضر

    نکتۀ اصلی در نقد پست‌مدرنیسم این است که خصومت آن علیه «خرد» و «حقیقت» از لحاظ فکری غیرقابل دفاع و از لحاظ سیاسی دچار ضعف است. عدم اطمینان آن به منطق و مباحثه اغلب به شدت افراطی است که این امر، دل‌مشغولانش را دچار آشفتگی و سوگیری می‌کند که هم از لحاظ اخلاقی و هم سیاسی غیرقابل دفاع باقی می‌ماند.

  • کتاب بار مسئولیت ۱۳۹۵-۰۸-۲۶ ۰۰:۵۷

    بار مسئولیت بلوم، کامو، آرون و قرن بیستم فرانسه

    تونی جات

    لئون بلوم و رمون آرون به دلایل کاملاً متفاوت تنها در پایان عمر طولانی خویش توانستند در مأوای احترام، تحسین و در بعضی محافل تملق تقریباً همگانی آرام بگیرند. کامو که از این هر سه پس از سی و پنج سالگی برخوردار شده‌بود، دوازده سال بعد چون شخصی نگران و بسیار منفور درگذشت؛ سی سال طول کشید تا از او اعاده حیثیت شود...

  • ۱۳۹۵-۰۸-۱۲ ۱۳:۴۰

    روشنفکر ما عجول است/حلقه های بررسی اندیشه هابرماس در ایران

    محمد امین قانعی راد عضو هیات علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در نشست نقد و بررسی کتاب «هابرماس و روشنفکران ایرانی» گفت: ما در ایران سه حلقه بررسی اندیشه های هابرماس داریم.

  • ۱۳۹۵-۰۷-۲۸ ۱۰:۰۰

    چیستی ذاتی و عرضی دین/ گوهر و صدف دین با حقایق دینی سر و کار دارد

    روشنفکران ایرانی، بحث از ذاتی و عرضی دین را در مباحث بسط تجربه نبوی و قرائت‌های مختلف از دین مطرح کردند تا بشری بودن دین را نشان دهند.

  • ۱۳۹۵-۰۶-۱۷ ۱۰:۴۲

    درخواست روشنفکران آلمانی از دولت/ ویلای توماس مان را نجات دهید

    روشنفکران آلمانی برای حفاظت خانه توماس مان نویسنده مشهور این کشور، از دولت خواستند چاره‌ای بیندیشد.

  • قانعی راد ۱۳۹۵-۰۶-۱۰ ۰۹:۴۱

    نگاهی به کتاب «هابرماس و روشن‌فکران ایرانی»/ محمدامین قانعی‌راد؛

    دویدن بین نظریه و سیاست روزمره

     برای روشن‌فکران دینی مفاهیم و مقولات حوزه‌ی عمومی، عقلانیت، تفاهمی جدی و جاذب بود. حوزه‌ی عمومی گستره‌ای را برای رویارویی انسان‌های ناطق فراهم می‌ساخت و دریچه‌ای را برای حل مسئله‌ی دموکراسی در ایران می‌گشود... رویکرد اصلاح‌طلبان نسبت به اندیشه‌های هابرماس نه صرفاً کاربرد خام و انفعالی آن اندیشه‌ها، بلکه با مصرف خلاقانه‌ی آن‌ها همراه بود. حجاریان بر برخی از تفاوت‌های اندیشه‌های هابرماس با شرایط ایران وقوف دارد و به این تمایزها تأکید می‌کند.

  • ۱۳۹۵-۰۶-۰۹ ۱۴:۳۸

    هابرماس و ابژه‌های ایرانی

    «هابرماس و روشنفکران ایرانی» مجموعه گفت‌وگوهای علی‌ پایا و محمدامین قانعی‌راد با ١٦ روشنفکر ایرانی ازجمله شاهرخ حقیقی، محمدرضا نیکفر، حسین بشیریه، یوسف اباذری، مراد فرهادپور، حسینعلی نوذری، مسعود پدرام و سعید حجاریان درباره آرا و اندیشه‌های متفکر شهیر آلمانی، یورگن هابرماس و نوع و نحوه یادگیری و اثرپذیری این روشنفکران از برخی جنبه‌ها و ابعاد تفکرات فلسفی و اجتماعی و سیاسی اوست.

  • ۱۳۹۵-۰۵-۲۶ ۱۱:۲۰

    روشنفکران ما جرأت تفکر مستقل ندارند/ فردید، شارح هایدگر نبود

    رجبی دوانی با بیان اینکه روشنفکران ما هنوز به بلوغ فکری نرسیده اند وحرف های دیگران را عیناً تکرار می کنند، گفت: فردید گزارشگر و شارح هایدگر نبود و تنها فلسفه خودش را بیان می کرد.

  • ۱۳۹۵-۰۴-۲۷ ۱۳:۴۰

    روشنفکران، تاریخ خودمان را نمی شناسند

    «شاپور رواسانی» پژوهشگر حوزه اقتصاد اجتماعی تاکید کرد: در پرداختن به تاریخ خودمان، تحت تأثیر مطلق غرب هستیم و روشنفکران ما عمدتاً تاریخ دنیا را می‌شناسند نه تاریخ خودشان را.

  • نوذری ۱۳۹۵-۰۴-۰۱ ۱۱:۴۳

    حوزه عمومی به روایت حسینعلی نوذری و مسعود پدرام؛

    جایگاه روشنفكران سپهر عمومی است

    جایگاه روشنفكر در سپهر عمومی است و باید به این مساله خودآگاهی پیدا كند. اما اینكه این چگونه می‌توان این فضاها را شكل داد مساله ای مهم است. .. این فضاها جای روشنفكر است و اگر این اتفاق بیفتد، مشكلات جامعه حل می‌شود یعنی هم‌افزایی و انباشت افكار توسعه اخلاقی در جامعه ایجاد می‌كند.

  • ۱۳۹۵-۰۳-۱۸ ۱۸:۰۰

    از فيلسوف منطقی تا شاعر روشنفكر

    كتاب دكتر موحد را مي‌توان خلاصه ٢٠ سال تلاش يكي از استادان مهم فلسفه تحليلي (موحد) در ايران دانست. اين كتاب به خوبي به خوانندگان يادآور مي‌شود كه در اين ٢٠ سال چه بر اين «تاريخ منطق» گذشته است. مقالات گذشته نويسنده ناظر بر اين بوده كه امري در كنار سنت قديمي منطق ما وجود دارد و ما بايد بپذيريم كه در كنار سنت فلسفي خودمان، امري دقيق‌تر به نام «سنت جديد منطق» وجود دارد.

  • پوپر ۱۳۹۵-۰۲-۱۲ ۰۹:۰۰

    کارل پوپر؛

    مدارا و مسئولیت روشن‌فکر

    چرا فکر می‌کنم که ما روشن‌فکران می‌توانیم کمک کنیم؟ به این دلیل که ما روشن‌فکران صدها سال است که مخوف‌ترین آسیب‌ها و لطمات را زده‌ایم؛ کشتار جمعی به نام یک ایده، یک نظریه، یک تئوری، یک دین یعنی به نام آنچه خود ساخته‌ایم و ابداع خودمان است: ابداع روشن‌فکران. اگر فقط ما آدم‌ها را روبه‌روی هم قرار ندهیم -روبه‌روسازی‌ای که غالباً با بهترین نیت‌ها صورت می‌گیرد- نتیجه‌ی بهتری به دست می‌آید؛ کسی نمی‌تواند بگوید که ما توان چنین کاری را نداریم.

  • ۱۳۹۴-۱۰-۱۵ ۱۳:۴۵

    افشای چگونگی فریب سیاسی روشنفکران قرن بیستم در یک کتاب

    کتاب روشنفکران و سیاست نوشته مارک لیلا وبا ترجمه محسن قائم مقامی از سوی نشر ماهی منتشر شد.

  • ۱۳۹۴-۱۰-۱۵ ۱۱:۱۵

    فرهيختگان عوام‌گرا

    انقلاب ١٣٥٧ ايران ضربه‌اي تكان‌دهنده به وجدان روشنفكري ايراني وارد كرد، ناتوان از توضيح پديده‌اي كه رخ داده، روشنفكران ايراني نمي‌توانستند نسبتي ميان دو فضاي قبل و بعد از انقلاب بيابند و از تبيين علل و عوامل اين دگرگوني بزرگ ناكام ماندند.

  • ۱۳۹۴-۱۰-۱۴ ۱۰:۱۵

    گفتن حقيقت به قدرت/ نگاهی به تلقی‌های روشنفكران از مفهوم روشنفكر

    تحولات دهه‌هاي واپسين سده بيستم، نقطه آغازي بر افول مفهوم روشنفكري و روشنفكران نيز بود. از دست رفتن آرمان‌هاي بزرگ و كلان روايت‌ها چنان كه ليوتار بر آن تاكيد كرده بر بي‌اعتمادي مردم به روشنفكران و نقش مايه آنها تاكيد گذاشته است. دلايل متعدد ديگري نيز در اين كم‌اقبالي به روشنفكران مي‌توان بر شمرد.

  • ۱۳۹۴-۱۰-۱۴ ۰۹:۱۵

    مقر روشنفكر؛ در حوزه عمومي نه در مقام قدرت

    موضع و مقر يك انديشمند در حوزه عمومي است نه در مقام قدرت، به محض اينكه انديشمندي در مقام قدرت قرار بگيرد به ناچار خادم و تابع اصول و دستوراتي قرار مي‌گيرد كه با آزادگي و آزاده‌جاني كه لازمه انديشه و تفكر است، منافات دارد؛ بنابراين روشنفكر كسي است كه موضع و محل او در فضاي عمومي باشد و آنگونه كه كانت مي‌گويد فضاي عمومي يا سپهر همگاني، جايي است كه در آن مراوده زباني و فكري بدون پشتوانه قدرت انجام مي‌گيرد.

  • ۱۳۹۴-۱۰-۱۳ ۱۲:۳۰

    عزلت گزينی يا در گود نشينی؟/ نگاهی ديگر به نسبت روشنفكران و قدرت

    حفظ استقلال روشنفكران از قدرت ضروري است اما نمي‌توان با اين قاعده كلي همه رفتارها و كنش‌هاي فعالان حوزه‌هاي فكري و هنري را داوري و براي آن حكمي واحد صادر كرد. در واقع مناسبات قدرت در ايران پيچيده‌تر از آن است كه بتوان با اين تعابير كليشه‌اي احكام كلي صادر و تكليف همه‌چيز و همه كس را يكجا مشخص كرد.

  • ۱۳۹۴-۰۹-۲۵ ۱۴:۰۰

    روشنفكری پژوهی

    روشنفكرنمايان كساني‌اند كه ظاهر روشنفكري دارند و خود را روشنفكر مي‌دانند بي‌آنكه به راستي روشنفكر باشند؛ آنان فاقد ويژگي‌هاي فكري و رفتاري لازم براي اين هستند كه به راستي روشنفكر تلقي شوند؛ اين گونه افراد به هر حال فاقد شايستگي نظري و اخلاقي لازم براي روشنفكري‌پژوهي هستند و قادر نيستند به پژوهش درخوري درباره روشنفكري دست زنند.

  • ۱۳۹۴-۰۹-۰۱ ۱۸:۱۰

    عقب ماندگی؛ مفهومی استعماری/روشنفکران دلایل شکست خودرا تحلیل کنند

    استاد انسان شناسی دانشگاه تهران با بیان اینکه مفهوم عقب افتادگی، مفهومی استعماری است، گفت: روشنفکران به جای آنکه به دیگران درس تمدن و فلسفه و تاریخ بدهند، بهتر است دلایل شکست تاریخی خود را تحلیل کنند.

  • ۱۳۹۴-۰۷-۲۷ ۱۱:۲۰

    «امید علیه امید» منتشر شد/ شرح مخالفت‌ها علیه لنین و استالین

    انتشارات ثالث به تازگی ترجمه کتاب «امید علیه امید» شامل شرح عقاید و نظرات روشنفکران و مخالفان خفقان استالینی در روسیه را منتشر و راهی بازار نشر کرده است.